Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli ndërmorën të shtunën një sulm të përbashkët masiv ndaj Iranit, duke vrarë udhëheqësin suprem Ali Khamenei.
Presidenti amerikan Donald Trump u bëri thirrje iranianëve të “ngrihen kundër regjimit”, ndërsa konfirmoi operacionin në një video në Truth Social.
“Vepruam për të zhdukur industrinë e raketave të Iranit,” deklaroi ai, duke shtuar se Teherani kishte refuzuar çdo mundësi për të hequr dorë nga ambiciet bërthamore, raportoi CNN.
Sulmet nisën në mëngjes, në ditën e parë të javës së punës në Iran.
Irani i quajti sulmet të paprovokuara dhe të paligjshme, duke reaguar me një valë sulmesh raketore në të gjithë Lindjen e Mesme.
Objektiva u bënë vende që strehojnë baza ushtarake amerikane, përfshirë Bahreinin dhe Emiratet e Bashkuara Arabe.
Mbyllja e hapësirave ajrore në disa aeroporte kyçe shkaktoi anulime fluturimesh dhe përçarje zinxhirore në trafikun global.
Përplasja vjen pas një vere lufte mes Izraelit dhe Iranit, ku SHBA iu bashkua përkohësisht operacioneve.
Regjimi iranian ishte dobësuar nga kriza ekonomike dhe protestat masive të janarit, të shtypura me mijëra viktima.
Bisedimet e fundit për një marrëveshje bërthamore u zhvilluan në Zvicër. Një ndërmjetës nga Omani kishte folur për “progres të rëndësishëm”.
Megjithatë, Trump deklaroi se qëllimi ishte “eliminimi i kërcënimeve të menjëhershme ndaj popullit amerikan”.
Ai përsëriti se Irani “nuk mund të ketë kurrë armë bërthamore”.
Një vlerësim i vitit 2025 nga Agjencia e Inteligjencës së Mbrojtjes sugjeronte se Irani mund të zhvillonte një raketë balistike ndërkontinentale deri në vitin 2035, nëse vendoste ta bënte.
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu e ka konsideruar prej kohësh Iranin si kërcënimin më të madh ekzistencial për Izraelin.
Pas rënies së regjimit të Bashar al-Assad në Siri dhe dobësimit të Hezbollahut, Izraeli kishte rifilluar presionin ushtarak ndaj Teheranit.
Netanyahu deklaroi se regjimi islamik “nuk duhet lejuar të zotërojë armë bërthamore”.
Të dy liderët sinjalizuan hapur dëshirën për ndryshim regjimi.
“Momenti i lirisë suaj ka ardhur,” u tha Trump iranianëve.
Në disa zona të Teheranit u dëgjuan brohoritje pas raportimeve për vdekjen e Khameneit.
Në të njëjtën kohë, mbështetës të regjimit u mblodhën për homazhe.
Media shtetërore konfirmoi vrasjen e disa zyrtarëve të lartë, përfshirë komandantë të Gardës Revolucionare Islamike.
Shpërthime u dëgjuan në distriktin Pasteur të Teheranit, pranë kompleksit të sigurisë së lartë ku ndodhej rezidenca e Khameneit.
Qytete të tjera, përfshirë Minab, raportuan dëme të mëdha dhe viktima.
Sipas aktivistëve të të drejtave të njeriut, numri i të vrarëve kalon 130, ndërsa autoritetet iraniane flasin për mbi 200 viktima.
Irani u kundërpërgjigj me sulme në Izrael dhe në disa shtete arabe.
Në Izrael u raportua një i vrarë dhe mbi 120 të plagosur.
Shpërthime u dëgjuan në Emiratet e Bashkuara Arabe, Katar, Jordani dhe Arabinë Saudite.
Ngjarjet prekën edhe Ngushticën e Hormuzit, një arterie jetike për tregtinë globale të naftës.
Komanda Qendrore e SHBA deklaroi se nuk pati viktima amerikane në operacion.
Ministri i Jashtëm iranian e cilësoi sulmin si agresion të pajustifikuar.
Zëdhënësi i diplomacisë iraniane tha se vendi “nuk e mirëpriti këtë luftë, por ajo iu imponua”.
