Agresioni brutal rus në Ukrainë ka hyrë në muajin e dytë me dhjetëra civilë të vdekur, vende të tëra të rrafshuara dhe të shkatrruara. Por më e keqja është se nuk po i shihet fundi.
Agresioni ka prodhuar një përzierje të zhvillimeve të pritshme (dhimbje ekonomike për Rusinë) dhe të papritura (rezistencë e jashtëzakonshme ushtarake ukrainase), duke lënë pak hapësirë për të parashikuar se çfarë do të ndodhë më pas.
Por çfarë kemi mësuar deri tani?
CNN shtroi disa pyetje kyçe për Henry Hale, një profesor i Universitetit George Washington, ekspertiza e të cilit përfshin politikën ruse.
Pyetjet dhe përgjigjet, të përpunuara, do t’ua sjellim më poshtë:
Çfarë ka qenë befasuese për luftën?
Në të gjithë Ukrainën, ushtarët rusë kanë hasur në rezistencë të ashpër nga luftëtarët ukrainas që mbrojnë vendin e tyre.
Në fakt, forcat ukrainase kohët e fundit janë përpjekur të rimarrin territore nga rusët, sipas një zyrtari të lartë të mbrojtjes amerikane, i cili i përshkroi ata si “të aftë dhe të gatshëm” për ta bërë këtë.
Por fuqia ushtarake e Ukrainës nuk ka qenë e vetmja surprizë.
“Në tablonë e madhe, mendoj se vetë agresioni është thjesht befasues në shkallën mahnitëse në historinë botërore. Ndërsa presidenti rus Vladimir Putin sigurisht që ka vepruar ushtarakisht më parë, shumë pak njerëz mendonin, ndoshta një vit më parë, se Putin po mendonte në të vërtetë një pushtim në shkallë të plotë të Ukrainës”, thotë eksperti amerikan Hale.
“Njerëzit brenda Rusisë nuk e prisnin, shumica e ukrainasve nuk e prisnin. Dhe shumica e analistëve, mendoj, gjithashtu nuk e prisnin. Dhe ajo që ishte interesante ishte se administrata e Joe Biden filloi të paralajmëronte se kjo do të ndodhte dhe doli se ata kishin të drejtë”.
“Ka një sërë surprizash të tjera që mendoj se janë gjithashtu të rëndësishme. Njëra, mendoj, është thjesht mënyra e dobët e planifikimit të Rusisë për këtë”.
“Para së gjithash, strategjia e saj ushtarake duket se ka qenë shumë e papërshtatshme për detyrën në fjalë. Duket se bazohej në idenë se Ukraina do të kapitullonte brenda pak ditësh, se (Rusia) do të pritej nga njerëz që do të dilnin në rrugë me lule. Dhe kjo thjesht bazohej në një keqkuptim të plotë të Ukrainës dhe natyrës së shoqërisë ukrainase”.
“Një pjesë tjetër e planifikimit të dobët që mendoj se është gjithashtu shumë e rëndësishme është se Kremlini nuk e përgatiti mirë publikun e Rusisë për këtë lloj veprimi. Deri në fillimin e agresionit, mediat ruse u thoshin njerëzve të tyre: ‘Ne nuk do të pushtojmë’. Udhëheqësit rusë thoshin: ‘Shikoni sa me histeri po flet Perëndimi për një pushtim. Kjo është thjesht një çmenduri. Askush nuk po flet për një pushtim’”.
“Dhe kështu, sapo filloi agresioni aktual, ata duhej t’i bindnin njerëzit se nuk ishte një pushtim. Dhe kjo do të thotë të zhvillosh një makineri të tërë propagandistike rreth idesë se ky është vetëm një operacion i kufizuar ushtarak, se në njëfarë mënyre ka nazistë në Kiev që po sulmojnë njerëzit liridashës në territoret e pushtuara nga Rusia të Ukrainës lindore – se kjo është e gjitha pjesë e një skeme të madhe perëndimore për të shkatërruar përfundimisht Rusinë, për ta vënë atë nën kontrollin e saj. Dhe kështu të mbështesësh një gënjeshtër të tillë është shumë, shumë e vështirë”.
“Një tjetër surprizë kanë qenë aftësitë e ushtrisë ukrainase. Shumica e njerëzve kujtuan ushtrinë e Ukrainës të vitit 2014 (kur Rusia pushtoi dhe më pas aneksoi Gadishullin e Krimesë nga Ukraina)”.
“Rezulton se janë bërë përpjekje të rëndësishme për reformën ushtarake, duke përfshirë një ristrukturim të procesit të vendimmarrjes brenda ushtrisë atje, i cili përfshinte dhënien e komandantëve lokalë më shumë autonomi për të bërë thirrje. Dhe kjo rezulton të ketë qenë mjaft e rëndësishme sepse ushtria ukrainase ka arritur të rezistojë kundër ushtrisë shumë më të madhe ruse për këtë muaj të parë të krizës”.
Çfarë nuk ka qenë befasuese?
