Bashkimi Evropian i ka cilësuar “thellësisht të ardhur keq” sanksionet e reja të Shteteve të Bashkuara ndaj Gjykatës Penale Ndërkombëtare (GJPN), duke deklaruar se është i gatshëm të marrë të gjitha masat e nevojshme për t’i mundësuar gjykatës të vazhdojë punën e saj.
Komisioni Evropian tha të premten se BE-ja do të bashkëpunojë ngushtë me GJPN-në për të garantuar funksionimin e saj efektiv. Brukseli shprehu shpresën se periudha gjashtëmujore deri në zbatimin e sanksioneve do të krijojë hapësirë për dialog me administratën amerikane.
Një nga mundësitë që po shqyrton BE-ja është aktivizimi i një instrumenti ligjor të njohur si “mekanizmi i bllokimit”, i cili u ndalon kompanive evropiane t’u binden sanksioneve amerikane, qoftë drejtpërdrejt apo përmes mosveprimit të qëllimshëm. Ky mekanizëm mund të shërbejë për të kufizuar ndikimin e masave amerikane në Evropë.
Presidenti i Këshillit Evropian, António Costa, dhe kryeministri holandez, Rob Jetten, reaguan ndaj sanksioneve gjatë një konference të përbashkët për media në Hagë, transmeton Telegrafi.
“Drejtësia ndërkombëtare është alternativa e vetme ndaj hakmarrjes. Nuk mund të kemi paqe të qëndrueshme pa përgjegjësi”, deklaroi Costa.
Ai i bëri thirrje SHBA-së që gjatë gjashtë muajve të ardhshëm të angazhohet në dialog për të kapërcyer mosmarrëveshjet, duke ritheksuar përkushtimin e BE-së për të mbështetur pavarësinë e drejtësisë ndërkombëtare dhe për të mbrojtur anëtarët dhe punonjësit e gjykatës.
Edhe kryeministri holandez, Rob Jetten, konfirmoi se vendi i tij do të vazhdojë ta mbrojë GJPN-në nga sanksionet amerikane. “Do të bëjmë gjithçka që nevojitet për ta mbrojtur GJPN-në”, tha ai.
Administrata e presidentit amerikan Donald Trump ka vendosur sanksione të gjera ndaj gjykatës, duke e akuzuar atë për njëanshmëri politike dhe për shënjestrim të padrejtë të shtetasve amerikanë dhe izraelitëve lidhur me pretendimet për krime lufte.
Sekretari amerikan i Shtetit, Marco Rubio, i njoftoi masat të premten, pak pasi Navi Pillay, ish-gjyqtare e GJPN-së nga Afrika e Jugut, u shpall fituese e Çmimit Nobel për Paqe. Megjithatë, vendimi për sanksionet ishte marrë shumë përpara shpalljes së çmimit.
“Do t’i ndalojmë transaksionet me këtë gjykatë të pabindur, duke i ndërprerë burimet dhe duke paralizuar aftësinë e saj për të vepruar kundër nesh”, deklaroi Rubio në një video të publikuar në rrjetet sociale. Ai shtoi se Shtetet e Bashkuara dhe qytetarët amerikanë nuk i nënshtrohen juridiksionit të GJPN-së.
Sanksionet parashikojnë ngrirjen e çdo aseti të gjykatës që ndodhet në SHBA, ndërsa kompanive dhe individëve amerikanë u jepet një periudhë gjashtëmujore për t’i ndërprerë marrëdhëniet e biznesit me të.
Kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu, i mirëpriti masat amerikane. GJPN-ja ka lëshuar një urdhërarrest ndaj tij lidhur me pretendimet për krime të kryera në Gaza.
“GJPN-ja nuk është gjykatë. Ajo është një organ politik që përbën kërcënim ekzistencial për demokracitë që respektojnë ligjin në mbarë botën dhe për vetë konceptin e sovranitetit kombëtar”, thuhej në një deklaratë të zyrës së Netanyahut në rrjetin social X.
Gjykata Penale Ndërkombëtare i dënoi sanksionet, duke i cilësuar si sulm ndaj sundimit të ligjit dhe rendit juridik ndërkombëtar. Në një deklaratë, ajo tha se masat synojnë të pengojnë drejtësinë dhe ta ndalojnë gjykatën të përmbushë misionin për të cilin është krijuar.
“Ky është një sulm ndaj sundimit të ligjit dhe themeleve të rendit juridik ndërkombëtar, si dhe ndaj parimit të thjeshtë se askush nuk qëndron mbi ligjin”, deklaroi gjykata.
Presidentja e GJPN-së, Tomoko Akane, tha se institucioni do të vazhdojë ta përmbushë mandatin e tij me pavarësi dhe paanshmëri, duke u mbështetur vetëm në ligj dhe prova, në interes të viktimave të shumta të krimeve të rënda.
Gjykata Penale Ndërkombëtare u krijua për të ndjekur penalisht krimet e luftës dhe krimet kundër njerëzimit që përndryshe mund të mbeteshin të pandëshkuara.
