Revista ekonomike Monitor i ka kushtuar një analizë të zgjeruar konfliktit për Aeroportin e Vlorës në versionin e saj të printuar, duke sjellë një panoramë të plotë të përplasjes mes aksionerit shumicë Mabco, që zotëron 98% të aksioneve, dhe pakicës 2A Group, që ka vetëm 2%.
Monitor rindërton historikun e konfliktit, duke evidentuar përplasjen në gjykata dhe efektin që masat e sigurimit kanë pasur mbi vendimmarrjen dhe ecurinë e investimit strategjik.
Në të njëjtën kohë, raportimi sjell edhe një detaj të ri me vlerë për turistët dhe agjencitë që kanë lidhur kontrata aktualisht me aeroportin. “Burime nga Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë thanë se, pavarësisht avancimit të punimeve, 2A Group ka kërkuar më shumë kohë dhe se fillimi i operimit nuk duket i arritshëm në qershor” raporton revista Monitor.
Ky detaj, si pjesë domethënëse e analizës së Monitor, tregon hendekun mes premtimit publik dhe realitetit administrativ të projektit.
Versioni i Mabco, aksioneri me 98% që flet për një kontratë “absolutisht të pavlefshme”
Në versionin e saj të historisë, Mabco, që zotëron 98% të aksioneve të aeroportit, e paraqet konfliktin si një përpjekje për t’i hequr kontrollin aksionerit shumicë përmes një kontrate që, sipas saj, “nuk ka asnjë fuqi ligjore” dhe është “absolutisht e pavlefshme”. Thelbi i argumentit lidhet me faktin se marrëveshja për 47% të kuotave, sipas kompanisë, mban një firmë që nuk ka tagrin për të përfaqësuar ligjërisht Mabco për lëvizjen e aksioneve.
Për këtë arsye, kompania nënvizon se “çdo dokument që nuk është firmosur nga ndonjë prej personave të mësipërm nuk është i vlefshëm dhe nuk përfaqëson shoqërinë Mabco”.
Një argument tjetër i Mabco, që ka 98% të aksioneve, lidhet me shkeljen e legjislacionit shqiptar për kontratat koncesionare. Kompania thekson se transferimi i kuotave është konsideruar i kryer pa u marrë më parë miratimi i autoriteteve publike, duke nënvizuar se “nuk është marrë asnjë miratim nga Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë, si dhe Ministria e Financave”.
Po kështu, Mabco pretendon se kontrata bie në kundërshtim edhe me marrëveshjen e kredisë me BKT, ku çdo ndryshim në strukturën e kapitalit kërkon pëlqimin paraprak me shkrim të bankës.
Versioni i 2A Group, pakica me 2% që thotë se po mbron projektin
Nga ana tjetër, 2A Group, që mban vetëm 2% të aksioneve, e paraqet veten si pala që po përpiqet të mbrojë projektin nga një skemë e fshehtë kontrolli financiar.
Sipas 2A Group, marrëveshja e lidhur nga Mabco, që ka 98% të aksioneve, me Delphos Securities SARL, Compartment Bernina, përfaqësonte një mekanizëm përmes të cilit projekti koncesionar mund të vendosej nën varësinë ekonomike dhe financiare të një strukture të tretë.
Kompania e pakicës shprehet se kjo marrëveshje ishte “një strukturë përmes së cilës projekti koncesionar dhe shoqëria VIA duhet të vendoseshin nën kontrollin ekonomik dhe financiar të një strukture të tretë offshore”.
Në vijim, 2A Group argumenton se ky mekanizëm krijonte rrezik që aksioneri shumicë të mos vepronte më në interes të shoqërisë koncesionare, por në funksion të detyrimeve ndaj kreditorit. Ajo thotë se Mabco “nuk përfaqësonte më interesin e shoqërisë koncesionare, të projektit apo të aksionerëve të saj, por vepronte si një instrument për të realizuar detyrimet që kishte marrë ndaj kësaj strukture të fshehtë dhe të dyshimtë”.
Përballë kësaj situate, 2A Group thotë se ka ndjekur rrugën penale dhe atë civile, duke bërë kallëzime, duke dorëzuar prova dhe duke kërkuar ndërhyrjen e gjykatave, meqënëse “është e papranueshme” që përmes një marrëveshjeje të lidhur në fshehtësi të krijohet mundësia që kontrolli i projektit të kalojë te një strukturë offshore “për të cilën publiku nuk di asgjë”.
Letra e Delphos dhe rrëzimi i tezës së “strukturës offshore”
Narrativa e 2A Group mbështetet mbi dyshimet për burimin e fondeve dhe frika e kontrollit të projektit nga palë të treta. Pikërisht këto paranoja sfidohen nga një letër zyrtare e Delphos, e bërë publike nga Mabco gjatë ditës së sotme.
