Friedrich Merz, në rrugën për t’u bërë kancelari i 10-të i Gjermanisë pas Luftës së Dytë Botërore pas zgjedhjeve të së dielës në këtë vend është zotuar se do t’i japë prioritet unitetit evropian dhe sigurisë së kontinentit ndërsa lufton me administratën e re Trump dhe luftën e Rusisë kundër Ukrainës.
Tërheqja e një Evrope të ndarë nuk do të jetë e lehtë kur shumë liderë janë shumë të preokupuar nga çështjet e brendshme për t’i kushtuar shumë energji përgjigjeve për problemet më urgjente të kontinentit.
Por pritshmëritë do të jenë të larta që Merz të ndihmojë në plotësimin e një vakumi lidershipi dhe të krijojë një përgjigje të bashkuar ndaj ndryshimeve të fundit të politikave të SHBA-së që kanë tensionuar aleancën transatlantike, raporton Associated Press.
Detyra e tij do të komplikohet nga nevoja për të formuar një koalicion me socialdemokratët e qendrës së majtë të kancelarit në largim Olaf Scholz.
Ai është zotuar vazhdimisht të mos punojë me partinë e ekstremit të djathtë anti-emigrant Alternativa për Gjermaninë, pavarësisht nga vendi i dytë.
Udhëheqësi konservator 69-vjeçar kryeson bllokun e unionit të qendrës së djathtë, i cili fitoi zgjedhjet kombëtare të Gjermanisë me 28.5% të votave.
“Unë jam gjithashtu i vetëdijshëm për shkallën e detyrës që tani na pret,” u tha ai mbështetësve pas fitores së tij të dielën mbrëma. “Bota atje jashtë nuk na pret dhe nuk pret bisedime dhe negociata të gjata për koalicionin”.
Kjo pozitë e rëndësishme erdhi vonë për Merzin, një avokat me profesion, i cili e pa ngjitjen e tij të që e “nxorri nga shinat” nga ish-kancelarja Angela Merkel në fillim të viteve 2000 dhe madje i ktheu shpinën politikës aktive për disa vite.
Pavarësisht përvojës së tij politike, ai po shkon drejt kancelarisë pa qenë më parë në qeveri.
Rivaliteti me Merkelin
Merkel e ka përshkruar Merzin si një folës brilant dhe e ka komplimentuar dëshirën e tij për lidership, megjithëse ajo pranoi se ky ishte një problem në marrëdhëniet e tyre.
“Ne jemi pothuajse në të njëjtën moshë … Ne u rritëm krejtësisht ndryshe, gjë që ishte më shumë një mundësi sesa një pengesë,” shkroi ajo në kujtimet e saj “Liria”.
“Por kishte një problem, që në fillim: Ne të dy donim të ishim shefa”, tha ajo.
Merkeli u zhvendos për të konsoliduar kontrollin e saj në qendrën e djathtë të Gjermanisë pasi Bashkimi humbi ngushtë zgjedhjet kombëtare në vitin 2002. Ajo e la mënjanë Merzin si udhëheqëse e grupit të saj parlamentar, duke e marrë vetë këtë detyrë përveç udhëheqjes së partisë Unioni Kristian Demokrat që ajo mbante tashmë. Ajo vazhdoi të drejtojë Gjermaninë nga 2005 deri në 2021.
Një shkëputje nga politika
Merz ia ktheu shpinën politikës aktive për disa vite pas largimit nga parlamenti në vitin 2009.
Ai ushtroi profesionin e avokatit dhe drejtoi bordin mbikëqyrës të degës gjermane të menaxherit të investimeve BlackRock. Gjatë atij pushimi, ai shpesh udhëtonte për biznes në Shtetet e Bashkuara dhe Kinë, megjithëse nuk jetoi kurrë jashtë Gjermanisë.
“Friedrich Merz është ndoshta kancelari më ndërkombëtar që ka pasur Gjermania që nga lufta – nëse ai bëhet kancelar”, tha Volker Resing, i cili shkroi biografinë e botuar së fundmi “Friedrich Merz: Rruga e tij drejt pushtetit”.
Merz “mbështetet në iniciativën personale, në lirinë e individit, në krijimtarinë dhe motivimin. Dhe vetëm në radhë të dytë për shtetin,” tha Resing.
Rikthim politik
Merz filloi rikthimin e tij politik pasi Merkel u tërhoq si udhëheqëse e CDU në 2018 dhe njoftoi se ajo nuk do të kërkonte një mandat të pestë të kancelarit. Megjithatë, ai u mund ngushtë nga kandidatët e qendrës më shumë në kallëpin e Merkelit në votat e lidershipit të partisë në 2018 dhe në fillim të 2021.
