Mbërritja e një sistemi të ri të fuqishëm mbrojtës në Ballkan të mërkurën ka bërë më shumë sesa të forcojë aftësitë e Forcës së Sigurisë së Kosovës (FSK) – ajo ka shkaktuar tronditje politike në diplomacinë rajonale që Turqia e ka kultivuar me kujdes gjatë viteve të fundit, shkruan “TurkeyToday” të enjten.
Kontejnerët me mijëra dronë të avancuar kamikazë “Skydagger”, të prodhuar në Turqi, kanë mbërritur të mërkurën në Prishtinë, sipas kontratës me kompaninë e mbrojtjes “Baykar”.
Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, e ka përshkruar këtë si hap drejt ndërtimit të një “force moderne dhe bashkëkohore”, por lajmi ka shkaktuar menjëherë reagim të ashpër nga Beogradi, duke e vënë Ankaranë në një pozitë shumë delikate për ta ruajtur ekuilibrin diplomatik.
Presidenti serb Aleksandar Vuçiq reagoi me tone të ashpra, duke akuzuar Turqinë për “shkelje të ligjit ndërkombëtar” dhe për “destabilizim të Ballkanit Perëndimor”.
“Jam i tmerruar nga sjellja e Turqisë dhe shkelja brutale e Kartës së OKB-së dhe Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit, si dhe nga armatosja e mëtejshme e autoriteteve në Prishtinë”, shkroi Vuçiç në rrjete sociale.
Vuçiqi ka thënë se Turqia po ëndërron ringjalljen e Perandorisë Osmane.
“Tani është plotësisht e qartë se Turqia nuk dëshiron stabilitet në Ballkanin Perëndimor dhe ëndërron përsëri për ringjalljen e Perandorisë Osmane. Serbia është një vend i vogël, por e kupton mirë se çfarë qëllimesh ka kjo politikë”, ka shtuar ai.
Akuza për “neo-otomanizëm” është një armë e zakonshme retorike në Ballkan sa herë që interesat kombëtare përplasen me angazhimin në rritje të Turqisë në rajon. Në realitet, analistët theksojnë se politika e jashtme e Ankarasë mbetet pragmatike dhe e fokusuar në stabilitetin ekonomik e rajonal — një politikë që, pavarësisht tensioneve aktuale, ka prodhuar “epokë të artë” të marrëdhënieve ekonomike me Serbinë.
Ironikisht, vetë qeveria e Vuçiqit është duke modernizuar arsenalin ushtarak përmes bashkëpunimeve të ngushta me Rusinë dhe Kinën — dy vende që janë në kundërshtim të hapur me Perëndimin. Në korrik, njësitë speciale të ushtrisë serbe zhvilluan stërvitje të përbashkëta me një brigadë kineze, pavarësisht kundërshtimeve nga BE-ja dhe SHBA-ja.
Ky qëndrim zbulon standard të dyfishtë: Beogradi pretendon të drejtën për forcim ushtarak, por ua mohon atë fqinjëve të tij – veçanërisht Kosovës, të cilën ende e konsideron territor të vetin.
“Një vend i madh i NATO-s që ndihmon në ruajtjen e paqes”
Presidentja e Kosovës, Vjosa Osmani, reagoi menjëherë duke e quajtur deklaratën e Vuçiqit “të turpshme” dhe duke e cilësuar Turqinë si aleate të përkushtuar të NATO-s.
“Jam krenare që kam bashkëpunuar ngushtë me presidentin Erdogan, një njeri i fjalës, i cili ka treguar kujdes të sinqertë për të gjithë njerëzit e rajonit dhe ka dhënë kontribut të jashtëzakonshëm në ruajtjen e stabilitetit dhe sigurisë”, u shpreh Osmani.
Ajo shtoi se “Vuçiqi duket se beson se mund ta kërcënojë një vend të madh të NATO-s si Turqia në të njëjtën mënyrë siç kërcënon vendet fqinje”.
“Në vend që të bashkëpunojë me vendet anëtare të NATO-s, ai thellon bashkëpunimin ushtarak me Rusinë, Kinën dhe Iranin”, ka deklaruar Osmani.
Deri më tani, nuk ka pasur ndonjë reagim zyrtar nga nivelet e larta të Ankarasë ndaj akuzave të Vuçiqit.
Kjo shitje e dronëve nuk përbën devijim nga politika e stabilitetit të Turqisë, por përkundrazi pasqyron realitetin gjeopolitik: Turqia është anëtare e NATO-s, ndërsa Kosova është partnere që synon integrimin euroatlantik – një rrugë që Ankaraja e mbështet zyrtarisht.
Roli i Turqisë si “paqeruajtës nën presion”
Ky zhvillim ndodh pak ditë pas ndërrimit të komandës në misionin e NATO-s në Kosovë (KFOR). Vetëm disa ditë më parë, gjeneralmajori turk Ozkan Ulutash mori komandën e KFOR-it për herë të dytë në pak vite.
Turqia ka një nga kontingjentet më të mëdha të trupave brenda KFOR-it, i cili vepron sipas Rezolutës 1244 të Këshillit të Sigurimit – të njëjtës rezolutë për të cilën Beogradi pretendon se është shkelur me dërgimin e dronëve.
Prania e një gjenerali turk në krye të forcës që ka për detyrë ruajtjen e sigurisë për të gjitha komunitetet në Kosovë tregon angazhimin e Ankarasë për stabilitet dhe paanësi. Madje, shefi i Shtabit të Përgjithshëm të ushtrisë serbe raportohet se ka kontaktuar urgjentisht komandantin turk të KFOR-it për të protestuar kundër dërgesës së dronëve.
Ky rol i veçantë e bën të vështirë pretendimin e Beogradit se Turqia po “destabilizon” rajonin. Si mund të akuzohet për destabilizim një vend që komandon vetë misionin kryesor të NATO-s për ruajtjen e paqes në Kosovë?
Hija e zgjedhjeve të 12 tetorit
Kjo përplasje diplomatike po ndodh vetëm pak ditë para zgjedhjeve lokale të 12 tetorit në Kosovë — një periudhë që shpesh karakterizohet nga tensione etnike dhe debate rreth integrimit të komunave me shumicë serbe.
Për presidentin Vuçiq, kriza e re shërben si devijim i përshtatshëm. Ai përballet me protesta të gjata kundër korrupsionit dhe abuzimit me pushtetin, që kanë përfshirë qytete të shumta të Serbisë.
Duke ngritur tensione me një vend të madh të NATO-s si Turqia dhe duke ringjallur retorikën nacionaliste, ai arrin ta largojë vëmendjen nga problemet e brendshme drejt një “armiku” të jashtëm.
Për Turqinë, mesazhi është i qartë: ruajtja e marrëdhënieve të forta ekonomike me Beogradin mbetet prioritet, por jo në kurriz të angazhimit strategjik dhe të mbrojtjes së Kosovës.
Roli i Ankarasë nuk është të zgjedhë mes të dyve – por të bashkëpunojë me të dy, duke besuar se partneriteti pragmatik dhe bashkëpunimi në fushën e sigurisë, edhe kur përfshijnë dronë, janë rruga e vetme e qëndrueshme drejt stabilitetit në një rajon historikisht të brishtë.
