Një marrëveshje mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit për t’i dhënë fund luftimeve dhe për të ulur tensionet në rajon duket se është pranë finalizimit. Lajmi është bërë i ditur nga ministri i Jashtëm iranian, Seyed Abbas Araghchi, i cili deklaroi se negociatat kanë hyrë në fazën përfundimtare.
Sipas Araghchit, marrëveshja parashikon rihapjen e Ngushticës së Hormuzit, një nga rrugët detare më të rëndësishme për transportin global të naftës dhe gazit natyror të lëngshëm, si dhe heqjen e bllokadës amerikane ndaj Iranit.
Ai shtoi se negociatat për programin bërthamor iranian do të zhvillohen në një fazë të mëvonshme.
Zyrtarë amerikanë kanë konfirmuar disa prej elementeve të marrëveshjes, duke theksuar se përfitimet ekonomike për Iranin do të varen nga përmbushja e detyrimeve që Teherani do të marrë përsipër.
Konflikti nisi pas sulmeve amerikane dhe izraelite ndaj objektivave në Iran më 28 shkurt, duke sjellë kundërpërgjigje iraniane ndaj Izraelit dhe aleatëve të SHBA-së në Gjirin Persik. Përplasjet çuan edhe në mbylljen efektive të Ngushticës së Hormuzit, duke shkaktuar shqetësime në tregjet ndërkombëtare të energjisë.
Megjithëse në muajin prill palët ranë dakord për një armëpushim, gjatë javëve të fundit janë regjistruar disa episode të reja shkëmbimi zjarri. Presidenti amerikan Donald Trump deklaroi të enjten se kishte anuluar sulme të planifikuara ndaj Iranit, pasi negociatorët kishin arritur, sipas tij, një “zgjidhje të shkëlqyer”.
Mediat iraniane publikuan të premten detaje të një memorandumi mirëkuptimi me 14 pika, por Trump i hodhi poshtë ato, duke thënë se nuk pasqyrojnë kushtet reale të marrëveshjes.
Ndërkohë, kryeministri i Pakistanit, Shehbaz Sharif, vendi i të cilit ka luajtur rol ndërmjetësues në bisedime, deklaroi se memorandumi mes SHBA-së dhe Iranit është dakordësuar në parim dhe pritet vetëm finalizimi.
Sipas ministrit iranian të Jashtëm, brenda institucioneve më të larta të sigurisë në Iran ka ende diskutime mbi kushtet e marrëveshjes, por ai u shpreh optimist se dokumenti mund të nënshkruhet brenda ditëve në vijim.
Zyrtarët amerikanë thanë se marrëveshja parashikon rihapjen e Ngushticës së Hormuzit në këmbim të heqjes së bllokadës ndaj anijeve iraniane. Më pas do të nisë një periudhë 60-ditore negociatash për programin bërthamor iranian, me fokus të veçantë te rezervat e uraniumit të pasuruar.
Nga ana ekonomike, SHBA ka bërë të qartë se nuk do të ketë përfitime të menjëhershme financiare për Iranin. Sanksionet dhe kufizimet do të hiqen gradualisht dhe vetëm pasi të verifikohet zbatimi i angazhimeve të marra nga Teherani.
Marrëveshja parashikon gjithashtu që Irani të ndalojë financimin e grupeve aleate në rajon, përfshirë Hezbollahun dhe organizata të tjera të mbështetura prej tij në Lindjen e Mesme.
Pavarësisht optimizmit të shprehur nga SHBA, Irani dhe ndërmjetësit rajonalë, mbetet ende për t’u parë nëse palët do të arrijnë ta finalizojnë marrëveshjen, pasi përpjekje të ngjashme gjatë muajve të fundit kanë dështuar në momentet e fundit.
“Sapo të përfundojnë fazat finale të negociatave, marrëveshja do të nënshkruhet dhe do të shpallet. Kjo mund të ndodhë në ditët në vijim. Jam shumë optimist”, deklaroi Araghchi për televizionin shtetëror iranian. /Euronews.al
