Avokatët dhe Organizata e Veteranëve të Luftës së UÇK-së kanë vlerësuar se dëshmia e ekspertes së transkriptimit në Dhomat e Specializuara të Kosovës në Hagë, Helen Fraser ka nxjerrë në pah dobësi në pretendimet për pengim të administrimit të drejtësisë ndaj ish-presidentit Hashim Thaçi, ndërsa pretendimet për trysni ndaj dëshmitares dhe përdorimi i inteligjencës artificiale, sipas tyre, po e forcojnë bindjen për parregullsi dhe padrejtësi në këtë proces.
Në Dhomat e Specializuara të Kosovës (DhSK) në Hagë ka përfunduar dëshminë ekspertja e transkriptimit në fushën e kriminalistikës, Helen Fraser, në gjykimin ndaj Hashim Thaçit, Bashkim Smakajt, Isni Kilajt, Fadil Fazliut dhe Hajredin Kuçit, të cilët akuzohen për vepra penale kundër administrimit të drejtësisë.
Avokati Ardian Bajraktari tha se dëshmia e Fraser vetëm sa ka shpërfaqur dobësitë e akuzave të Prokurorisë së Specializuar.
“Natyrisht që përmes dëshmisë së kësaj dëshmitareje, në bindjen time, vetëm është shpërfaqur ajo që kemi thënë që në krye të herës, që këto akuza për sa i përket pengimit të administrimit të drejtësisë, me theks të veçantë në raport me zotin Thaçi, nuk qëndrojnë. Sepse aq më tepër kur kihet parasysh fakti që zoti Thaçi tashmë pesë vite e më shumë është në masën e paraburgimit, ndërsa vepra penale e pengimit të personit zyrtar në kryerjen e detyrës zyrtare, element esencial ka ushtrimin e kanosjes serioze ose dhunës, gjë e cila natyrisht që në ato rrethana është e pamundur. Prandaj një tentativë, përkatësisht akuza të tilla në bindjen time deri në këtë fazë të procesit, nuk kanë arritur të argumentohen nga ana e Prokurorisë së Specializuar”, tha ai.
Ai tha se detajet e dala gjatë dëshmisë mund të kenë ndikim në ecurinë e procesit gjyqësor.
“Natyrisht, pashmangshëm këto mund të kenë impakt në ecurinë e procesit sepse në rrethana të tilla ndonjëherë janë detajet ato që kanë rol tepër të rëndësishëm në ecurinë e procesit. Prandaj besoj që pala mbrojtëse në mënyrë jashtëzakonisht profesionale po arrin t’i kundërargumentojë suksesshëm pikëpamjet e prokurorisë për sa i përket këtyre pretendimeve”, tha ai.
Bajraktari tha se pretendimet për trysni ndaj dëshmitares shpërfaqin, sipas tij, qasjen e Prokurorisë së Specializuar.
“Kjo para së gjithash është edhe në radhë të parë, shpërfaq në bindjen time qasjen dhe tendencën që ka pasur Prokuroria e Specializuar në vazhdimësi. E natyrisht që në bindjen time një qasje e tillë është jashtëzakonisht shqetësuese dhe meriton vëmendje, sepse në instancë të fundit nuk ka asnjë justifikim në drejtim të ndërmarrjes së veprimeve të tilla për të ushtruar çfarëdo forme e presionit ose trysnisë në raport me këdo qoftë. Për më tepër prokuroria, çdo prokurori, edhe Prokuroria e Specializuar, është aty për t’i kryer detyrat dhe përgjegjësitë e saj, madje-madje në jo pak raste kemi parë edhe shpërfaqje përkatësisht shkelje edhe të parimeve bazë të drejtësisë, që është fakti që prokurori i specializuar në rastin konkret ka detyrim që t’i marrë në konsideratë edhe provat shfajësuese, gjë e cila në vazhdimësi edhe në rastin e madh, po edhe në këtë kundër administrimit të drejtësisë nga ana e Prokurorisë së Specializuar, nuk është marrë në konsideratë”, tha ai.