Hale mendon se një gjë që duhej pritur është morali i dobët i trupave ruse, shkruan CNN përcjell Telegrafi.
“Pjesërisht, kjo lidhet me atë që thashë për një nga surprizat, që ishte se njerëzit në Rusi nuk ishin të përgatitur për idenë e një pushtimi”.
“Por unë mendoj se një pjesë e arsyes që ata fillimisht nuk donin t’i përgatisnin për të mbështetur një pushtim të Ukrainës është se do të ishte shumë e vështirë të bindeshin njerëzit se diçka e tillë do të ishte në të vërtetë e nevojshme. Dhe rezulton se në thelb ata i dërguan këta ushtarë në luftime duke u thënë atyre: ‘Epo, ju thjesht do të merrni pjesë në stërvitje’. Por më pas ata e gjetën veten të dërguar në Ukrainë, duke qëlluar mbi njerëzit për të cilët u thuhet se janë nazistë, por që nuk duken shumë si nazistët”.
“Dhe në këtë kontekst, mendoj se dikush do të priste që vetë trupat aktuale ruse mund të mos ishin aq të motivuara. Dhe unë mendoj se kjo është diçka që ne po shohim”.
“Një tjetër gjë që ka ndodhur siç pritej nëse Rusia do të niste diçka të tillë është se pushtimi shoqërohet me një goditje të ashpër brenda vetë Rusisë ndaj çdo lloj mospajtimi dhe përhapje të çdo lloj informacioni të saktë”.
“Pra, ata në thelb janë përpjekur të ndërpresin çdo burim informacioni të jashtëm. Ata e kanë bërë të paligjshme edhe ta quajnë këtë ‘luftë’ ose ‘pushtim’. Ju duhet të përdorni terminologjinë e miratuar zyrtarisht të një ‘operacioni ushtarak’ ose ‘një operacioni të synuar’ për të ‘denazifikuar’ Ukrainën”.
Udhëheqësit perëndimorë shfaqen në një front të bashkuar
Udhëheqësit që morën pjesë në një mori samitesh urgjente këtë javë po punonin për të vendosur për fazën tjetër të përgjigjes së tyre ndaj luftës së Rusisë, me sanksionet e reja të SHBA-së dhe ndihmën për refugjatët midis hapave që dolën nga bisedimet e parakohshme.
Në një deklaratë më pas, presidenti Joe Biden tha se NATO ishte “aq e fortë dhe e bashkuar sa ka qenë”.
Sa të rëndësishme janë samitet emergjente midis liderëve perëndimorë?
Sipas Hale takimet e ndryshme janë të orientuara drejt zhvillimeve të mundshme që do të ndodhin në këtë luftë.
“Dhe është shumë e vështirë tani të parashikosh saktësisht se çfarë janë, por mendoj se njerëzit duan të jenë në të njëjtën anë”.
“Unë mendoj se nuk ka gjasa që Rusia do të jetë në gjendje të gëzojë ndonjë lloj fitoreje të plotë. Dhe kështu kjo ngre shumë pyetje se çfarë do të duhet të bëhet në të ardhmen”.
“Unë jam personalisht skeptik se ne do të shohim një fund të negociuar rreth kësaj së shpejti. Mendoj se ukrainasit janë shumë të vendosur për të luftuar. Dhe nëse Putini po dështon mjaftueshëm për t’u detyruar në një pozicion negocimi, unë mendoj se ukrainasit do të jenë gjithnjë e më pak të gatshëm për t’i dhënë atij një pushim – duke njohur ndonjë nga përfitimet territoriale që ushtria e tij ka arritur në këtë pikë”.
“Por në të njëjtën kohë, është e rëndësishme të mbahen hapur kanalet diplomatike”.
Kah mund të shkojnë gjërat?
Ndërsa ekziston një përshtypje në rritje se sulmi i Rusisë ndaj Ukrainës nuk ka shkuar sipas planit, vendi vazhdon të përdorë fuqinë e tij ajrore për të “zhdukur” qytetet dhe për të synuar civilët për ta shtyrë Ukrainën të nënshtrohet.
Ndërkohë, vë në pah CNN, përcjell Telegrafi, disa ekspertë paralajmërojnë se ne mund të hyjmë në një fazë më vdekjeprurëse të kësaj lufte, me Putinin që ndjen nevojën për të dyfishuar sulmet e tij përballë turpit.
Në këtë drejtim, Hale vlerëson se fatkeqësisht, është një shqetësim shumë i vërtetë, përcjell Telegrafi.
“Mendoj se pothuajse çdo gjë është në rrezik për Putinin tani, sepse çdo gjë më pak se fitorja do të shihet si një shenjë dobësie për të në një kohë kur ai tashmë po i kalon të 70-at dhe pyetjet tashmë po lindin brenda Rusisë edhe para këtyre ngjarjeve për trashëgiminë e tij”.
