Ndërsa Donald Trump po bëhej gjithnjë e më i frustrurar me përpjekjet diplomatike për t’i dhënë fund luftës me Iranin, zyrtarët e administratës po vëzhgonin nga afër nëse udhëtimi i presidentit në Kinë — një vend me lidhje të ngushta me Teheranin — do të sillte ndonjë përparim të rëndësishëm.
Por Trump u kthye në SHBA të premten pa ndonjë progres të dukshëm për të raportuar.
Duke folur me gazetarët gjatë kthimit për në Uashington, presidenti amerikan pretendoi se udhëheqësi kinez Xi Jinping kishte thënë se dëshironte rihapjen e Ngushticës së Hormuzit dhe se pajtohej që Irani nuk duhet të zhvillojë armë bërthamore. Por këto ishin deklarata që Kina i kishte bërë edhe më parë.
“Ai do të donte ta shihte fundin e kësaj. Ai do të donte të ndihmonte. Nëse dëshiron të ndihmojë, shumë mirë. Por ne nuk kemi nevojë për ndihmë,” i tha Trump Bret Baier të Fox News për homologun e tij kinez në një intervistë që transmetohet të premten, raporton CNN.
Disa zyrtarë të administratës thanë se donin të shihnin si do të zhvilloheshin bisedimet mes Trump dhe Xi para se të vendosnin rrugën përpara lidhur me Iranin.
Por tani presidenti duhet të vendosë nëse nisja e sulmeve të tjera ndaj Iranit është alternativa më e mirë për t’i dhënë fund një konflikti që ka zgjatur shumë më tepër se gjashtë javët që ai kishte parashikuar fillimisht, duke rritur çmimet e karburanteve dhe duke ulur vlerësimet e tij për ekonominë.
Në një postim në Truth Social të bërë të premten në mëngjes sipas orës së Kinës, Trump tha se fushata e tij ushtarake kundër Iranit “do të vazhdojë!”.
Burime të njohura me diskutimet thanë se brenda administratës ka pasur mendime të ndryshme mbi mënyrën se si duhet vepruar. Disa, përfshirë zyrtarë të Pentagonit, kanë argumentuar për një qasje më agresive — përfshirë sulme të synuara — me shpresën se kjo do ta shtynte Iranin drejt kompromisit.
Të tjerë, megjithatë, kanë argumentuar për vazhdimin e fokusit te diplomacia. Vetë Trump ka anuar drejt kësaj qasjeje në javët e fundit, me shpresën se kombinimi i negociatave direkte dhe presionit ekonomik do ta bindte Iranin të arrinte një marrëveshje. Por Teherani nuk ka ndryshuar shumë kushtet e tij për një marrëveshje që kur Trump shpalli armëpushimin në prill.
“E pashë dhe, nëse nuk më pëlqen fjalia e parë, thjesht e hedh poshtë,” u tha Trump gazetarëve në Air Force One të premten lidhur me propozimin më të fundit iranian.
Zëvendëspresidenti JD Vance shfaqi besim më herët këtë javë, duke u thënë gazetarëve se kishte “kaluar mjaft kohë në telefon me Jared Kushner dhe Steve Witkoff këtë mëngjes, si dhe me disa nga miqtë tanë në botën arabe”, duke iu referuar diplomatëve kryesorë që Trump ka ngarkuar për të arritur një marrëveshje me Teheranin.
“Shikoni, mendoj se po bëjmë progres. Pyetja themelore është: A po bëjmë mjaftueshëm progres për të përmbushur vijën e kuqe të presidentit?” tha Vance.
“Presidenti na ka orientuar drejt rrugës diplomatike për momentin, dhe kjo është ajo ku jam i fokusuar,” shtoi ai.