Ai shtoi se çdo dëshmi e dhënë nën presion është e pavlefshme.
“Natyrisht që po sepse mbi të gjitha, në radhë të parë, çdo dëshmitar është fillimisht i njoftuar me të drejtat e tij dhe çfarëdo dëshmie e dhënë në presion, në trysni, natyrisht që e bën atë apriori të pavlefshme. Natyrisht mbrojtja në bindjen time ka qenë dhe vazhdon me qenë mjaftueshëm e përgatitur në kuptimin profesional në drejtim të kundërargumentimit të suksesshëm dhe besoj që do t’i analizojë të gjitha detajet në mënyrë që pastaj gjatë ecurisë së mëpastajme të procesit të dalë me propozime konkrete për sa i përket edhe relevancës së dëshmitares në fjalë, por edhe të tjerave të cilat janë administruar deri në këtë fazë të procesit”, tha ai.
Kryetari i Organizatës së Veteranëve të Luftës së UÇK-së, Hysni Gucati, tha se zhvillimet e fundit vetëm sa e forcojnë bindjen e tyre për parregullsi në këtë proces.
“Kjo tregon edhe një dëshmi, edhe një dëshmi e forcon padrejtësinë e kësaj gjykate, parregullsinë e kësaj gjykate. Tash merren që i bëjnë trysni një dëshmitareje që të pranojë inteligjencën artificiale, që gjoja përgjohen pjesëtarëve të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës. Tash e vërteton më së miri këtë organizata ndërkombëtare angleze e cila ka gjetur shkelje. Tash kjo është një plus shumë i madh që u gjet një shkelje, do të thotë tash këto momente këto ditë që u gjet, që i kanë bërë trysni një dëshmitareje që t’i pranojë të gjitha atë inteligjencë”, tha ai.
Gucati tha se raportet ndërkombëtare dhe gjetjet për shkelje, sipas tij, po e forcojnë mbrojtjen e ish-krerëve të UÇK-së.
“Edhe unë besoj se kjo neve na forcon, i forcon ata, i forcon mbrojtjen që kanë faktet dhe argumentet që të demantojnë çdo send te kjo gjykatë që është gjykatë e padrejtë, është gjykatë shumë e keqe edhe është gjykatë e njëanshme. Unë e kam thënë edhe më herët, inshallah s’është gjykatë politike. Po për ne kjo është shumë e mirë. Kjo vërtetohet tash edhe te ndërkombëtarët se ja me çka merren këta prokurorë, po prokurorët me çka merren edhe duke u bërë trysni edhe vetë ndërkombëtarëve që t’i pranojnë këto përgjime gjoja që i kanë bërë e kanë folë ata edhe tash inteligjenca. Unë plotësisht jam i bindur që drejtësia do të vije në vend duke parë tash gjitha këto shkelje që po bëhen. Edhe është e mirë që është forcuar raporti ndërkombëtar, raporti anglez bashkë, me avokatin e popullit që ka bërë shumë një punë të madhe avokati i popullit që e përgëzoj për këtë punë, që i kanë bërë e i kanë gjetur të gjitha këto shkelje që s’mundem me i numëru unë edhe tërë ditën me nejt këtu s’mundem me i numëru gjitha ato shkelje që i kanë bërë(gjykata speciale)”, tha ai.
Kjo dëshmitare është thirrur nga mbrojtja e Hashim Thaçit dhe është dëshmitarja e parë e cila ka dëshmuar fizikisht në këtë rast gjyqësor pas dëshmitarëve të Prokurorisë.
Gjatë fundit të dëshmisë së saj, Helen Fraser i tha prokurorit Joshua Hafetz se gjatë pyetjeve në seancë i është ushtruar trysni për të pranuar se rezultatet e Inteligjencës Artificiale kanë qenë thelbësore për vlerësimin.
Fraser tha se ka përdorur Inteligjencën Artificiale gjatë punës së saj për raportin lidhur me interpretimin e tingujve të transkripteve të Prokurorisë, por theksoi se vlerësimi i saj ka qenë i hollësishëm dhe se nuk është mbështetur tërësisht në ChatGPT.
