Deri në fillim të qershorit 2026, në listën e zezë amerikane ishin vendosur 131 individë dhe subjekte nga gjashtë shtete të Ballkanit Perëndimor.
Numri më i madh i sanksioneve lidhet me Serbinë (49), pasuar nga Kosova (29), Bosnje e Hercegovina (26), Maqedonia e Veriut (12), Shqipëria (8) dhe Mali i Zi (7).
Vendimet për sanksione i merr Zyra për Kontrollin e Pasurive të Huaja, shkurt OFAC, e cila vepron në kuadër të Departamentit amerikan të Thesarit.
Bëhet fjalë për një listë individësh dhe biznesesh që SHBA-ja i sanksionon – në rastin e Ballkanit Perëndimor, kryesisht për shkak të dyshimeve për lidhje me krimin e organizuar, korrupsionin ose destabilizimin rajonal.
Po ashtu, në mesin e të sanksionuarve në Ballkan ka edhe persona dhe subjekte që lidhen me aktivitete terroriste ose me ndikimin ketë Rusisë, raporton Radio Evropa e Lirë.
SHBA-ja vendosi sanksione për Ballkanin Perëndimor midis viteve 2001 dhe 2004, për shkak të krimeve të luftës, destabilizimit të vendeve dhe cenimit të paqes pas përfundimit të luftërave në territorin e ish-Jugosllavisë gjatë viteve 1991-1999.
Sanksionet u rikthyen në vëmendje një dekadë më vonë, kur nisën të vendoseshin për shkak të korrupsionit, trafikimit të narkotikëve, terrorizmit, si dhe cenimit të paqes dhe stabilitetit.
Që nga viti 2022, në mesin e të sanksionuarve janë edhe persona dhe subjekte që mbajnë lidhje me Rusinë, e cila është izoluar për shkak të pushtimit të Ukrainës.
Vendimi për zgjatjen e vlefshmërisë së mekanizmit ligjor që u mundëson SHBA-së vendosjen e sanksioneve ndaj vendeve të Ballkanit Perëndimor — “masat e gjendjes së jashtëzakonshme” — u zgjat zyrtarisht më 22 qershor 2026 edhe për një vit.
Kur bëhet fjalë për gjashtë shtetet e Ballkanit, në listë janë 71 subjekte dhe 60 individë, ndërsa subjektet e sanksionuara juridike janë kryesisht të lidhura me individë të sanksionuar.
Sanksionet e targetuara mund të përfshijnë ndalimin e udhëtimit dhe kufizime financiare, deri te kufizimet tregtare dhe ngrirja e pasurisë.
Qëllimi është izolimi i individëve ose subjekteve juridike, në mënyrë që t’u kufizohet qasja në burime politike ose ekonomike.
Në listën e sanksioneve të OFAC-ut, nga gjashtë shtetet e Ballkanit Perëndimor – Shqipëria, Bosnje e Hercegovina, Mali i Zi, Kosova, Serbia dhe Maqedonia e Veriut – ndodhen 71 subjekte juridike.
Ato janë pjesë e 11 programeve të sanksioneve.
Ato janë sanksionuar mbi bazën e:
Pasurisë së individëve në Listën e Personave të Përcaktuar Posaçërisht dhe të Bllokuar (Specially Designated Nationals and Blocked Persons List, SDN): Janë bllokuar e gjithë pasuria dhe interesat në pasuri të personave të përcaktuar, që bien nën juridiksionin e SHBA-së.
Rregullit prej 50 për qind: Nënkupton se bllokohet automatikisht çdo subjekt që është në pronësi të drejtpërdrejtë ose të tërthortë të një apo më shumë personave të bllokuar, me 50 për qind ose më shumë të pronësisë.
Transaksioneve të ndaluara: Personave nga SHBA-ja dhe të gjithë atyre që kryejnë transaksione brenda ose përmes Shteteve të Bashkuara u ndalohet bashkëpunimi me subjektet e sanksionuara. Kjo vlen për të gjitha subjektet juridike dhe fizike amerikane, degët e tyre jashtë vendit, shtetasit e huaj me qëndrim në SHBA, si dhe për çdo transaksion që përdor sistemin financiar amerikan, përfshirë pagesat në dollarë amerikanë.
Rrezikut nga sanksionet dytësore: Institucionet financiare dhe kompanitë jashtë SHBA-së që kryejnë transaksione të rëndësishme me palë të sanksionuara rrezikojnë të përballen me sanksione dytësore ose me masa për zbatimin e ligjit amerikan.
Subjektet nga lista nuk hiqen asnjëherë automatikisht vetëm pse kanë pushuar së ekzistuari ose janë likuiduar.
Siç përcakton OFAC-u, që një organizatë të hiqet nga lista e sanksioneve, nevojitet një kërkesë formale ligjore — peticion — në të cilën dëshmohet “ndryshimi i rrethanave” ose ndërprerja e veprimtarisë kontestuese.
