Kosova brenda pak muajsh rrezikon të futet në kolaps financiar si pasojë e moskonstituimit të Kuvendit dhe formimit të Qeverisë së re. Në mungesë të Ligjit për buxhetin për vitin 2026, që në muajt e parë të vitit të ardhshëm mund të bllokohet arka e shtetit, gjë që do të ndikonte drejtpërdrejt në mosshpërndarjen e pagave për punonjësit e sektorit publik dhe pamundësinë për të ekzekutuar urdhërpagesa për shërbime publike.
Bllokada financiare do të pamundësohej vetëm në rast të arritjes së një marrëveshjeje mes partive politike, për të konstituuar Kuvendin pas aktgjykimit të plotë të Gjykatës Kushtetuese dhe votimit të buxhetit deri në fund të muajit dhjetor.
Në kushte normale, Ligji për Buxhetin e vitit 2026, sipas Ligjit për Menaxhimin e Financave Publike do të duhej të dorëzohej në Kuvend më së largu më 31.10.2025 nga Qeveria, përkatësisht nga Ministria e Financave, Punës dhe Transfereve. Por momentalisht një gjë e tillë është e pamundur për shkak të mungesës së një Kuvendi të konstituuar.
Kuvendi pasi kryen dëgjimet e veta buxhetore dhe leximin e parë e të dytë të Ligjit për Buxhetin, më së largu do duhej më 31.12.2025 të votonte me së paku 61 vota për, Ligjin për Buxhetin e vitit 2026.
Në rast se Kuvendi nuk arrin të konstituohet dhe të shkojë me kohë Ligji për Buxhetin në Kuvend, e rrjedhimisht të votohet nga Kuvendi, pasojat në raste të tilla parashihen me nenin 24 të Ligjit për Menaxhimin e Financave Publike.
Ky nen parasheh që nëse zgjedhjet për Kuvend të Kosovës janë mbajtur në katër muajt e fundit të vitit, atëherë buxheti sigurohet për dy muajt e parë të vitit- i barabartë me 16.67 % nga viti i kaluar fiskal.
Në rastet kur nuk ka zgjedhje në katër muajt e fundit, buxheti zgjatet për një muaj, pra vetëm për muajin janar, i barabartë me 8.33 % nga viti i kaluar.
Ky nen parasheh që buxheti i tillë të mund të vazhdojë deri më 31 mars, por vetëm në rastet kur ka Kuvend të konstituuar, i cili merr vendim që të autorizoj zgjatjen e Ligjit për Ndarjet Buxhetore të vitit të kaluar fiskal.
“Ligji për Ndarjet Buxhetore i vitit të kaluar fiskal, në asnjë rast, nuk mund të zgjatet për më shumë se tre (3) muaj të vitit të ardhshëm fiskal” – thuhet në pikën 2 të nenit 24 të Ligjit për Menaxhimin e Financave Publike.
Për situatën aktuale në vend kur ende nuk ka Qeveri të re e Kuvend të konstituuar, kur po pritet aktgjykimi i plotë i Gjykatës Kushtetuese për zgjedhjen e nënkryetarit nga komuniteti serb dhe të nisë rrjedhja e afatit 12 ditësh për konstituimin e Kuvendit, KALLXO.com ka folur me Blendi Hasajn drejtor Ekekutiv i Institutit GAP dhe me profesorin e ekonomisë Mejdi Bektashin.
Hasaj konsideron se në rast se vazhdon ngërçi institucional, atëherë do ketë probleme rreth buxhetit të vitit 2026.
Sipas tij, nëse nuk votohet buxheti deri në fund të dhjetorit dhe nuk ka zgjedhje të jashtëzakonshme për Kuvend në këtë periudhë, atëherë buxhet për shpenzime nga sektori publik do të ketë vetëm deri në janar të vitit 2026.
“Nëse vazhdon ngërçi institucional, si me zvarritjen e procesit të konstituuimit të Kuvendit dhe krijimit të Qeverisë apo me mbajtjen e zgjedhjeve të reja të jashtëzakonshme nacionale pa ndonjë konsensus mes partive edhe rreth votimit të Ligjit të buxhetit, atëherë çështja e mos votimit të buxhetit për vitin 2026 bëhet më problematike dhe më reale si opsion” – ka deklaruar ai për KALLXO.com.
“Ndërkaq, nëse ndodh të mbahen zgjedhje të reja para vitit të ri, Ligji për menaxhimin e financave publike lejon që ndarjet buxhetore të vazhdojnë deri në shkurt të vitit 2026. Pas këtyre afateve, nëse nuk konstituohet Kuvendi, do të bllokoheshin të gjitha pagesat në sektorin publik, përfshi ato për paga të punonjësve të sektorit publik, realizimin e projekteve kapitale, etj. Pra, gjërat komplikohen veçanërisht në rastet kur nuk kemi Kuvend të konstituuar” – tha Hasaj.
