Tetë nga 27 shtetet anëtare kundërshtuan hapjen e një raundi tjetër bisedimesh për pranimin me Serbinë në një takim të pranishëm në Bruksel, të mërkurën, ku morën pjesë ambasadorët e Bashkimit Evropian, konfirmuan për Euronews tre diplomatë të BE-së.
Shtetet anëtare që kundërshtojnë hapjen e Grupit 3 -i cili përqendrohet në konkurrueshmërinë dhe rritjen gjithëpërfshirëse – ishin Holanda, Suedia, Finlanda, Belgjika, Estonia, Lituania, Bullgaria dhe Kroacia.
Tre shtetet anëtare që mbeten më pak kundër, por jo të bindura, janë Danimarka, Luksemburgu dhe Letonia, ndërsa mbështetësit e përgjithshëm të anëtarësimit të Serbisë përfshijnë ndërmjetësin e fuqishëm, Francën.
Presidenti francez Emmanuel Macron deklaroi më parë se blloku kërkon një Serbi të fortë dhe demokratike në krah të tij.
Shtetet mbështetëse janë të shqetësuara për rrezikun e alienimit të mëtejshëm të vendit të Ballkanit Perëndimor dhe mosshpërblimit të tij për reformat e tentuara.
‘Standarde të dyfishta’
Serbia aplikoi zyrtarisht për anëtarësim në BE në vitin 2009 dhe iu dha statusi zyrtar i kandidatit të BE-së në vitin 2012. Njëzet e dy kapituj janë hapur gjatë kësaj kohe dhe dy janë mbyllur përkohësisht.
Mbështetja unanime nga 27 shtetet anëtare të BE-së është e nevojshme për të hapur dhe mbyllur çdo grup negociatorësh, të cilët janë grupime tematike të fushave të ligjit dhe politikave.
Ish-kryeministrja e Serbisë, Ana Brnabiç, ka kundërshtuar pretendimet se vendi i saj është pro-rus, duke i thënë Euronews se Serbia ka mbështetur Ukrainën që nga pushtimi në shkallë të plotë i Rusisë, ndërsa ka kritikuar atë që ajo e përshkroi si “standarde të dyfishta” të pranimit në BE.
Një zëdhënës i Komisionit Evropian i tha Euronews të hënën se një dokument që shpjegon pse ekzekutivi i BE-së beson se “hapat e fundit” të ndërmarra nga autoritetet serbe justifikojnë hapjen e Grupit 3 ishte ndarë me vendet e BE-së atë ditë.
Serbia ka zbatuar elementë të konsiderueshëm të angazhimeve që ka marrë për të adresuar shqetësimet e shteteve anëtare, duke përfshirë shfuqizimin e ndryshimeve të diskutueshme në ligjet gjyqësore, së bashku me përparimin në lirinë e medias, kuadrin zgjedhor dhe bashkëpunimin me BE-në në politikën e jashtme dhe të sigurisë, sipas dokumentit të parë nga Euronews.
Ndërsa Serbia ende nuk është përafruar me sanksionet e BE-së kundër Rusisë për shkak të pushtimit të plotë të Ukrainës, Komisioni vuri në dukje se Beogradi ka bashkëpunuar me bllokun për të luftuar anashkalimin e sanksioneve, ka ofruar mbështetje të konsiderueshme për Ukrainën dhe ka intensifikuar kontaktet politike të nivelit të lartë me Kievin.
Dokumenti gjithashtu pranoi se puna e Serbisë është larg të qenit e përfunduar, duke deklaruar se “kërkohet ende punë e mëtejshme” në reformën gjyqësore dhe sistemin prokurorial.
Takimi i së mërkurës u thirr për të parë nëse ky vlerësim ndahet nga kryeqytetet.
‘Zhvillime pozitive’
Një diplomat i BE-së, duke folur për Euronews në kushte anonimiteti, deklaroi se kundërshtimi i përgjithshëm nga tetë vendet ishte i përqendruar në çështjet “problematike” të sundimit të ligjit të Serbisë dhe “mospërputhjen me sanksionet”.
Një tjetër tha se disa shtete anëtare ranë dakord me miratimin pozitiv të Komisionit, duke deklaruar se Serbia “ka përmbushur” ose është “në rrugën e duhur” për të përmbushur kriteret për të ecur përpara me Grupin 3.
Zyrtarë të ndryshëm të lartë të BE-së e kanë mbështetur publikisht hapjen e Grupit 3, veçanërisht pasi Presidenti serb Aleksandar Vuçiç rrëzoi ndryshimet gjyqësore kontroverse në qershor, pasi Komisioni i Venedikut rekomandoi ndryshime.
Komisionerja Evropiane për Zgjerimin, Marta Kos, është ndër mbështetëset më të mëdha.
“Në dritën e disa zhvillimeve të fundit pozitive, Komisioni rinovoi rekomandimin e tij për Këshillin për të hapur Grupin 3 në negociatat e pranimit me Serbinë”, tha Kos të martën gjatë një debati në lidhje me pranimin e Serbisë në Parlamentin Evropian në Strasburg.
“Komisioni do të vazhdojë gjithashtu të nxisë përparimin e mëtejshëm të reformave në dobi të të gjithë qytetarëve serbë dhe të gjithë shoqërisë serbe.”