Për këtë arsye, në listën e të sanksionuarve vazhdojnë të jenë edhe subjektet e shuara, të cilat kanë ndërprerë veprimtarinë.
Në listën e zezë të OFAC-ut nga Kosova gjenden 14 entitete:
1. FERMA IZVORI B.I.
Lokacioni: Izvore
Programi: GLOMAG (Global Magnitsky)
Veprimtaria: Kultivimi i frutave arrore dhe bërthamore.
Pronarin Sinisha Nedeljkoviq, OFAC-u e ka identifikuar si pjesë të një grupi të organizuar kriminal transnacional dhe e ka vendosur në listën e individëve të sanksionuar. Kompanitë dhe rrjetet e tij lidhen me korrupsion dhe tregti të paligjshme, përfshirë kontrabandën mes Kosovës dhe Serbisë. Ai është i lidhur me Zvonko Veselinoviqin.
Zvonko Veselinoviq në publik njihet si biznesmen nga veriu i Kosovës dhe ish-partner biznesi i Milan Radoiçiqit, organizatorit të sulmit të armatosur ndaj Policisë së Kosovës në Banjskë.
*OFAC-u e ka identifikuar Zvonko Veselinoviqin si udhëheqës të një grupi të organizuar kriminal dhe si një nga figurat më famëkeqe korruptive në veri të Kosovës.
Data e vendosjes së sanksioneve: 8 dhjetor 2021.
2. P.P. SHTËPIA TREGTARE METAL B.I.
Lokacija: Zveçan
Programi: GLOMAG (Global Magnitsky)
Veprimtaria: Tregti me shumicë e makinerive dhe pajisjeve të tjera.
Kompania është e lidhur me të sanksionuarin Sinisha Nedeljkoviq.
Data e vendosjes së sanksioneve: 8 dhjetor 2021.
3. SHTËPIA TREGTARE METAL SH.P.K.
Lokacioni: Zveçan
Programi: GLOMAG (Global Magnitsky)
Veprimtaria: Tregti me mallra të konsumit të gjerë për ndërtimtari dhe amvisëri.
Kompania është e lidhur me të sanksionuarin Sinisha Nedeljkoviq.
Data e vendosjes së sanksioneve: 8 dhjetor 2021.
4. SINISHA NEDELKOVIQ B.I., P.T.P. METAL
Lokacioni: Zveçan
Lokacioni: Zveçan
Veprimtaria: Tregti dhe tregti me shumicë e pajisjeve.
Data e vendosjes së sanksioneve: 8 dhjetor 2021.
Kompania është e lidhur me të sanksionuarin Sinisha Nedeljkoviq.
5. SINISHA NEDELKOVIQ I.B.
Lokacioni: Zveçan
Programi: GLOMAG (Global Magnitsky)
Veprimtaria: Tregti me shumicë e makinerive dhe pajisjeve.
Kompania është e lidhur me të sanksionuarin Siniša Nedeljkoviq.
Data e vendosjes së sanksioneve: 8 dhjetor 2021.
6. FERARI, NDËRMARRJE PËR SHËRBIME DHE TREGTI ME AUTOMJETE TË PËRDORURA, SH.A.
Lokacioni: Mitrovica
Programi: GLOMAG (Global Magnitsky)
Veprimtaria: Blerje, shitje dhe ndërmjetësim në tregtinë e automjeteve të përdorura dhe të reja.
Kompania është e lidhur me Zvonko Veselinoviqin. OFAC-u e ka identifikuar Veselinoviqin si udhëheqës të një grupi të organizuar kriminal. Sipas Departamentit amerikan të Thesarit, grupi i tij është i përfshirë në skema të ryshfetit në shkallë të gjerë dhe në trafikim të paligjshëm të mallrave, parave, narkotikëve dhe armëve ndërmjet Kosovës dhe Serbisë.
Data e vendosjes së sanksioneve: 8 dhjetor 2021.
7. PRIZMA B.I.
Lokacioni: Mitrovica
Program: GLOMAG (Global Magnitsky)
Veprimtaria: Ndërtimi i objekteve të tjera të infrastrukturës.
Sipas të dhënave të Agjencisë për Regjistrimin e Bizneseve në Kosovë (ARBK), kompania është kaluar zyrtarisht në status pasiv më 9 qershor 2022, vetëm disa muaj pas vendosjes së sanksioneve amerikane.
Kompania është e lidhur me të sanksionuarin Zvonko Veselinoviq.
Data e vendosjes së sanksioneve: 8 dhjetor 2021.
8. ZHARKO VESELINOVIQ B.I., S.T.R. KRISTAL
Lokacija: Mitrovicë e Veriut
Program: GLOMAG (Global Magnitsky)
Veprimtaria: Formësimi dhe përpunimi i xhamit të rrafshët.
