A mund të lindin ndonjëherë njerëzit në hapësirë? Kjo pyetje, e paqartë për shkencën prej dekadash, po afrohet më shumë drejt një përgjigjeje konkrete falë një eksperimenti të ri nga Kina.
Vendi është bërë i pari në botë që ka dërguar në orbitë të ashtuquajturat “embrione artificiale njerëzore”, të transportuara drejt stacionit hapësinor Tiangong më 11 maj, me misionin furnizues Tianzhou-10.
Sipas autoriteteve shkencore kineze, këto struktura u lejuan të zhvillohen për pesë ditë në rreth 450 km mbi Tokë, përpara se të ngriheshin për t’u analizuar më vonë në laboratorët tokësorë. Qëllimi është të krahasohet zhvillimi i tyre me embrione të rritura në kushte normale dhe të vlerësohet nëse mikrograviteti ndikon në zhvillimin njerëzor.
Ky eksperiment shihet si një hap i rëndësishëm për ambicien e Kinës për një prani të përhershme njerëzore në hapësirë.
Studiuesi Leqian Yu nga Akademia Kineze e Shkencave, që udhëheq projektin, thotë se synimi është të kuptohen rreziqet që mund të hasë njeriu gjatë qëndrimeve afatgjata jashtë Tokës.
Sipas tij, “embrionet artificiale” nuk janë embrione reale njerëzore, por grumbuj qelizash burimore që imitojnë disa faza të zhvillimit të hershëm. Ato nuk mund të zhvillohen në fetus të plotë, gjë që e bën eksperimentin më të pranueshëm nga pikëpamja etike.
Në mision janë dërguar dy modele të ndryshme zhvillimi: një që imiton momentin e ngjitjes së embrionit në mitër dhe një tjetër që përfaqëson fazën kur qelizat fillojnë të formojnë strukturat bazë të organeve dhe trupit.
Shkencëtarët po përpiqen të zbulojnë nëse këto procese mund të ndodhin normalisht pa gravitetin e Tokës. Dyshimet aktuale janë se mikrograviteti mund të shkaktojë çrregullime në zhvillim, duke e bërë riprodhimin natyral në hapësirë shumë të vështirë ose të pamundur.
Në të njëjtin mision janë dërguar edhe eksperimente me embrione peshqish zebër dhe minjsh, së bashku me ngarkesa të tjera për stacionin hapësinor.
Një tjetër shqetësim i madh për shkencën mbetet rrezatimi kozmik. Jashtë mbrojtjes së atmosferës së Tokës, grimcat energjetike mund të dëmtojnë ADN-në, duke rritur rrezikun e mutacioneve, kancerit ose defekteve gjenetike tek pasardhësit e mundshëm në hapësirë.
Megjithatë, disa studime të fundit sugjerojnë se teknologji si fertilizimi in vitro (IVF) mund të përshtaten për përdorim në orbitë. Eksperimente të mëparshme kanë treguar se qelizat riprodhuese mund të mbijetojnë në hapësirë dhe të zhvillohen normalisht në kushte të caktuara.
Për momentin, ideja e “foshnjave të lindura në hapësirë” mbetet hipotetike, por këto eksperimente po e afrojnë shkencën gjithnjë e më shumë me përgjigjen e kësaj pyetjeje që dikur i përkiste vetëm fantashkencës.
