Protestat në Serbi, tensione në Bosnje dhe Hercegovinë dhe Kosovë. Pse Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s Mark Rutte dhe presidenti serb Aleksandar Vuçiq biseduan për herë të dytë në vetëm pesëmbëdhjetë ditë, analizon DW.
Protestat në Serbi, si dhe ngjarjet në Bosnje-Hercegovinë dhe Kosovë, megjithatë kanë tërhequr vëmendjen e politikës ndërkombëtare. Pas muajsh injorimi të kryengritjes studentore dhe qytetare, disa politikanë perëndimorë janë shprehur, duke shprehur mbështetje për integritetin territorial të BeH, por edhe duke bërë disa komente të kujdesshme për valën e pakënaqësisë në rrugët serbe.
Duket se është bërë disi e qartë se mbështetja për “stabilokracinë” e Aleksandër Vuçiqit nuk është një garanci e madhe për stabilitetin rajonal dhe se takimet e drejtpërdrejta ndërmjet zyrtarëve ndërkombëtarë individualë dhe Presidentit të Serbisë po bëhen më të shpeshta.
Serbia si faktor jostabiliteti
Detajet e këtyre takimeve përgjithësisht nuk janë paraqitur për publikun, përveç frazave të zakonshme për gatishmërinë për të përmirësuar bashkëpunimin dhe mbështetjen për paqen. Por sigurisht është interesant fakti se në harkun kohor të vetëm disa javësh, kjo është hera e dytë që zhvillohen bisedime mes Sekretarit të Përgjithshëm të NATO-s Mark Rutte dhe Aleksandar Vuçiq.
Siç tha për DW Dushan Janjiq nga Forumi për Marrëdhënie Etnike, kjo është një shenjë e sigurt se tema kryesore e takimit është Serbia.
“Tregohet se Serbia e ka gjetur veten në prag të një rreziku të madh për sigurinë dhe se sjellja e autoriteteve serbe po i kontribuon këtij procesi, i cili ka tërhequr vëmendjen e NATO-s, pasi Serbia ka edhe rëndësi rajonale. Tema ndoshta do të jetë përdorimi/mospërdorimi i armëve zanore dhe se autoritetet bëjnë gjithçka për të shmangur konfliktet e armatosura me qytetarët tregtia e drogës”, thotë Janjiq.
Në këtë kontekst, Janjiq vendos edhe faktin se gjatë një bisede të mëparshme me Vuçiqin, Sekretari i Përgjithshëm i NATO-s ka tërhequr vëmendjen edhe për zgjidhjen e çështjes Banjska. “Ky nuk është vetëm obligim ndërkombëtar i Serbisë. Çarmatimi dhe kontrolli i të ashtuquajturës mbrojtje civile, e cila u aktivizua edhe gjatë protestave të 15 marsit, duhet të zbatohet. Sistemi i menaxhimit të saj duhet të çmontohet dhe ai sistem ndodhet në Serbi”, vëren Janjiq.
Paralajmërim diplomatik për Vuçiqin
Aleksandar Vuçiq nga Brukseli tha se ka folur me Mark Rutte për sjelljen e KFOR-it dhe NATO-s në Kosovë, si dhe për situatën në Bosnje dhe Hercegovinë.
Kur bëhet fjalë për situatën e tensionuar në Bosnje dhe Hercegovinë, Dushan Janjiq beson se Vuçiq ka marrë “një paralajmërim diplomatik se koha ka mbaruar dhe se nuk ka më vend për të ashtuquajturat lojëra të dyfishta dhe të trefishta të mbështetjes ose mungesë mbështetjeje për Milorad Dodik”. “Ky është gjithashtu një paralajmërim dhe është nën juridiksionin e Rutte – që diçka si Banjska të mos ndodhë atje. Serbia duhet të tregojë se ka qëndrime të qarta politike, dhe ndoshta më shumë se kaq, të tregojë se ka mekanizma efektivë të sigurisë për të zvogëluar rrezikun”, thekson Janjiq.
Komisionerja evropiane për Zgjerim Marta Kos e cilësoi takimin në Bruksel me Vuçiqin si “konstruktiv” dhe tha se është diskutuar për hapat konkretë në rrugën e Serbisë drejt BE-së dhe zbatimin e Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor. Ajo gjithashtu theksoi “rëndësinë e shoqërisë civile dhe mediave të pavarura në atë proces.”
Një formulim i tillë sigurisht që nuk do të përballet me entuziazëm nga publiku serb, ashtu siç nuk kanë ndodhur deklaratat e mëparshme të përmbajtura të përfaqësuesve të Bashkimit Evropian për regjimin e Aleksandër Vuçiqit. Kjo me shumë gjasa vetëm do të thellojë më tej mosbesimin ndaj BE-së në Serbi.
Besimi i humbur
Dushan Janjić, megjithatë, paralajmëron se “para së gjithash, presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen është vënë nën kritika për deklaratat e Marta Kos. Ne kemi parë shprehje mirënjohjeje për ata që gjoja mbrojtën sigurinë e të gjithë pjesëmarrësve dhe tani të gjithë e dimë se ata në të vërtetë kryen një sulm ndaj qytetarëve”, vëren Janjiq.
Aleksandar Vuçiq, nga ana tjetër, nuk mund të thotë asgjë të re për përparimin e Serbisë në integrimet evropiane, sepse ai pothuajse është ndalur plotësisht, shton Janjiq, duke theksuar se “fakti i ri është se askush nuk i beson më Vuçiqit. Ndoshta ai mund të përpiqet të formojë një qeveri të re që do të ishte pak më pro-evropiane dhe më shumë eksperte në letër, por ky problem nuk do të jetë në llojin e tij ndërkombëtar për atë që ndodhi më 15 mars në Beograd”, beson Janjiq.
Lojtari i ri politik në Serbi janë qytetarët rebelë
Duke folur për forcat parashtetërore, gjatë protestës të së shtunës, më 15 mars, disa qindra banditë të maskuar u grumbulluan në të ashtuquajturin “Parku i studentëve që duan të mësojnë”. Sipas dëshmive të deritanishme, konfliktet e rënda u shmangën falë pak fatit dhe organizimit të mirë të sigurisë së protestës.
Edhe pse dukej sikur parku po braktisej pas protestës, në zonën e Parkut të Pionierëve përballë Presidencës Serbe po organizohet një tubim i ri me tenda që duken si ushtarake dhe civilë të maskuar që zbatojnë disa nga rregullat e veta për hyrjen dhe lëvizjen nëpër park, ndërsa policia i vëzhgon në heshtje të gjitha këto./dw
