Çmimet e naftës janë rritur që kur sulmet SHBA-Izrael ndaj Iranit shtynë Teheranin ta bllokojë në mënyrë efektive Ngushticën jetike të Hormuzit. Rritja tashmë ka çuar në ngritjen e çmimeve të benzinës në SHBA – ato tani janë në nivelin më të lartë që nga tetori 2023, shkruan CNN.
Dhe konflikti nuk po jep shenja zbutjeje. Një figurë e lartë e regjimit iranian sugjeroi të martën se Ngushtica e Hormuzit, përmes së cilës kalon 20% e naftës së botës, nuk do të bëhet e sigurt për anijet së shpejti, sulmet ndaj infrastrukturës energjetike në të gjithë Lindjen e Mesme kanë vazhduar dhe Izraeli ka pretenduar se ka vrarë shefin e sigurisë së Iranit, Ali Larijani.
Edhe nëse lufta do të përfundonte sot, mund të duhen një deri në tre muaj që Ngushtica e Hormuzit të bëhet sërish funksionale, sipas Homayoun Falakshahi, një analist i lartë i naftës në kompaninë e të dhënave tregtare dhe analizës Kpler.
Do të duhet kohë për të pastruar qindra anije që presin kalim të sigurt dhe që prodhuesit e mëdhenj të naftës t’i riparojnë objektet e dëmtuara, ta rrisin prodhimin dhe ta vënë sërish naftën në qarkullim. Kohëzgjatja e luftës është ajo që ka vërtet rëndësi: sa më e gjatë të jetë lufta, aq më të larta do të jenë çmimet, shkruan CNN.
Ja një vështrim se çfarë tjetër po e bën më të shtrenjtë konflikti ose mund ta bëjë së shpejti:
Biletat e avionit: Me rritjen e çmimeve të naftës, rriten edhe kostot e karburantit për linjat ajrore. Drejtori ekzekutiv i Delta-s, Ed Bastian, tha të martën se çmimet e karburantit për avionë janë dyfishuar që nga fillimi i luftës dhe se kompania tashmë i ka rritur çmimet e biletave disa herë gjatë dy javëve të fundit. Në një intervistë për CNBC, ai gjithashtu tha se pret që industria ajrore të vazhdojë t’i rrisë çmimet e biletave ndërsa lufta zgjatet. Ekspertët e udhëtimit i kanë thënë CNN-it se klientët duhet të rezervojnë udhëtimet sa më shpejt që të munden, duke shmangur biletat bazë ekonomike në këtë klimë të pasigurt pasi ato kanë më shumë kufizime për rimbursime dhe rirezervime.
Ushqimet: Dyqanet ushqimore – veçanërisht seksionet e produkteve të freskëta, mishit dhe produkteve të qumështit – janë ndër vendet e para ku konsumatorët do t’i shohin efektet e çmimeve më të larta të karburantit. Kostoja e transportit të mallrave është rritur dhe pritet të vazhdojë të rritet sa më gjatë të vazhdojë lufta. Sa më pak i qëndrueshëm në raft të jetë një produkt, aq më pak mund ta magazinojnë kompanitë – dhe aq më i ndjeshëm është ndaj rritjes së çmimeve.
Banimi: Normat e kredive hipotekare në SHBA kishin rënë në mënyrë të qëndrueshme gjatë nëntë muajve të fundit, me ndihmë të madhe nga tre uljet e normave të interesit nga Fed vitin e kaluar. Por investitorët tani po kërkojnë kthime më të larta për bonot e thesarit për shkak të frikës nga inflacioni më i lartë si rezultat i luftës. Normat e hipotekave, të lidhura ngushtë me rendimentin referencë të bonove 10-vjeçare të thesarit të SHBA-së, janë rritur gjatë dy javëve të fundit, duke kaluar sërish mbi 6%.
