Ideologjia populiste e ka futur Kosovën në krizën më serioze diplomatike me SHBA-në që nga pavarësia
Nga Arbana Xharra | 14 Shtator 2025
Për herë të parë që nga pavarësia, Shtetet e Bashkuara kanë pezulluar pa afat Dialogun Strategjik me Kosovën. Njoftimi i Ambasadës Amerikane më 12 shtator duhet të alarmojë çdo kosovar. Uashingtoni ka qenë gjithmonë aleati ynë më i afërt, avokati ynë më i fuqishëm, dhe arsyeja pse Kosova ekziston si shtet sot. Të shohësh marrëdhëniet të degradojnë deri në këtë pikë nuk është vetëm shqetësuese, por edhe e rrezikshme. Faji bie drejtpërdrejt mbi Kryeministrin Albin Kurti dhe markën e tij të politikës populiste.
Ngjitja e Kurtit mbi populizmin, duke rrezikuar të ardhmen e Kosovës
Kurti erdhi në pushtet duke kanalizuar zhgënjimin publik. Ai u paraqit si luftëtari i vetëm kundër korrupsionit, pabarazisë dhe elitës politike. Ideologjia e tij majtiste, e rrënjosur në anti-privatizim, skepticizëm ndaj ndikimit perëndimor dhe sulme të pandërprera ndaj rivalëve, rezonoi me kosovarët e lodhur nga premtimet e thyera.
Ngjitja e tij u lehtësua nga izolimi i Kosovës. Deri në janar 2024, kosovarëve u ishte mohuar e drejta të udhëtonin lirshëm në Bashkimin Evropian. Në atë vakum, mesazhi i Kurtit për sfidë dhe vetëmbështetje u duk frymëzues, duke ushqyer një ndjenjë krenarie kundër presioneve të jashtme. Por ajo që dikur dukej si fuqizim, tani po del të jetë një agjendë e rrezikshme, e papërshtatshme për një vend të cilit e ardhmja i varet nga aleancat dhe integrimi global.
Pasi mori detyrën, qeveria e Kurtit u definua jo nga reformat apo qeverisja efektive, por nga sloganet, vendimet unilaterale dhe konfrontimi i vazhdueshëm. Në vend që të forconte institucionet dhe të ndërtonte aleanca, ai ndoqi politika të dizajnuara për të ruajtur popullaritetin. Diplomacia u kthye në teatër sfide, ku provokimi zëvendësoi strategjinë. Kjo mund të ketë funksionuar për opinionin e brendshëm, por i ka larguar aleatët pa të cilët Kosova nuk mund të mbijetojë. Ndërkohë, ekonomia ngec, papunësia vazhdon dhe polarizimi politik thellohet.
Vendimi i Ambasadës Amerikane për të pezulluar Dialogun Strategjik është i paprecedentë. Deklarata tregoi qartë gishtin drejt retorikës dhe veprimeve të Kurtit, të cilat kanë “rritur tensionet dhe paqëndrueshmërinë, duke kufizuar aftësinë e Shteteve të Bashkuara për të punuar në mënyrë produktive me Kosovën.”
Kjo nuk është një përplasje rutinore diplomatike. Për një vend që mbijetesën gjithmonë e ka pasur të varur nga mbështetja amerikane, është një goditje historike. Pa Shtetet e Bashkuara, Kosova nuk mund ta mbrojë sovranitetin, nuk mund ta zgjerojë njohjen ndërkombëtare dhe nuk ka shpresë për rritje të qëndrueshme.
Pse aleanca me SHBA-në është e pazëvendësueshme
Lidershipi amerikan ishte vendimtar në vitin 1999, kur ndërhyrja e NATO-s i dha fund fushatës së spastrimit etnik të Serbisë. Ishte Uashingtoni që e champion-oi pavarësinë e Kosovës në 2008 dhe loboi për njohje në gjithë botën. Është diplomacia amerikane që vazhdon ta mbrojë Kosovën nga presioni serb dhe rus në Kombet e Bashkuara. SHBA nuk është thjesht një partner tjetër; për Kosovën është garantuesi i lirisë. Të rrezikosh këtë aleancë për hir të qëndrimeve populiste është i pamatur dhe i papërgjegjshëm.
Rruga e Kosovës kurrë nuk ka qenë e lehtë. Trashëgimia e luftës, sakrificat e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe kostot e mëdha të bartura nga populli ynë ndihen ende sot. Vëzhgimi ndërkombëtar mbetet i lartë, dhe Kosova nuk mund të përballojë dobësimin e aleancave në një moment kaq të ndjeshëm.
Ajo që i duhet vendit tani është lidership që demonstron përgjegjësi, që forcon institucionet demokratike dhe që siguron aleatët për përkushtimin tonë ndaj vlerave të përbashkëta. Në vend të kësaj, Kurti ka zgjedhur populizmin, duke ofruar sfidë në vend të diplomacisë dhe provokim në vend të progresit. Duke vepruar kështu, ai rrezikon të prishë vetë mbështetjen ndërkombëtare që e bëri të mundur pavarësinë e Kosovës.
Rreziqet e izolimit
Nëse Kurti vazhdon kështu, Kosova rrezikon një izolim të rrezikshëm në një kohë kur kërcënimet rajonale po rriten. Serbia, e inkurajuar nga Rusia, është e gatshme të shfrytëzojë ndarjet. Pa mbështetjen e fortë të Uashingtonit, Kosova mund të margjinalizohet në negociata dhe të ekspozohet në çështje sigurie.
Pezullimi i Dialogut Strategjik është më shumë sesa një mesazh diplomatik. Është një paralajmërim: Shtetet e Bashkuara po e humbin durimin me një qeveri që vendos populizmin mbi partneritetin. Kurti i bindi kosovarët se vetëm ai mund ta mbronte sovranitetin e tyre. Në praktikë, politika e tij ka sjellë krizën më të rëndë diplomatike që nga pavarësia. Kosova nuk mund të përballojë liderë që e vënë në rrezik të ardhmen e kombit për hir të popullaritetit të brendshëm.
Mësimi i 12 shtatorit është i qartë: nëse Kosova nuk rikthen besimin me Shtetet e Bashkuara, rrezikon të minojë gjithçka që është ndërtuar që nga 1999.
