Debati se cili lloj qumështi është më i shëndetshëm – ai me yndyrë të plotë, gjysmë i skremuar apo i skremuar – vazhdon prej vitesh.
Një studim i ri nga University of Toronto ka rikthyer vëmendjen te qumështi dhe produktet e bulmetit me yndyrë të plotë, pasi rezultatet sugjeruan disa përfitime të mundshme, veçanërisht te të moshuarit.
Gjatë studimit tremujor, pjesëmarrësit konsumuan produkte bulmeti me yndyrë të plotë tri herë në ditë. Studiuesit zbuluan se kjo nuk solli shtim më të madh në peshë krahasuar me grupin e kontrollit, ndërsa u shoqërua me ulje të tensionit të gjakut dhe rritje të marrjes së kalciumit, proteinave dhe vitaminës D.
Autorët sugjerojnë se produktet e bulmetit me yndyrë të plotë mund të jenë veçanërisht të dobishme për të moshuarit që janë më të rrezikuar nga dobësimi i kockave.
Por cili lloj qumështi është zgjedhja më e mirë për shumicën e njerëzve?
Qumështi i plotë: Më shumë yndyrë, por edhe më ngopës
Një gotë prej 200 ml qumësht të plotë përmban rreth 132 kalori dhe afro 4.7 gramë yndyrë të ngopur.
Në krahasim, qumështi gjysmë i skremuar ka rreth 100 kalori dhe pak më shumë se 2 gramë yndyrë të ngopur, ndërsa ai i skremuar ka rreth 74 kalori dhe shumë pak yndyrë.
Megjithatë, nutricionistja Grace Kingswell thekson se qumështi i plotë përmban vetëm rreth 4 për qind yndyrë dhe mund të ketë avantazhe ushqyese.
Yndyra ndihmon në përthithjen e vitaminave të tretshme në yndyrë, si A, D, E dhe K, të cilat luajnë rol në shikim, imunitet, shëndetin e kockave dhe funksionimin normal të enëve të gjakut.
Qumështi i plotë mund të jetë gjithashtu më ngopës, duke bërë që personi të ndihet i ngopur për më gjatë.
Kalciumi, megjithatë, gjendet në sasi të ngjashme edhe te qumështi me më pak yndyrë, pasi ai ndodhet kryesisht në pjesën ujore të qumështit dhe jo në yndyrë.
Një gotë e vogël qumështi të plotë siguron rreth 236 mg kalcium.
Kalciumi është i rëndësishëm jo vetëm për kockat, por edhe për funksionimin normal të muskujve dhe mpiksjen e gjakut.
Qumështi gjysmë i skremuar: Kompromis mes kalorive dhe vlerave ushqyese
Qumështi gjysmë i skremuar është një nga zgjedhjet më të zakonshme në Britani.
Ai ofron rreth 240 mg kalcium për 200 ml dhe ka më pak yndyrë dhe kalori se qumështi i plotë.
Megjithatë, përmbajtja më e ulët e yndyrës do të thotë se disa vitamina të tretshme në yndyrë mund të jenë në sasi më të ulëta, përveç rasteve kur produkti është i fortifikuar.
Një studim i publikuar në vitin 2024 sugjeroi gjithashtu një lidhje interesante mes konsumimit të qumështit gjysmë të skremuar dhe një rreziku më të ulët për ankth dhe depresion.
Në analizën e të dhënave të rreth 357 mijë të rriturve britanikë, personat që konsumonin rregullisht qumësht gjysmë të skremuar kishin më pak gjasa të diagnostikoheshin me ankth ose depresion krahasuar me ata që nuk konsumonin qumësht.
Megjithatë, kjo ishte një lidhje statistikore dhe nuk provon se qumështi vetë kishte efekt mbrojtës ndaj problemeve të shëndetit mendor.
Qumështi i skremuar: më pak kalori, por ende i pasur me kalcium
Qumështi i skremuar është alternativa me më pak yndyrë dhe kalori.
