Duke gjykuar nga rezultatet preliminare të zgjedhjeve në Serbi, mbledhja e re e parlamentit do të ketë edhe shumicën e deputetëve që janë hapur kundër vendosjes së sanksioneve ndaj Rusisë.
Krahas partive të qeverisë aktuale, kundër tij janë edhe dy koalicione të djathta dhe një listë minoritare.
As koalicioni NADA, “Mi glas iz narodok” i Branimir Nestoroviqit dhe partia minoritare ruse nuk e duan Serbinë në Bashkimin Evropian.
Ajo do të ketë 27 nga 250 deputetë në Kuvend.
Koalicioni i krahut të djathtë, pro-rus Dveri dhe Zavetnik, i cili kishte 14 mandate në mbledhjen e fundit, mbeti nën regjistrimin e popullsisë.
“Ata ishin pishtarët e bashkëpunimit më të drejtpërdrejtë me Moskën dhe duke injoruar çdo bashkëpunim me Bashkimin Evropian. Dhe kjo po mbyll një kanal të ndikimit rus,” thotë analisti i politikës së jashtme Boshko Jakshiq.
Megjithatë, ai thekson se Moska “ruajti bastionin e saj kryesor” përmes fitores së koalicionit rreth Partisë Progresive Serbe (SNS) në pushtet.
“Gjatë gjithë dekadës së kaluar, ata kanë treguar se sa të rëndësishme janë marrëdhëniet me Moskën për ta dhe sa e lejojnë Moskën të ndjekë interesat e saj në Serbi”, tha Jakshiq për Radion Evropa e Lirë
Pavarësisht se avokojnë për anëtarësim në Bashkimin Evropian, partitë e koalicionit qeverisës mbajnë lidhje të ngushta me Kremlinin, refuzojnë të vendosin sanksione ndaj Rusisë për pushtimin e Ukrainës dhe disa prej tyre mbrojnë kthimin në vendet e BRICS.
Lista e SNS-së fitoi shumicën me 128 mandate në Kuvend.
Koalicioni opozitar pro-evropian “Serbia kundër dhunës” doli i dyti me 65 mandate.
Anëtarët e saj nuk kanë një qëndrim të unifikuar për vendosjen e sanksioneve kundër Rusisë.
Progresistët “nuk ia kthejnë shpinën” Kremlinit
“Në momente të vështira nuk ua kthen shpinën miqve”, tha presidenti serb Aleksandar Vuçiç kur foli për sanksionet kundër Rusisë gjatë fushatës zgjedhore të SNS më 24 nëntor.
Vuçiq nuk ishte kandidat në këto zgjedhje, por lista e partisë, themeluesi i së cilës mbante emrin e tij. Zyrtarët e SNS u thanë votuesve gjatë fushatës se opozita pro-evropiane do të vendoste sanksione ndaj Rusisë nëse ajo vinte në pushtet.
Rusia shihet nga publiku si një “mik tradicional”, dhe anketat e opinionit publik tregojnë se shumica e qytetarëve serbë janë kundër vendosjes së sanksioneve kundër Rusisë.
Qëndrimi i autoriteteve në Serbi është se ata mbështesin integritetin territorial të Ukrainës. Ata e dënuan agresionin duke votuar për rezoluta në Kombet e Bashkuara.
Megjithatë, ata nuk i kanë ndërprerë lidhjet me zyrtarët rusë që nga fillimi i pushtimit dhe refuzojnë të vendosin sanksione ndaj Kremlinit.
“Rusët nuk duhet të shqetësohen pas këtyre zgjedhjeve. Në fund të fundit, shihet se ata menjëherë dërguan një mesazh urimi, sepse mund të jenë të kënaqur”, thotë Boshko Jakshiq.
Zëdhënësi Dmitry Peskov tha një ditë pas votimit në Serbi më 18 dhjetor se Moska “e mirëpret suksesin” e Aleksandër Vuçiqit.
Peskov shprehu shpresën se fitorja e SNS-së do të kontribuojë në zhvillimin e mëtejshëm të Serbisë dhe shpresën se “rruga e forcimit të mëtejshëm të miqësisë, bashkëpunimit reciprokisht të dobishëm dhe respektit” midis dy vendeve do të vazhdojë.
Rusia mbështet Serbinë në kontestimin e pavarësisë së Kosovës, të shpallur në vitin 2008.
“Unë mendoj se evropianët janë pajtuar me faktin se Vuçiq nuk dëshiron të vendosë sanksione ndaj Rusisë”, vlerëson Boshko Jakshiq.
Ai beson se presioni nga Brukseli tani është i drejtuar drejt zgjidhjes së çështjes së Kosovës.
“Afrimi i Serbisë në Bashkimin Evropian është shpallur prioritet strategjik, gjeopolitik dhe aty nuk do të ndryshojë asgjë. Problemi është se nuk realizohet në praktikë”, shton ai.
Politikanët nga SHBA në listën e zezë ende me SNS
Koalicioni me SNS përfshin edhe aktorë politikë që janë në listën e zezë të Shteteve të Bashkuara të Amerikës për shkak të afërsisë së tyre me Kremlinin.