Por me Iranin që nuk po tregon gatishmëri për të lëvizur nga qëndrimi i tij i ashpër, Trump është bërë gjithnjë e më i paduruar. Sipas burimeve, ai është irrituar veçanërisht nga mbyllja e vazhdueshme e Ngushticës së Hormuzit — që ka bërë të rriten çmimet e naftës dhe gazit — si dhe nga përçarjet e perceptuara brenda udhëheqjes iraniane, të cilat i kanë komplikuar më tej negociatat. Përgjigjja më e fundit e Iranit ndaj propozimit amerikan dhe retorika e tij në ditët e fundit kanë bërë që shumë zyrtarë të dyshojnë në përkushtimin e Teheranit për një marrëveshje serioze.
“Presidenti Trump i ka të gjitha opsionet në dispozicion. Megjithatë, preferenca e tij është gjithmonë diplomacia,” tha zëdhënësja e Shtëpisë së Bardhë, Anna Kelly, në një deklaratë për CNN. “Shtetet e Bashkuara kanë ndikim maksimal mbi regjimin dhe presidenti do të pranojë vetëm një marrëveshje që mbron sigurinë kombëtare të vendit tonë.”
“Ai provoi me retorikë të ashpër dhe nuk funksionoi. Provoi me negociata dhe as kjo nuk funksionoi,” tha Ivo Daalder, ish-ambasador amerikan në NATO. “Po përpiqet të gjejë një mënyrë për të dalë nga kjo bllokadë.
Brenda rrethit të Trump po rritet urgjenca për të gjetur një rrugëdalje nga konflikti ndërsa afrohen zgjedhjet afatmesme. Lufta ka ndikuar ndjeshëm në vlerësimin e presidentit, pasi votuesit ndiejnë presionin ekonomik, dhe republikanët janë të shqetësuar se do të përballen me pasojat në nëntor.
Çmimet e benzinës në SHBA kanë kaluar mesatarisht 4.50 dollarë për gallon dhe pritet të rriten më tej ndërsa Irani mban kontrollin mbi ngushticën, një rrugë kyçe për transportin e naftës. Inflacioni po rritet me ritme shqetësuese, duke tejkaluar rritjen e pagave të amerikanëve në prill për herë të parë në tre vjet.
Dhe megjithëse tregu i gjerë i aksioneve po ruan kryesisht fitimet e tij, drejtuesit e korporatave janë bërë më këmbëngulës prapa skenave ndërsa ushtrojnë presion mbi Trump dhe këshilltarët e tij për të gjetur një zgjidhje.
“Ata thjesht duan që lufta të marrë fund,” tha një këshilltar i Trump që kishte folur së fundmi me drejtues të Wall Street-it, duke përshkruar mesazhin kryesor si: “thjesht nxitoni”.
Trump shpesh e ka minimizuar ndikimin e luftës brenda vendit, duke këmbëngulur se priste që situata të ishte shumë më e keqe nga sa është. Ai hodhi poshtë shqetësimet ekonomike më herët këtë javë — dhe më pas e përsëriti edhe më fort qëndrimin e tij.
“Nuk mendoj për situatën financiare të amerikanëve. Nuk mendoj për askënd. Mendoj vetëm për një gjë: Nuk mund ta lejojmë Iranin të ketë armë bërthamore. Kjo është e gjitha. Kjo është e vetmja gjë që më motivon,” u tha ai gazetarëve më herët këtë javë kur u pyet se sa ndikojnë shqetësimet ekonomike të amerikanëve në përpjekjet e tij për një marrëveshje paqeje.
Kur u pyet sërish për këtë deklaratë, Trump i tha Baier të Fox News: “Kjo është një deklaratë perfekte. Do ta thosha përsëri.”
Megjithatë, Trump dhe ekipi i tij janë shumë të vetëdijshëm për situatën e brishtë në të cilën ndodhen — duke balancuar kërkimin për një fitore ndaj Iranit me një afat politik që po ngushtohet me shpejtësi.
“Kur po ngas makinën dhe shoh benzinë me 5 dollarë, kjo më tremb shumë,” pranoi këshilltari i Trump.
“Po përpiqen të gjejnë një mënyrë, por kjo nuk do të zgjasë shumë më gjatë. Me çdo kusht, ata do ta hapin ngushticën — duhet ta hapin.”
