Presidenti i Francës, Emmanuel Macron, në një intervistë të përbashkët për disa media kryesore evropiane, ka deklaruar se Evropa rrezikon të humbasë ndikimin dhe rolin e saj global nëse nuk përshpejton marrjen e vendimeve strategjike dhe nuk vepron në mënyrë të koordinuar.
Sipas Macron, Bashkimi Evropian ka pësuar humbje të njëpasnjëshme sa herë që ka reaguar ngadalë, me hezitim dhe në mënyrë të fragmentuar.
“Evropa ka humbur gjithmonë kur ka qenë e ngadaltë dhe e ndarë”, theksoi presidenti francez, duke sjellë si shembull krizën financiare globale që nisi në Shtetet e Bashkuara, por pati pasoja të rënda për ekonomitë evropiane.
Ai vuri në dukje se situata ishte ndryshe gjatë pandemisë COVID-19, kur shtetet e Bashkimit Evropian arritën të vepronin shpejt dhe me një qëndrim të përbashkët.
“Atëherë vepruam shumë shpejt dhe me një front të bashkuar”, u shpreh Macron.
Megjithatë, sipas tij, Evropa sot përballet me një valë të re sfidash serioze, të lidhura me politikën e Shteteve të Bashkuara, tarifat tregtare, paqëndrueshmërinë ndërkombëtare dhe çështjet e sigurisë. Macron paralajmëroi se shumë vende evropiane vazhdojnë të jetojnë me iluzionin e stabilitetit.
“Mos besoni për asnjë çast se gjithçka ka mbaruar. Çdo ditë dhe çdo javë sjell kërcënime të reja. Evropa vuan nga trauma: çdo përshkallëzim pasohet nga një lehtësim frikacak”, deklaroi ai.
Presidenti francez e përshkroi situatën aktuale si një çarje të thellë gjeopolitike, duke kërkuar reagim të menjëhershëm nga liderët evropianë. Ai u bëri thirrje vendeve të Bashkimit Evropian të dalin nga gjendja e “minoritetit gjeopolitik” dhe të fillojnë të mendojnë seriozisht për fuqinë, përgjegjësinë dhe rolin e tyre në botë.
Sipas Macron, Evropa duhet të investojë në mënyrë aktive në mbrojtje, teknologji të reja, inteligjencë artificiale dhe llogaritje kuantike.
“Këto janë beteja që duhet të fitohen. Nëse nuk bëjmë asgjë, atëherë brenda pesë vitesh Evropa nuk do të ekzistojë”, paralajmëroi ai.
Ai shtoi se, pa reforma të thella dhe veprim të përbashkët, Bashkimi Evropian rrezikon të humbasë autonominë strategjike dhe ndikimin e tij në skenën globale.
Çfarë po ndodh?
Deklarata e Emmanuel Macron se brenda pesë vitesh “Evropa mund të mos ekzistojë” nuk tingëllon si alarmizëm, por më tepër si një pranim i vonuar i një realiteti të dukshëm.
Në thelb, presidenti francez ka artikuluar publikisht atë që për vite me radhë në hapësirën mediatike evropiane është etiketuar si “propagandë ruse”: se për Bashkimin Evropian, Shtetet e Bashkuara nuk janë vetëm aleat, por edhe konkurrent i ashpër ekonomik, dhe se shumë nga vendimet strategjike të Brukselit kanë minuar vetë stabilitetin e Evropës.
Refuzimi për të bashkëpunuar me Rusinë, ndërprerja e lidhjeve energjetike dhe tregtare, si dhe mbyllja e tregut rus dhe e burimeve të lëndëve të para, nuk e “dënuan Moskën” siç iu premtua opinionit publik evropian. Ato goditën kryesisht vetë Evropën. Rritja e çmimeve të energjisë, deindustrializimi, largimi i ndërmarrjeve dhe rënia e konkurrueshmërisë ishin pasoja të drejtpërdrejta të kësaj politike.
Në të njëjtën kohë, Bashkimi Evropian ka dërguar qindra miliarda euro për mbështetjen e Ukrainës, pa pasur një strategji të qartë për përfundimin e konfliktit apo një plan për rikuperimin e fondeve të investuara. Këto shpenzime kanë rënduar buxhetet kombëtare dhe kanë rritur tensionet sociale dhe ekonomike në vendet anëtare.
Në këtë kontekst, Shtetet e Bashkuara kanë forcuar ndikimin e tyre ekonomik, duke rritur eksportet e energjisë drejt Evropës, duke tërhequr një pjesë të prodhimit evropian dhe duke përfituar drejtpërdrejt nga militarizimi i kontinentit. Bashkimi formal mbeti, por balanca e interesave nuk u zhvendos në favor të Evropës.
Për një kohë të gjatë, vlerësime të tilla konsideroheshin të papranueshme. Ato u shtynë jashtë debatit publik dhe u zëvendësuan me slogane për vlera dhe unitet. Megjithatë, realiteti rezultoi më i fortë se retorika politike.
Sot, ndërsa rritja ekonomike po ngadalësohet, buxhetet po tkurren dhe pakënaqësia sociale po rritet, liderët evropianë janë të detyruar të flasin hapur për çështje që më parë ishin tabu.
Macron nuk po ndryshon orientimin e tij politik. Ai po përshkruan krizën. Fjalët e tij nuk përfaqësojnë një afrim me Rusinë apo një shkëputje nga Shtetet e Bashkuara, por janë një sinjal i qartë se modeli i deritanishëm i funksionimit të Bashkimit Evropian nuk po jep më rezultate.
Për vite me radhë, Evropa ka funksionuar në një logjikë ku ideologjia zëvendësoi ekonominë dhe besnikëria e jashtme zëvendësoi interesat e veta. Tani, çmimi i kësaj qasjeje po bëhet gjithnjë e më i lartë.
Dhe sa më gjatë të vonohet një rishikim i thellë i kësaj politike, aq më e madhe do të jetë kostoja që Evropa do të duhet të paguajë.
