Partitë arabe, çelësi për fatin e qeverisë së re në Izrael
Rezultatet paraprake të zgjedhjeve në Izrael tregojnë një garë të ngushtë mes bllokut të Benjamin Netanyahut dhe opozitës së drejtuar nga Gadi Eisenkot. Partitë arabe mund të bëhen vendimtare për formimin e Qeverisë së ardhshme, në një Parlament ku asnjëri kamp nuk duket se ka siguruar shumicën e nevojshme.
Kryeministri izraelit Benjamin Netanyahu ka dalë më mirë nga sa parashikonin sondazhet, me partinë e tij Likud që rezulton forca më e madhe politike. Megjithatë, blloku i tij, i përbërë nga partitë ultra-nacionaliste dhe ultra-ortodokse, duket se mbetet pak vota larg shumicës prej 61 mandatesh në Parlamentin me 120 vende.
Nga ana tjetër, opozita e drejtuar nga ish-shefi i Ushtrisë, Gadi Eisenkot, përballet me vështirësi për të siguruar shumicën parlamentare pa mbështetjen e partive që përfaqësojnë pakicën arabe në Izrael.
Sipas rezultateve të pjesshme, partitë arabe kanë ruajtur ose përmirësuar rezultatin e tyre të mëparshëm, duke rritur mundësinë që ato të përcaktojnë se cili kamp do të formojë qeverinë e ardhshme.
Pjesëmarrja në zgjedhje ka kaluar 77%, në një proces që konsiderohet vendimtar për të ardhmen politike të vendit. Megjithatë, rezultati përfundimtar mbetet i paqartë, pasi një numër i konsiderueshëm votash të ardhura nga votimi në mungesë, kryesisht të ushtarëve izraelitë, ende nuk janë numëruar.
Netanyahu dhe Eisenkot shpallin objektivin për qeverinë e re
Duke iu drejtuar mbështetësve të tij, Netanyahu deklaroi se kampi i djathtë ka shumicën e mbështetjes në elektoratin hebreje dhe te qytetarët që mbështesin shtetin hebre, duke bërë thirrje për formimin e një qeverie të fortë të krahut të djathtë.
Megjithatë, ai nuk shpalli fitoren përfundimtare.
Ndërkohë, Eisenkot u shpreh se qytetarët kanë votuar për ndryshim dhe se koalicioni aktual ka humbur besimin e publikut. Ai premtoi se do të bashkëpunojë me aleatët për të formuar një qeveri që do të garantojë stabilitet dhe do të punojë për të gjithë qytetarët e Izraelit.
Përplasja mes dy kampeve pasqyron ndarjet e thella në shoqërinë izraelite, ku zgjedhjet janë kthyer në një referendum mbi drejtimin politik të vendit dhe udhëheqjen e Netanyahut, i cili përballet me një proces gjyqësor për korrupsion, akuza të cilat i mohon.
Partitë arabe, çelësi i negociatave
Një nga çështjet kryesore pas zgjedhjeve do të jetë gatishmëria e opozitës për të bashkëpunuar me partitë arabe. Gjatë fushatës, disa prej partive opozitare hebraike përjashtuan mundësinë e një aleance me to, duke përmendur dallimet ideologjike dhe mungesën e vlerave të përbashkëta.
Një qëndrim të tillë mbajti edhe politikani i djathtë Avigdor Lieberman, i cili deklaroi se nuk do të merrte pjesë në një qeveri të pakicës që do të varej nga mbështetja e partive arabe.
Megjithatë, nëse blloku i opozitës nuk arrin të sigurojë shumicën pa votat e tyre, partitë arabe mund të fitojnë një rol vendimtar në negociatat për formimin e qeverisë.
Mansour Abbas, kreu i partisë arabe Ra’am, ka shprehur gatishmërinë për t’u bërë pjesë e qeverisë së ardhshme. Partia e tij ishte pjesë e koalicionit të larmishëm që arriti të largonte përkohësisht Netanyahun nga pushteti gjatë viteve 2021–2022.
Abbas ka deklaruar se partitë izraelite shpesh mbajnë qëndrime të ashpra gjatë fushatave zgjedhore, por ndryshojnë gjuhën politike kur nisin negociatat për krijimin e koalicioneve.
Nga ana tjetër, Netanyahu dhe aleatët e tij kanë nisur një fushatë kundër legjitimitetit politik të partive arabe, duke i paraqitur ato si një kërcënim të brendshëm.
Çfarë ndodh më tej?
Pas shpalljes së rezultateve përfundimtare, presidenti izraelit Isaac Herzog pritet të konsultohet me drejtuesit e partive të zgjedhura dhe t’i ngarkojë formimin e qeverisë kandidatit që vlerësohet se ka shanset më të mëdha për të siguruar shumicën parlamentare.
Kandidati i mandatuar do të ketë deri në gjashtë javë për të arritur një marrëveshje koalicioni. Nëse dështon, mundësia për të formuar qeverinë mund t’i kalojë një kandidati tjetër.
Në rast se asnjëra palë nuk arrin të krijojë një shumicë funksionale, Izraeli mund të shkojë sërish në zgjedhje, duke përsëritur të gjithë procesin politik.
Deri atëherë, qeveria e Netanyahut do të vijojë të qëndrojë në detyrë në një rol kujdestar, me kompetenca të kufizuara për ndërmarrjen e ndryshimeve të mëdha politike.
Rezultati përfundimtar dhe gatishmëria për marrëveshje me partitë arabe pritet të përcaktojnë nëse Netanyahu do të sigurojë një mandat të ri apo nëse opozita do të arrijë t’i japë fund qeverisjes së tij.
