Luke Coffey, bashkëpunëtor i lartë në Institutin Hudson, ka lëshuar një paralajmërim të ashpër për destabilizimin e mundshëm të Ballkanit në një opinion me 6 qershor pas përleshjeve të dhunshme midis protestuesve serbë dhe KFOR-it veri të Kosovës.
Analiza e Coffey zbulon pasojat e gjera pas ngjarjeve të fundit, duke rezultuar në “një Serbi të guximshme, një Kosovë të dobësuar, një Rusi të fuqizuar dhe një komunitet të ndarë transatlantik”. Coffey thekson se tensionet historike, së bashku me ngjarjet e fundit në veri të Kosovës kanë krijuar terrenin për paqëndrueshmëri në Ballkan.
Si “farë” të destabilitetit të krijuar së fundi, Coffey përmend vendimin e Qeverisë së Kosovës për riregjistrimin e veturave me targa RKS verën e kaluar. Kjo politikë, sipas tij, u perceptua nga shumë serbë si shënjestër e padrejtë ndaj komunitetit të tyre.
“Edhe pse tensionet ndërmjet shqiptarëve etnikë dhe serbëve etnikë në Kosovë datojnë me shekuj, fara për raundin e fundit të destabilitetit u mboll verën e kaluar, kur qeveria e Kosovës zbatoi një politikë të regjistrimit të automjeteve që shumë serbë mendonin se i kishte në shënjestër të padrejtë.”
“Javën e kaluar dhuna shpërtheu në veri të Kosovës ndërmjet serbëve etnikë dhe misionit paqeruajtës të NATO-s, KFOR-it. Përleshjet lanë trupat e NATO-s të plagosur, Serbia u trimërua, Kosova u dobësua, Rusia u fuqizua dhe komuniteti transatlantik u nda”, – ka thënë ai.
Coffey thekson më tej se deklaratat zyrtare nga Shtetet e Bashkuara dhe Bashkimi Evropian kanë fajësuar kryesisht Kosovën, edhe pse disa argumentojnë se një kritikë e tillë është e padrejtë dhe joproporcionale, derisa e përmendi edhe përjashtimin e Kosovës nga “Defender Europe 2023”.
“Deklaratat zyrtare nga SHBA-ja dhe BE-ja ia hodhën më së shumti fajin Kosovës – disa argumentojnë në mënyrë të padrejtë dhe në mënyrë disproporcionale. Shtetet e Bashkuara madje e larguan Kosovën nga një stërvitje e madhe ushtarake që po zhvillohej në Evropë”, – ka thënë Coffey.
Coffey tërheq vëmendjen edhe për përfshirjen e Rusisë në rajon, me Serbinë që ai thotë se shërben si “pikëmbështetja kryesore e Moskës në Ballkanin Perëndimor”. Analiza e Coffey hedh dritë mbi rolin e Rusisë në Ballkan, me Serbinë që shërben si një ‘bastion’ për Moskën në Ballkanin Perëndimor.
“Ekziston gjithashtu një kënd i Rusisë në lojë në rajon që bie ndesh me atë të Evropës. Serbia mbetet baza kryesore e Rusisë në Ballkanin Perëndimor. Lidhjet ekonomike dhe ushtarake të Rusisë me Serbinë janë të forta dhe fushatat propagandistike të Rusisë janë jashtëzakonisht aktive. Rusia e sheh Ballkanin si një vend për të shkëputur vëmendjen nga Ukraina dhe për të shkaktuar probleme për NATO-n. Nën udhëheqjen e Vuçiqit, Serbia është mundësia e Rusisë në rajon. Ndoshta Serbia një ditë do të luajë një rol konstruktiv në rajon, por kjo nuk ka gjasa të ndodhë së shpejti,” – ka thënë ai, përcjell Nacionale.
Anëtari i lartë i Institutit Hudson flet më tej për natyrën e pasigurt të Ballkanit, shpesh të referuar si “tinderbox”-i i Evropës. Coffey nënvizon se, sot, situata e sigurisë mbetet e brishtë, me ngjarjet e fundit në Kosovë që shërbejnë si një kujtesë e fortë. “I parë prej kohësh si kutia e Evropës, rajoni i Ballkanit sot mbetet një zonë destabiliteti që politikëbërësit nuk duhet ta injorojnë. Pas përfundimit të Luftës së Ftohtë dhe shpërbërjes së Jugosllavisë në shtatë vende të reja, rajoni pësoi një sërë konfliktesh vdekjeprurëse që u vunë nën kontroll vetëm pas ndërhyrjes së jashtme ushtarake. Edhe sot situata e sigurisë mbetet e brishtë. Këtë e kujtojnë ngjarjet e fundit në Kosovë,” – thuhet më tej.
Në sfondin e tensioneve të rritura gjeopolitike që rezultojnë nga pushtimi rus i Ukrainës, Coffey nënvizon nevojën për angazhim urgjent ndërkombëtar për të trajtuar ndarjet e rrënjosura thellë, korrupsionin e shfrenuar dhe sfidat ekonomike që mundojnë rajonin.
“Ngjarjet në Kosovë mund të destabilizojnë Ballkanin në një kohë kur situata gjeopolitike në komunitetin transatlantik është tashmë e tensionuar për shkak të pushtimit rus të Ukrainës. Ndarjet sektare në Ballkan janë një rrymë e vazhdueshme e fshehtë dhe rajoni vazhdon të luftojë me papunësinë e lartë, korrupsionin e përhapur dhe ikjen e kapitalit njerëzor, veçanërisht mes të rinjve dhe të arsimuarve. Edhe sot dallimet etnike, fetare dhe kulturore, së bashku me ankesat historike, ruajnë potencialin për të ripërtërirë armiqësitë dhe dhunën”, – ka thënë ai.