Merz vazhdoi dhe u zgjodh udhëheqës i partisë në përpjekjen e tretë, pas humbjes së qendrës së djathtë nga kancelari aktual Olaf Scholz në zgjedhjet e vitit 2021 në Gjermani. Merz e çimentoi fuqinë e tij duke u bërë gjithashtu kreu i grupit parlamentar të Unionit.
Sipas Resing, “mënyra e Merzit për të bërë politikë” nuk është të shmangë konfrontimin me çdo kusht. Në vend të kësaj, ai mban një perspektivë se “një sasi e caktuar provokimi mund të shkaktojë një debat të vërtetë dhe ndoshta një zhvillim të vërtetë në lëvizje”.
Gjatë fushatës zgjedhore, Merz është zotuar të forcojë përsëri ekonominë e sëmurë të Gjermanisë dhe të frenojë migrimin e parregullt.
Me Presidentin Donald Trump të rikthyer në Shtëpinë e Bardhë dhe tensionet në rritje mbi mënyrën e zgjidhjes së luftës në Ukrainë, Merz, i cili ka mbështetur prej kohësh një marrëdhënie të fortë transatlantike, tha pas fitores së tij se prioriteti i tij kryesor është të bashkojë Evropën përballë sfidave që vijnë nga Shtetet e Bashkuara dhe Rusia.
“Unë nuk kam fare iluzione për atë që po ndodh nga Amerika,” u tha ai mbështetësve. “Ne jemi nën një presion kaq masiv… prioriteti im absolut tani është me të vërtetë krijimi i unitetit në Evropë.”
Merz do të jetë nën presion për të ndihmuar në zgjidhjen e disa prej problemeve më urgjente të Evropës, sipas Ëolfgang Merkel, një analist politik nga Qendra e Shkencave Sociale të ËBZ Berlin, por “ne nuk duhet të presim të dëgjojmë një zë nga Brukseli”.
“Interesat janë kaq të ndryshme brenda Bashkimit Evropian, duke përfshirë shumicën politike, saqë nuk duhet të presim një politikë të përbashkët të BE-së,” tha ai dhe shtoi se ka të ngjarë “të jetë loja e zakonshme e ngatërrimit”.
Flirti me ekstremin e djathtë?
Merz vendosi ashpërsimin e ligjeve të imigracionit të Gjermanisë në ballë të fushatës zgjedhore pasi një emigrant vrau dy persona në një sulm me thikë në qytetin bavarez të Aschaffenburg muajin e kaluar.
Ai solli një mocion jodetyrues përpara parlamentit, duke kërkuar që shumë emigrantë të kthehen prapa në kufijtë e Gjermanisë. Mocioni u miratua falë votave nga partia e ekstremit të djathtë Alternativa për Gjermaninë ose AfD.
Kjo i shtyu kundërshtarët e tij të akuzonin Merzin për thyerjen e një tabuje në gjoja bashkëpunimin me AfD-në dhe një qortim publik nga Merkel. Kritikët vunë në dukje episodin si një ilustrim të asaj që ata thonë se është tendenca e Merzit për impulsivitet, transmeton Klankosova.tv.
Rrënjët në Gjermaninë rurale
Merz përfaqëson rajonin e tij rural në parlamentin e Gjermanisë – një zonë ku njerëzit janë “më tepër me këmbë në tokë, ndoshta pak të rezervuar”, tha Resing. “Kjo është ajo që i dha formë atij: jeta rurale.”
Si politikan, Merz ka mbrojtur gjithmonë vlerat konservatore dhe ka theksuar rëndësinë e familjes.
Ai u takua me gruan e tij Charlotte, e cila tani është gjyqtare, ndërsa studionte për drejtësi. Çifti ka tre fëmijë të rritur.
Merz iu bashkua CDU-së në vitin 1972 dhe u zgjodh në Parlamentin Evropian në vitin 1989. Ai u bashkua për herë të parë në parlamentin gjerman në 1994.
Në vendin e pilotit
Një pilot i pasionuar haptazi pas hobit të tij, Merz ndonjëherë fluturon me aeroplanin e tij të vogël nga shtëpia e tij në rajonin Sauerland në Gjermaninë perëndimore për në Berlin herët të hënën në mëngjes.
“Kur flisni me të për fluturimin, sytë e tij ndriçojnë,” tha Resing. “Ai thotë se kur je mbi retë, kjo është liria”.