Sipas bazës së të dhënave të ARBK-së, kompania është zyrtarisht në status pasiv që nga 9 qershori 2022. Ndryshimi i statusit në pasiv ndodhi rreth gjashtë muaj pasi OFAC-u vendosi sanksione ndaj pronarit dhe vetë kompanisë.
OFAC-i e ka identifikuar Zharko Veselinoviqin si një nga udhëheqësit e grupit të organizuar kriminal të Zvonko Veselinoviqit, vëllait të tij, i cili është thellësisht i përfshirë në tregti të paligjshme dhe kontrabandë.
SHBA-ja, në raportin e saj, ndër të tjera, përmend një aktakuzë në bazën e të dhënave të Kosovës, e cila i lidh anëtarët e këtij grupi me rastin e vrasjes së politikanit serb Oliver Ivanoviq më 2018. Ivanoviq u vra me gjashtë plumba pas shpine, para zyrave të partisë së tij në Mitrovicë të Veriut.
Data e vendosjes së sanksioneve: 8 dhjetor 2021.
9. RAD D.O.O.
Lokacioni: Zveçan
Programi: GLOMAG (Global Magnitsky)
Veprimtaria: Ndërtimtari, ndërtim i objekteve të larta dhe i objekteve infrastrukturore.
Pronari i kompanisë, Radulle Steviq, dhe vetë kompania kanë bashkëpunuar me politikanë dhe pushtetarë lokalë për të siguruar monopol në projektet ndërtimore në veri të Kosovës përmes prokurimeve publike të manipuluara. OFAC-u e ka identifikuar kompaninë si pjesë kyçe të grupit të organizuar kriminal të të sanksionuarit Zvonko Veselinoviq.
Data e vendosjes së sanksioneve: 8 dhjetor 202
10. RADULE STEVIC B.I., P.T.P. RAD
Lokacioni: Zveçan
Programi: GLOMAG (Global Magnitsky)
Veprimtaria: Ndërtimtari.
Pavarësisht sanksioneve amerikane, kompania, përmes degës së regjistruar në Serbi, vazhdoi të lidhte kontrata për punë infrastrukturore në komunat me shumicë serbe në Kosovë.
Kompania është e lidhur me të sanksionuarin Radule Steviq.
Data e vendosjes së sanksioneve: 8 dhjetor 2021.
11. RADOVAN RADIC B.I., P.P. EU RR GRADNJA
Lokacioni: Zupç
Programi: GLOMAG (Global Magnitsky)
Veprimtaria: Građevinarstvo
OFAC e ka identifikuar pronarin e kompanisë, Radovan Radiq, si anëtar të një grupi të organizuar kriminal dhe transnacional, në krye të të cilit është Zvonko Veselinoviqi.
Data e sanksionimit: 8 dhjetor 2021.
12. P.P. BABUDOVAC B.I.
Lokacioni: Jasenovik
Program: GLOMAG (Global Magnitsky)
Veprimtaria: Shitje me shumicë e ushqimit, pijeve dhe duhanit.
OFAC e ka identifikuar kompaninë si në pronësi ose nën kontrollin e Milan Radisavleviqit, i cili është përcaktuar si anëtar i një grupi të organizuar kriminal dhe transnacional, i drejtuar nga Zvonko Veselinoviqi në veri të Kosovës.
Data e sanksionimit: 8 dhjetor 2021.
13. N.P.T.T. DONA-SHELL
Lokacioni: Pejë
Programi: SDNTK (Značajni trgovci narkoticima)
Veprimtaria: Transport dhe logjistikë.
Lidhje me organizatën kriminale të sanksionuar të Naser Kelmendit. Përmes llogarive bankare dhe transaksioneve të kësaj kompanie janë financuar operacionet e familjes Kelmendi. Kompania është e lidhur drejtpërdrejt me Besnik Kelmendin (djalin e Naser Kelmendit), i cili është cilësuar si një nga operativët kryesorë në rrjet dhe ka qenë subjekt i hetimeve të gjera ndërkombëtare financiare dhe policore për dyshime se ka shërbyer si mbulesë për pastrim parash të fituara nga aktivitete kriminale.
Data e sanksionimit: 24 mars 2015.
14. RINGJALLJA E SHOQATËS SË TRASHËGIMISË ISLAME, dega në Kosovë
Statusi: E mbyllur dhe e sanksionuar.
Lokacioni: Prishtinë
*Organizata kishte degë në Bosnje e Hercegovinë dhe në Shqipëri.
Programi: Specially Designated Global Terrorist (SDGT) / Terrorist global i veçuar posaçërisht.
Veprimtaria: Organizatë humanitare.
Data e sanksionimit: 13 qershor 2008/ReL
