Presidenti i Shteteve të Bashkuara të Amerikës, Donald Trump të premten ka kërcënuar se do të vendosë tarifa ndaj vendeve që nuk pajtohen me ambiciet e tij për të aneksuar Groenlandën.
Trump tha në një takim në Shtëpinë e Bardhë se “mund të vendos një tarifë ndaj vendeve nëse nuk pajtohen për Groenlandën”, e cila është një territor vetëqeverisës nën kontrollin e Danimarkës, raporton BBC.
Ai nuk specifikoi se cilat vende mund të goditen nga tarifat e reja, apo çfarë autoriteti do të përdorte për të vendosur tarifa në ndjekje të këtij qëllimi.
Së bashku me Danimarkën dhe Groenlandën, edhe vende të tjera kundërshtojnë ambiciet e tij, ndërsa shumë njerëz në SHBA kanë shprehur skepticizëm për një blerje të tillë. Ndërsa Trump fliste, një delegacion dypartiak i Kongresit amerikan po vizitonte Groenlandën për të treguar mbështetje për territorin.
Grupi prej 11 anëtarësh përfshinte republikanë që shprehën shqetësime lidhur me thirrjet e presidentit që SHBA të përvetësojë disi Groenlandën për arsye të sigurisë kombëtare. Ata u takuan me deputetë, si dhe me kryeministren daneze Mette Frederiksen dhe homologun e saj groenlandez Jens-Frederik Nielsen.
Udhëheqësi i grupit, senatori demokrat Chris Coons, tha se udhëtimi i tyre kishte për qëllim të dëgjonin vendasit dhe të sillnin pikëpamjet e tyre në Uashington “për të ulur tensionet”.
Trump ka thënë se Groenlanda është jetike për sigurinë e SHBA-së – dhe se SHBA do ta marrë atë “në mënyrën e lehtë” ose “në mënyrën e vështirë” – një referencë ndaj ideve për të blerë ishullin ose për ta marrë me forcë.
“Unë mund të vendos një tarifë ndaj vendeve nëse nuk pajtohen për Groenlandën, sepse ne kemi nevojë për Groenlandën për sigurinë kombëtare,” tha Trump në takimin në Shtëpinë e Bardhë mbi kujdesin shëndetësor rural.
Groenlanda është pak e populluar, por e pasur me burime, dhe pozicioni i saj mes Amerikës së Veriut dhe Arktikut e bën atë të përshtatshme për sisteme paralajmërimi të hershëm në rast sulmesh me raketa dhe për monitorimin e anijeve në rajon.
SHBA tashmë ka më shumë se 100 personel ushtarak të stacionuar përherë në bazën e saj Pituffik – një objekt që është operuar nga SHBA që nga Lufta e Dytë Botërore.
Sipas marrëveshjeve ekzistuese me Danimarkën, SHBA ka të drejtën të sjellë sa trupa të dëshirojë në Groenlandë.
Por Trump ka thënë se SHBA duhet ta “zotërojë” atë për ta mbrojtur siç duhet nga sulme të mundshme ruse ose kineze.
Danimarka ka paralajmëruar se veprimi ushtarak do të shënonte fundin e NATO-s – aleancës transatlantike të mbrojtjes ku SHBA është partneri më me ndikim.
NATO funksionon mbi parimin që aleatët duhet t’i vijnë në ndihmë njëri-tjetrit në rast sulmi nga jashtë – dhe kurrë nuk është përballur me një situatë ku një anëtar do të përdorte forcë kundër një tjetri.
Aleatët evropianë janë rreshtuar në mbështetje të Danimarkës.
Ata kanë thënë gjithashtu se rajoni i Arktikut është po aq i rëndësishëm për ta dhe se siguria e tij duhet të jetë përgjegjësi e përbashkët e NATO-s – me përfshirjen e SHBA-së.
Për këtë qëllim, disa vende, përfshirë Francën, Gjermaninë, Suedinë, Norvegjinë, Finlandën, Holandën dhe Mbretërinë e Bashkuar, kanë dërguar një numër të kufizuar trupash në Groenlandë në një të ashtuquajtur mision zbulimi.
Presidenti francez Emmanuel Macron tha se “mjete tokësore, ajrore dhe detare” do të dërgoheshin së shpejti.
Vizita e delegacionit të Kongresit amerikan vjen disa ditë pasi bisedimet e nivelit të lartë në Uashington dështuan ta bindnin Trumpin të hiqte dorë nga planet e tij.
Delegacioni përfshin senatorë dhe anëtarë të Dhomës së Përfaqësuesve të SHBA-së që janë mbështetës të zjarrtë të NATO-s.
Edhe pse Coons dhe shumica e delegacionit janë kundërshtarë demokratë të Trumpit, grupi përfshin edhe senatorët republikanë Thom Tillis dhe Lisa Murkowski.
E pyetur se çfarë mund të bënin anëtarët e zgjedhur të Kongresit për ta ndalur Trumpin, Murkowski tha se Kongresi ka rolin e tij në vendimmarrjen për shpenzimet në SHBA – një referencë ndaj aftësisë së ligjvënësve për të mos autorizuar fonde për operacione ushtarake.
Deputetja groenlandeze Aaja Chemnitz tha se takimi me ligjvënësit amerikanë e kishte bërë atë “shpresëplotë”. Ajo i tha BBC-së: “Na duhen miq. Na duhen aleatë.”
E pyetur për hendekun e madh mes qëndrimit të Shtëpisë së Bardhë dhe pozicionit të Groenlandës dhe Danimarkës, ajo tha: “Është një maratonë, jo një sprint i shkurtër.
“Presioni nga pala amerikane është diçka që e kemi parë që nga viti 2019. Do të ishte naive të mendonim se gjithçka ka përfunduar tani.”
Ajo shtoi: “Po ndryshon pothuajse nga ora në orë. Pra, sa më shumë mbështetje që mund të marrim, aq më mirë.”
Murkowski është një nga sponsoret e një projektligji dypartiak që synon të pengojë aneksimin e Groenlandës.
Një kongresmen republikan ka paraqitur gjithashtu një projektligj rival në mbështetje të aneksimit të ishullit.
I dërguari i Trumpit për Groenlandën, Jeff Landry, i tha Fox News të premten se SHBA duhet të flasë me udhëheqësit e Groenlandës, jo me Danimarkën.
“Unë besoj se ka një marrëveshje që duhet dhe do të arrihet pasi kjo të zhvillohet,” tha ai.
“Presidenti është serioz. Mendoj se ai i ka vendosur qartë kufijtë. Ai i ka thënë Danimarkës se çfarë kërkon, dhe tani është çështje që Sekretari [i Shtetit Marco] Rubio dhe Zëvendëspresidenti JD Vance të bëjnë një marrëveshje.
“Shtetet e Bashkuara kanë qenë gjithmonë një palë mikpritëse. Ne nuk shkojmë aty duke u përpjekur të pushtojmë apo të marrim vendin e dikujt tjetër. Ne themi: ‘Dëgjoni. Ne përfaqësojmë lirinë. Ne përfaqësojmë forcën ekonomike. Ne përfaqësojmë mbrojtjen.’”