Vetë kompania konfirmon se është “e themeluar në mënyrë të rregullt dhe ekzistuese ligjërisht sipas ligjeve të Dukatit të Madh të Luksemburgut” dhe se struktura e saj është ngritur “në përputhje me ligjin e sekuritizimit të Luksemburgut”. Kjo do të thotë se kemi të bëjmë me një entitet të rregulluar në një juridiksion të Bashkimit Europian, jo me një strukturë të paidentifikuar apo me një strehë tipike të errët fiskale, siç sugjeron retorika e 2A Group.
I rëndësishëm në letrën e Delphos është mohimi kategorik i çdo lidhjeje me fonde të sanksionuara. Në letër thuhet shprehimisht se “fondet e dhëna në kuadër të kësaj kredie nuk burojnë dhe nuk janë në asnjë mënyrë të lidhura me Federatën Ruse, me ndonjë entitet të kontrolluar nga Rusia, apo me ndonjë person apo entitet që i nënshtrohet sanksioneve…”. Ky pohim i heq oksigjen tezës së “komplotit rus”, një deklarim i vetë huadhënësit që duket se ka marrë shkas nga një seri shkrimesh mediatike që kanë shpërndarë këtë tezë.
Po ashtu, Delphos sqaron edhe një element thelbësor të debatit, “Vlora International Airport SHPK nuk është palë në marrëdhënie kontraktore me huadhënësin” dhe “Huadhënësi nuk ka marrë dhe as nuk mban asnjë interes sigurie, barrë, peng, lien apo ndonjë barrë tjetër mbi asnjë nga asetet e VIA-s”. Citimi i mësipërm hedh poshtë direkt pretendimin se aeroporti apo vetë kompania koncesionare kanë kaluar tashmë nën kontrollin e kreditorit.
Një tjetër element i rëndësishëm i letrës shpjeguese së Delphos është transparenca për gjithë mekanizmin financiar si një strukturë e filtruar nga mbikëqyrja europiane. Delphos shpjegon se emetimi dhe “klerimi” i instrumenteve kryhen përmes Euroclear dhe Clearstream, ndërsa disbursimet dhe administrimi i fondeve kalojnë përmes European Depositary Bank dhe ofruesve të tjerë të licencuar në Luksemburg. Në letër thuhet se kjo arkitekturë “nuk lë asnjë hapësirë për asnjë pretendim mbi ndikim të papërshtatshëm të huaj, lidhje të paligjshme apo mospërputhje me regjimet e zbatueshme të sanksioneve”.
Delphos pranon se nuk mund të publikojë emrat e mbajtësve të “notes” për shkak të konfidencialitetit kontraktor, por jep një sqarim tjetër me rëndësi, blerësit e tyre ndodhen në Bashkimin Europian dhe ose në Shtetet e Bashkuara. Edhe kjo e zhbën më tej pretendimin se bëhet fjalë për një financim të dyshimtë apo për kapital të lidhur me interesa të sanksionuara.
Një konflikt ku pretendimet nuk peshojnë njësoj
2A Group, edhe pse mban vetëm 2% të aksioneve, ka gjithë të drejtën të kërkojë transparencë për një projekt strategjik, por nuk arrin dot të provojë akuzën kryesore për një skemë të dyshimtë financiare me prapavijë të errët.
Nga ana tjetër, Mabco, që zotëron 98% të aksioneve, e mbështet versionin e saj jo vetëm me argumente ligjore, por edhe me një dokument të vetë huadhënësit që përgënjeshtron pikë për pikë narrativën e kundërt.
Beteja reale zhvendoset kështu tek ndikimi në prapaskenë ndaj gjykatave, lidhjet okulte me shtetin që çojnë në kontrollin e një aseti strategjik nga ana e pakicës. Por në këtë sagë, siç sugjeron edhe analiza e Monitor, pretendimet nuk janë të gjitha të barabarta. Një palë ngre alarmin për të prodhuar frikë publike, ndërsa tjetra sjell një dokument ku thuhet se fondet nuk kanë lidhje me Rusinë, se VIA nuk është palë në kontratë dhe se asetet e saj nuk janë lënë peng.
Çfarë mbetet në fund është investimi strategjik i bllokuar jo nga mungesa e parave, as nga mungesa e interesit, por nga një luftë korporative ku pakica me 2% ka arritur të frenojë shumicën me 98% përmes vendimeve të ndërmjetme të gjykatave dhe përmes lidhjeve shtetërore që duhet të garantonin rregullin, zhvillimin dhe një klimë të volitshme për biznesin./Lapsi.al