Ish-kreu i agjencisë së inteligjencës dhe themeluesi i Lëvizjes Socialiste, Aleksandar Vulin, dyshohet se ka “lehtësuar aktivitetet malinje ruse në rajon”.
Kush e do Serbinë në BRICS?
Nga radhët e partisë së tij, në shtator të këtij viti, në Kuvend është dërguar propozimi për rezolutë për anëtarësimin e Serbisë në BRICS, grup i përbërë nga Brazili, Rusia, India, Kina dhe Republika e Afrikës së Jugut.
Në mbledhjen e mëparshme të Kuvendit nuk është diskutuar propozimi i kësaj rezolute.
Nenad Popoviç, lideri i Partisë Popullore Serbe, një partner koalicioni i progresistëve, është gjithashtu nën sanksionet e SHBA-së për shkak të lidhjeve të tij me Rusinë.
Me një numër më të vogël deputetësh, 18 në vend të 31 të mëparshëm, në Parlament hyn edhe Partia Socialiste proruse e Serbisë, e cila është në pushtet me SNS-në për më shumë se një dekadë.
Presidenti i SPS-së dhe ish-ministri i Punëve të Jashtme, Ivica Daçiç, u cilësua nga ministri i jashtëm rus Sergei Lavrov si një “mik i vjetër i mirë”.
Dushan Bajatoviq, zyrtar i asaj partie, në fushatën zgjedhore është paraqitur me simbolin e agresionit rus kundër Ukrainës.
Fjala vjen, Bajatoviç ka qenë në krye të “Srbijagas”, një kompani shtetërore energjetike që varet nga Rusia për operacionet e saj, prej nga e importon gazin.
Teoricien konspirative pro-rus në parlament për herë të parë
Fytyrat e reja në parlamentin serb janë përfaqësuesit e listës proruse të djathtë “Ne – Zëri i Popullit”, të udhëhequr nga Dr. Branimir Nestoroviq, i njohur për teoritë e tij konspirative.
Ai do të ketë trembëdhjetë mandate në Kuvend dhe Nestoroviq nuk e përjashtoi mundësinë që të mbështesë koalicionin qeverisës.
Gjatë fushatës ai ndër të tjera tha se përkrahja për listën e tyre është “mbështetje për aleancën e Serbisë me Rusinë vëllazërore”.
Politikani prorus Dragan Stanojević kryeson degën serbe të “Ukraina tjetër”
Kandidati për deputet në atë listë është Dragan Stanojević, pak i njohur në Serbi – por i përshkruar si një lojtar fort pro-rus, i cili është nën sanksionet e Ukrainës.
Në Serbi, siç raporton shërbimi ukrainas i Radios Evropa e Lirë, është regjistruar zyra përfaqësuese e organizatës joqeveritare ruse “Ukraina tjetër”.
Ajo organizatë u themelua nga Viktor Medvedchuk, një ish politikan ukrainas i akuzuar për tradhti.
Stanojeviq ka shprehur vazhdimisht publikisht admirimin e tij për politikat e presidentit rus Vladimir Putin dhe ka mbështetur agresionin ushtarak kundër Ukrainës.
Koalicioni i djathtë NADA me një numër të ngjashëm deputetësh
Koalicioni i djathtë i opozitës NADA, i cili përbëhet nga Partia e Re Demokratike e Serbisë dhe Lëvizja për Rivendosjen e Mbretërisë së Serbisë, do të ketë 13 përfaqësues në mbledhjen e re.
Ky është një rezultat i ngjashëm me vitin e kaluar, kur në mbledhjen e fundit të parlamentit NADA kishte 14 mandate.
NADA, siç thuhet në qëllimet e tyre programore, avokon për “respektimin dhe forcimin e parimit të neutralitetit ushtarak dhe politik të Serbisë”.
Në vend të anëtarësimit në Bashkimin Evropian, ata qëndrojnë për bashkëpunim – ekonomik, tregtar, kulturor dhe akademik në Zonën Ekonomike Evropiane.
Lideri i koalicionit, Millosh Jovanoviq, ka deklaruar vazhdimisht se për ta sanksionet ndaj Rusisë janë “të papranueshme”, dhe se Rusia është “aleate e Serbisë në shumë fusha”.
Fokusi i fushatës së Jovanoviqit ishte kundërshtimi i fortë ndaj marrëveshjes për normalizimin e marrëdhënieve ndërmjet Serbisë dhe Kosovës, të arritur nën kujdesin e Bashkimit Evropian.
Në shkurt dhe mars të këtij viti, kryeministri i Kosovës, Albin Kurti dhe presidenti i Serbisë, Aleksandar Vuçiq, kanë dhënë pëlqimin verbal për marrëveshjen dhe planin për zbatimin e saj.
Për koalicionin NADA kjo është “një vijë e kuqe që nuk duhet kaluar”.
“Suksesi i koalicionit NADA e ndihmon Rusinë, sepse është një koalicion anti-evropian dhe pro-rus, dhe e njëjta gjë mund të thuhet me siguri për koalicionin e udhëhequr nga Nestoroviqi”, thotë Boshko Jakshiq.