Një gotë prej 200 ml përmban vetëm rreth 0.2 gramë yndyrë të ngopur dhe afërsisht 74 kalori.
Interesante është se ai mund të përmbajë pak më shumë kalcium, rreth 244 mg për 200 ml.
Studime të mëparshme kanë sugjeruar se konsumimi më i lartë i kalciumit mund të lidhet me rrezik më të ulët për kancerin e zorrës së trashë.
Një nga mekanizmat e propozuar është se kalciumi mund të lidhet me disa përbërës potencialisht të dëmshëm në zorrë dhe të kufizojë kontaktin e tyre me mukozën e zorrës së trashë.
Megjithatë, qumështi i skremuar përmban më pak yndyrë dhe për rrjedhojë përthithja e disa vitaminave të tretshme në yndyrë mund të jetë më e ulët.
Po qumështi “Gold Top”?
Qumështi i pasur dhe kremoz, i njohur në disa tregje si “Gold Top” ose qumësht Jersey, ka përmbajtje më të lartë yndyre dhe proteine se qumështi i zakonshëm.
Ai përmban më shumë kalcium, proteinë dhe disa vitamina, si A dhe D, si dhe më shumë fosfor dhe acide yndyrore omega-3.
Por përmbajtja kalorike është gjithashtu dukshëm më e lartë.
Një gotë prej 200 ml mund të përmbajë rreth 160 kalori dhe afro 7 gramë yndyrë të ngopur.
Për këtë arsye, ekspertët sugjerojnë që ky lloj qumështi të konsumohet më shumë si një produkt i rastësishëm, sidomos nga personat që duhet të kufizojnë yndyrat e ngopura ose marrjen totale të kalorive.
Po qumështet bimore?
Alternativat bimore, si qumështi i tërshërës, sojës ose bajameve, mund të jenë të dobishme për personat që nuk konsumojnë bulmet apo që kanë intolerancë ndaj laktozës.
Megjithatë, përbërja ushqyese ndryshon shumë nga një produkt te tjetri.
Disa lloje të qumështit të tërshërës kanë më shumë karbohidrate dhe më pak proteina se qumështi i lopës.
Për shembull, 100 ml qumësht tërshëre mund të përmbajnë rreth 4 gramë sheqerna dhe vetëm rreth 1 gram proteinë, ndërsa qumështi i lopës ka zakonisht rreth tri herë më shumë proteina.
Kjo nuk do të thotë se qumështi i tërshërës është domosdoshmërisht “i pashëndetshëm”, por ekspertët rekomandojnë të kontrollohet etiketa dhe të zgjidhen variante pa sheqer të shtuar dhe të fortifikuara me kalcium, vitaminë D dhe vitaminë B12.
Qumështi i sojës zakonisht ka përmbajtjen më të afërt të proteinave me qumështin e lopës, ndërsa shumë alternativa të tjera bimore janë dukshëm më të varfra në proteina.
Cili është më i miri?
Nuk ka një përgjigje të vetme që vlen për të gjithë.
Qumështi i plotë mund të jetë një zgjedhje e mirë për personat që kërkojnë më shumë ngopje dhe nuk kanë nevojë të kufizojnë yndyrat e ngopura.
Qumështi gjysmë i skremuar ofron një kompromis të mirë mes kalorive, proteinave dhe kalciumit.
Qumështi i skremuar mund të jetë i përshtatshëm për ata që dëshirojnë të reduktojnë kaloritë dhe yndyrat, ndërsa vazhdojnë të marrin sasi të mira kalciumi dhe proteine.
Ndërsa alternativat bimore mund të jenë zgjedhje të mira, por duhet kontrolluar me kujdes përmbajtja e proteinave, sheqerit dhe fortifikimit me vitamina e minerale.
Në fund, zgjedhja më e mirë varet nga dieta e përgjithshme, shëndeti kardiovaskular, pesha trupore, nevojat për kalcium dhe preferencat individuale.
