Më 8 korrik, presidenti amerikan Donald Trump hipi në avionin presidencial Air Force One përpara kamerave televizive, teksa largohej nga samiti i NATO-s në Turqi.
Por kur avioni i madh Boeing u ngrit nga Ankaraja, presidenti thuhet se ishte larguar fshehurazi me një kamion të furnizimit ushqimor drejt një avioni “C-32A”, version ushtarak i Boeing 757, i cili më pas e transportoi në bazën ajrore RAF Mildenhall në Mbretërinë e Bashkuar.
Personat që mbetën në bord shërbyen pa e ditur si karrem dhe nuk kishin asnjë dijeni se Trump nuk udhëtonte më me ta.
Megjithatë, mashtrime të tilla nuk janë të pazakonta. “Është shumë e zakonshme”, tha Ronald Kessler, autor i disa librave mbi Shërbimin Sekret. “Ekziston një histori e gjatë strategjish për të mashtruar këdo që mund të përpiqet t’i bëjë dëm presidentit”, raporton BBC.
Robert McDonald, ish-zyrtar i lartë i Shërbimit Sekret me përvojë në mbrojtjen e presidentëve, i tha BBC-së se mashtrime në shkallë më të vogël përdoren shpesh gjatë lëvizjes së autokolonave presidenciale.
Këto autokolona, që zakonisht përfshijnë dhjetëra automjete sigurie e mbështetjeje, ambulanca dhe furgonë me gazetarët e Shtëpisë së Bardhë, zakonisht përfshijnë edhe dy limuzinat e blinduara të presidentit, të njohura si The Beast.
Ndërsa njëra transporton presidentin, tjetra udhëton pranë saj si karrem, duke ndërruar pozicion gjatë rrugës drejt destinacionit. “Ne e quajmë këtë ‘lojë me guaska’ (shell game)”, tha McDonald, i cili drejtonte një nga këto automjete gjatë administratës së George W. Bush.
“Edhe në Uashington, kur shkonim drejt bazës Andrews, të dy limuzinat ndërronin pozicion, për shembull nën një mbikalim.”
“Por kjo ndodhte larg syve të kujtdo tjetër, përveç pjesëtarëve të autokolonës. Përdoren metoda të ndryshme për të ngatërruar këdo që mund të përbëjë rrezik”, shtoi ai.
Në mënyrë të ngjashme, edhe Marine One, helikopteri presidencial, zakonisht fluturon në formacion me tre helikopterë, të cilët ndërrojnë pozicion gjatë fluturimit, në mënyrë që kërcënimet e mundshme të mos dinë se cili prej tyre transporton presidentin.
Mashtrime edhe më të sofistikuara
Për udhëtimet jashtë vendit me rrezik të lartë përdoren metoda edhe më të ndërlikuara. “Nuk ndodh shpesh,” tha ish-agjenti i Shërbimit Sekret Paul Eckloff, duke iu referuar ndërrimit të avionit. “Por është një nga opsionet që Shërbimi Sekret dhe ekipet e mbrojtjes së drejtuesve kanë gjithmonë në dispozicion.”
“Kur presidenti udhëton në zona lufte, shpesh përdoren taktika që krijojnë pasiguri tek kundërshtari për avionin apo lëvizjen që ai do të bëjë,” shtoi ai.
Në mars të vitit 2000, presidenti i atëhershëm Bill Clinton fluturoi nga India drejt Islamabadit me një avion ekzekutiv pa shenja dalluese, i cili u ul pas një avioni karrem me ngjyrat e Air Force One. Tre vjet më vonë, Shtëpia e Bardhë njoftoi se presidenti George W. Bush do ta kalonte Ditën e Falënderimeve në Teksas, por ai mbërriti fshehurazi në Bagdad me një Air Force One me dritat e fikura.
Në vitin 2023, edhe Joe Biden u dërgua fshehurazi në Ukrainë, i shoqëruar vetëm nga një gazetar dhe një fotograf.
Në të tre rastet, gazetarët që ndodheshin në bord ishin në dijeni të mashtrimit, por u ishte kërkuar të mos e raportonin atë në kohë reale.
Pse u mor kjo masë?
Natyra e saktë e kërcënimit të perceptuar në rastin më të fundit mbetet ende e paqartë. Shërbimi Sekret nuk ka komentuar incidentin, ndërsa Shtëpia e Bardhë as nuk e ka konfirmuar dhe as mohuar, duke deklaruar vetëm se përdor çdo mjet të mundshëm për mbrojtjen e presidentit.
Ekspertët thonë se, megjithëse përgatiten plane për skenarë të ndryshëm, Shërbimi Sekret duhet të ruajë fleksibilitetin dhe të jetë i gatshëm të improvizojë përballë kërcënimeve të reja, sidomos gjatë udhëtimeve jashtë vendit. Sipas McDonald, fakti që presidenti Trump u transferua fshehurazi nga Air Force One në një tjetër avion tregon se rreziku është konsideruar serioz.
“Kjo më tregon se niveli i kërcënimit në Turqi ishte relativisht i lartë,” tha ai, duke shtuar se stafi presidencial, Shërbimi Sekret dhe Zyra Ushtarake e Shtëpisë së Bardhë ka shumë gjasa të jenë njoftuar menjëherë. “Këta njerëz me shumë mundësi u mblodhën në një sallë, morën informacionin e inteligjencës dhe hartuan një plan për të neutralizuar kërcënimin,” shpjegoi ai.
Të njëjtin vlerësim ndau edhe Marc Polymeropoulos, ish-oficer i CIA-s me 26 vite eksperiencë në Irak, Afganistan dhe operacione të fshehta në mbarë botën. “Pyetja kryesore është natyra e kërcënimit dhe çfarë ishte aq serioze sa ta detyronte Shërbimin Sekret të organizonte një operacion të tillë mashtrues,” tha ai.
Sipas tij, lind edhe pyetja nëse qeveria dhe komuniteti i inteligjencës kishin detyrimin të paralajmëronin personat që mbetën në avion.
“Nëse avioni do të ishte rrëzuar dhe ne do ta dinim paraprakisht, nuk mund ta lejonim të ndodhte. Nëse dimë se ISIS do të sulmojë një objektiv në Moskë, ne paralajmërojmë rusët. Pse? Sepse nëse aty vritet një qytetar amerikan, nuk mund ta lejojmë një gjë të tillë.”
A ishin në rrezik personat që mbetën në avion?
Nuk është ende e qartë se sa i madh ishte rreziku për ata që mbetën në bord, ose nëse ishin realisht në rrezik.
Gazetarët raportuan se u udhëzuan vazhdimisht të mbanin të mbyllura perdet e dritareve të avionit. Sipas McDonald, kjo është një praktikë “jo e pazakontë”, që tregon se po merreshin masa shtesë për mbrojtjen e pasagjerëve.
Ai shtoi se Shërbimi Sekret nuk ka asnjë detyrim ligjor të informojë publikun për kërcënimet apo për operacionet që zhvillon për mbrojtjen e presidentit dhe shoqëruesve të tij. Ky vendim i takon Shtëpisë së Bardhë ose agjencive të tjera. “Shërbimi Sekret nuk merret me marrëdhënie me publikun,” tha ai. “Ne jemi shumë të zotë në ruajtjen e sekreteve, siç e tregon edhe emri ynë. Nuk është e nevojshme që të gjithë të dinë gjithçka.”