“Nuk përjashtohet – edhe pse është për të ardhur keq të thuhet – që ai mund të vendosë që basti i tij i vetëm është të përdorë një lloj opsioni bërthamor. Është e vështirë të thuash saktësisht se çfarë do të ishte, por është e mundur. Unë nuk mendoj se popullata ruse është mbështetëse, në përgjithësi, për fillimin e një lufte bërthamore – sigurisht jo përdorimin e një arme bërthamore kundër njerëzve për të cilët Putin dhe regjimi i tij vazhdimisht u kanë thënë se në thelb janë një popull me rusët”.
“Dhe kështu mendoj se është e mundur që përdorimi i një arme bërthamore mund të çojë në të vërtetë në rënien e regjimit të tij – nga njerëzit që janë të tmerruar nga kjo”.
“Dikush do të shpresonte gjithashtu që nëse ai do të urdhëronte një veprim të tillë, se ndoshta disa njerëz brenda komandës së tij që do të duhej ta zbatonin atë urdhër, në atë moment, do të refuzonin të zbatonin urdhrat e tij. Kështu që është shumë e vështirë të thuhet”.
“Dua të them, nëse ai me të vërtetë ka shkuar kaq larg dhe është thjesht i gatshëm të bëjë gjithçka me shpresën për të shpëtuar veten dhe regjimin e tij, atëherë nuk mendoj se mund të përjashtojmë ndonjë formë të përshkallëzimit bërthamor këtu”.
“Por unë ende ushqej shpresën se, në fakt, ai nuk është vetëvrasës dhe do të përpiqet të gjejë një mënyrë më pak se të jetë në gjendje të pretendojë një lloj fitoreje brenda vetë Rusisë”.
Roli i Kinës
SHBA ka informacione që sugjerojnë se Kina ka shprehur njëfarë “hapjeje” për t’i ofruar Rusisë ndihmën e kërkuar ushtarake dhe financiare si pjesë e agresionit të saj në Ukrainë.
Kjo lë të hapur një mundësi shqetësuese për zyrtarët amerikanë – që Kina mund të ndihmojë në zgjatjen e një konflikti të përgjakshëm që po vret gjithnjë e më shumë civilë, duke çimentuar gjithashtu një aleancë autoritare në konkurrencë të drejtpërdrejtë me Shtetet e Bashkuara.
Por çfarë do të thotë për Kinën që t’i japë Rusisë ndihmë ushtarake dhe financiare?
Hale ka përshtypjen se ndikimi më i rëndësishëm do të ishte simbolik, duke i dhënë Rusisë dhe njerëzve brenda regjimit rus një ndjenjë se “nuk Putini nuk është i vetëm” – se Rusia dhe Putini kanë aleatë në këtë përpjekje, përcjell Telegrafi.
Dhe kjo mund të mbështesë gatishmërinë e tyre për të vazhduar ndjekjen e këtij operacioni ushtarak në të cilin janë përfshirë dhe për ta çuar pushtimin aq sa munden.
“Dhe padyshim nëse furnizimet ruse dobësohen dhe ekonomia e Rusisë tashmë është dobësuar, kjo do të ndihmojë në uljen e kostove që ndihen nga rusët e zakonshëm që vijnë nga këto veprime. Kështu që unë mendoj se kjo është ajo që sjell rrezik”.
“Nga ana tjetër, nuk jam i sigurt se është vërtet në interesat kineze që të gjithë të marrin anën e Rusisë. Në një farë mase, mendoj se është në interesin e Kinës vetëm të ulet duarkryq dhe t’i lërë rusët, evropianët dhe amerikanët të vazhdojnë kështu”.
Pamja e gjerë
Në varësi të këndvështrimit, Perëndimi dhe Rusia po luftojnë tani luftën e fundit të Luftës së Ftohtë ose të parën në një epokë të re konfrontimi pasi autokracitë si Moska dhe Pekini formojnë një front të gjerë armiqësor kundër demokracisë së stilit perëndimor.
Dhe duke menduar afatgjatë, çfarë lloj dëmi i ka bërë Rusia reputacionit të saj në skenën botërore dhe cilat janë rezultatet më të mira dhe më të këqija për Rusinë në këtë pikë?
Sipas Hale, fatkeqësisht, këto veprime kriminale, kanë “ndotur” reputacionin e Rusisë ndoshta për një brez në botë dhe në vende të tjera të hapësirës post-sovjetike.
“… nëse përfundon që popullsia ruse në një farë mënyre rrëzon Putinin, ose njerëzit rreth Putinit përfundojnë duke rrëzuar Putinin dhe duke i dhënë fund luftës dhe duke tërhequr trupat ruse, ky do të ishte rezultati më i mirë për vetë Rusinë, sepse atëherë të paktën do t’u jepte shumë njerëzve brenda Rusisë besueshmëri duke thënë: Epo, nuk ishim ne”.
“Nga ana tjetër, nëse Rusia vazhdon të ndjekë luftën, nëse regjimi qëndron i fuqishëm, nëse shumica e njerëzve brenda Rusisë janë të qetë ose thjesht largohen – në këtë rast ju keni një sistem shumë autokratik në Rusi, shumë më autokratik se sa ishte rasti më parë”. /Telegrafi/
