Ligji për Fondin Sovran i miratuar në dhjetor të këtij viti në Kuvendin e Kosovës po kontestohet nga partitë opozitare.
Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) dhe Partia Demokratike e Kosovës (PDK), e kanë dërguar për vlerësim këtë ligj në Gjykatën Kushtetuese.
Të dyja këto parti e konsiderojnë këtë ligj diskriminues dhe në kundërshtim me parimin e ekonomisë së lirë të tregut.
Sipas PDK-së, 11 nene të këtij Ligji janë në mospërputhje me shtatë nene të Kushtetutës së Kosovës.
Në mospërputhje me Kushtetutën e Kosovës, sipas PDK-së, është edhe neni që flet për rolin investues të Fondit Sovran, si dhe krijimin e ndërmarrjeve, që njihen si ndërmarrje private që do t’i mbështesë Fondi.
[AI] Code for block 2 InArticle Mobile Tablet, Phone C=3 N=1[/AI]
Në këtë mënyrë, PDK-ja konsideron se krijohen monopole në treg pasi Fondi Sovran do të zgjedhë dy ndërmarrje private, sipas dëshirës së tij, pa kushte e pa kritere.
[AI] Code for block 1 InArticle Desktop Desktop C=3 N=1[/AI]
Neni 31 i këtij ligji, i cili po kontestohet nga PDK-ja ka të bëjë me investimet brenda vendit.
Ky nen i këtij ligji i mundëson Fondit të investojë njëkohësisht dhe për kohë të konsiderueshme në së paku dy shoqëri private të sektorit, por mund të zvogëlojë ose të tërheqë kapitalin nga shoqëria që nuk performon mirë.
PDK-ja e dërgon në Kushtetuese Ligjin për Fondin Sovran
Ndërkaq, në nenin 32, Ligji për Fondin Sovran mund t’i japë përparësi investimit në sipërmarrje kampione.
[AI] Code for block 2 InArticle Mobile Tablet, Phone C=3 N=2[/AI]
Sipas këtij neni, si sipërmarrje kampione mund të certifikohet një kompani, e cila është themeluar si shoqëri aksionare, ka selinë, shumicën e kapitalit dhe veprimtarinë kryesore në Kosovë.
Po ashtu, si sipërmarrje kampione mund të certifikohet ajo kompani, e cila përqendrohet në prodhimin e mallrave ose në eksportin e mallrave ose shërbimeve, si dhe ka arritje të dëshmuara disavjeçare në prodhim ose eksport.
[AI] Code for block 1 InArticle Desktop Desktop C=3 N=2[/AI]
Një sipërmarrje kampione mund të certifikohet edhe nëse ka së paku pesëdhjetë punëtorë të rregullt.
Edhe Grupi për Studime Juridike dhe Politike (GSJP) në një hulumtim që i ka bërë Projektligjit për Fondin Sovran, kundërshton autorizimet aktuale të Fondit Sovran që të bëjë investime në kompanitë private ku shteti bëhet pjesëmarrës në ekonomi.
[AI] Code for block 2 InArticle Mobile Tablet, Phone C=3 N=3[/AI]
Në këtë mënyrë, sipas GSJP-së ‘i vjen fundi ekonomisë së tregut’.
“Eksploatimi i kësaj gjendjeje përmes Fondit Sovran – ndër të tjera – si shoqëri aksionare që investon në kompani të brendshme private dhe komplementohet (plotësohet) nga skema e sipërmarrjeve kampionë, është e destinuar të vë vulën e fundit mbi tregun e lirë, edhe ashtu fragjil në Kosovë”, thuhet në hulumtimin e kësaj organizate.
Oda Ekonomike Amerikane në Kosovë (OEAK) në një reagim të bërë më 22 dhjetor, ka thënë se edhe pse themelimi i një Fondi Sovran mund të duket si një mënyrë për të mbështetur ekonominë, është i dukshëm diskriminimi ndaj ndërmarrjeve private.
[AI] Code for block 2 InArticle Mobile Tablet, Phone C=3 N=4[/AI] [AI] Code for block 1 InArticle Desktop Desktop C=3 N=3[/AI]
Sipas tyre, të gjitha ndërmarrjet, pavarësisht nga struktura e tyre, kanë një rol të rëndësishëm në ekonominë e Kosovës dhe duhet të trajtohen në mënyrë të barabartë.
Ky parim mes tjerash, sipas OEAK-ut, është i ngulitur edhe në aktin më të lartë juridik të vendit, si bazë e rregullimit ekonomik.
Duke analizuar dispozitat e këtij ligji, OEAK-u thotë se ka vërejtur se nevojitet një qartësim më i saktë i disa dispozitave, për të shmangur interpretimet e dyanshme.
Në të njëjtën kohë, Oda Amerikane konkludon se dispozita të caktuara janë në kundërshtim me dispozitat e akteve të tjera ligjore.
Projektligji ka përcaktuar edhe disa kushte të bartjes së aseteve në pronësi të Fondit.
[AI] Code for block 2 InArticle Mobile Tablet, Phone C=3 N=5[/AI]
Për t’u bartur një aset në pronësi të Fondit Sovran, njëra nga kushtet që përcakton projektligji është që aseti duhet të jetë i komercializueshëm dhe të premtojë fitim brenda një periudhe të arsyeshme.
[AI] Code for block 1 InArticle Desktop Desktop C=3 N=4[/AI]
Ndërkaq, nëse është ndërmarrje, duhet të ketë strukturë të qëndrueshme dhe plan biznesi të qartë.
Krijimi i Fondit Sovran ka qenë premtim elektoral i partisë në pushtet, Lëvizjes Vetëvendosje.
Ky premtim pas marrjes së pushtetit është futur edhe në programin qeverisës katërvjeçar.
Qeveria, me krijimin e Fondit Sovran, ka paraparë shuarjen e Agjencisë Kosovare të Privatizimit. /REL/
