Teksa qytetarët shqiptarë përballen me koston e lartë të jetesës, çmimet e karburanteve dhe problemet e vazhdueshme me shërbimet publike, një prej biznesmenëve më të fuqishëm në vend, Shefqet Kastrati, ka zgjeruar investimet e tij përtej Atlantikut.
Sipas një raportimi të publikuar më 8 tetor 2023 nga media amerikane “The Real Deal”, Grupi Kastrati ka blerë hotelin luksoz SLS Brickell në Miami për 55 milionë dollarë. Prona ndodhet në një nga zonat më ekskluzive të Shteteve të Bashkuara dhe përfshin 124 dhoma, të pozicionuara në zemër të një prej lagjeve më të frekuentuara nga investitorë ndërkombëtarë dhe figura të biznesit. Marrëveshja është realizuar me ndërmjetësimin e disa prej zyrave më të njohura ligjore dhe të pasurive të paluajtshme në SHBA.
Ky investim vjen në një moment kur në Shqipëri vijojnë hetimet e SPAK për një skemë të dyshuar kontrabande, në kuadër të së cilës është arrestuar Darjo Jashari, dhëndri i Shefqet Kastratit, së bashku me 35 doganierë dhe zyrtarë të tjerë. Sipas autoriteteve, dëmi i shkaktuar ndaj buxhetit të shtetit llogaritet në mbi 40 milionë euro.
Pasuria që largohet jashtë vendit
Përmes kompanive të përfshira në “Kastrati Group”, Shefqet Kastrati konsiderohet një prej figurave më me ndikim në ekonominë shqiptare. Aktiviteti i grupit shtrihet në disa prej sektorëve më strategjikë të vendit, duke përfshirë:
– tregun e karburanteve dhe rrjetin e shpërndarjes me shumicë;
– kompanitë e sigurimeve;
– ndërtimin dhe infrastrukturën;
– aviacionin civil;
– menaxhimin e porteve dhe aeroportit ndërkombëtar të Rinasit.
Kritikët kanë ngritur vazhdimisht pikëpyetje mbi mënyrën se si fitimet e krijuara në këta sektorë po orientohen drejt investimeve jashtë Shqipërisë, në vend që të riinvestohen në zhvillimin e industrisë vendase, punësimit apo përmirësimit të infrastrukturës.
Skema e dyshuar e kontrabandës dhe hetimet e SPAK
Pak kohë përpara se investimi në Miami të bëhej publik, Prokuroria e Posaçme njoftoi arrestimin e Darjo Jasharit, si pjesë e një hetimi që lidhet me një rrjet të dyshuar kontrabande cigaresh përmes fabrikës “Albania Tabak” në Librazhd.
Sipas hetimeve paraprake, në këtë skemë dyshohet se janë përfshirë:
– doganierë që lejonin dalje fiktive të mallrave;
– dokumente të falsifikuara në sistemin “Asycuda World”;
– shmangie të detyrimeve fiskale, përfshirë akcizën dhe TVSH-në.
Autoritetet dyshojnë se aktiviteti ka funksionuar për vite me radhë, duke nxitur debate publike mbi efektivitetin e mekanizmave shtetërorë të kontrollit dhe mundësinë e mbështetjes politike.
Debati mbi rolin e mediave dhe institucioneve
Çështja ka nxitur reagime edhe në media. Gjatë emisionit të tij televiziv, gazetari Arian Çani ngriti pikëpyetje mbi mënyrën se si po trajtohet kjo dosje.
“Pse nuk flet askush për këtë çështje? Mos vallë sepse mediat marrin reklama nga Kastrati? Apo sepse jetojmë në një vend ku një telefonatë nga një familje e fuqishme të heq nga puna dhe një firmë të zhduk?”, deklaroi ai.
Deklarata e gazetarit ka rikthyer në qendër të debatit publik çështjen e marrëdhënieve mes biznesit të madh, mediave dhe institucioneve shtetërore.
Dyshimet për tregun e karburanteve
Prej vitesh, tregu shqiptar i karburanteve ka qenë objekt debatesh për shkak të nivelit të lartë të çmimeve dhe strukturës së tij. Sipas kritikëve dhe ekspertëve të sektorit, ekzistojnë dyshime për:
– kontrabandë të organizuar të naftës;
– importe informale përmes skemave të përpunimit aktiv;
– mungesë kontrolli dhe mbikëqyrjeje efektive nga institucionet përgjegjëse.
Në një treg ku dominojnë disa kompani të mëdha, çështjet e konkurrencës, transparencës dhe kontrollit institucional mbeten në qendër të diskutimit publik.
Investimi në SHBA dhe pyetjet që ngre opinioni publik
Blerja e hotelit luksoz në Miami është interpretuar nga mbështetësit e biznesmenit si një sukses i rëndësishëm në arenën ndërkombëtare. Megjithatë, për kritikët, koha kur ky investim u bë publik dhe zhvillimet e fundit hetimore në Shqipëri kanë ngritur pyetje mbi mënyrën se si krijohet dhe qarkullon kapitali në vend.
Në një realitet ku qytetarët përballen me çmime të larta të karburantit dhe vështirësi ekonomike, investime të kësaj përmase jashtë vendit vazhdojnë të ushqejnë debatin mbi marrëdhënien mes biznesit të madh, pushtetit dhe interesit publik.
