Pas eklipsit diellor të së mërkurës, mediat sociale u mbushën me foto të qiellit, si dhe postime disi më të pazakonta. Disa përdorues pretendojnë se në ditët përreth eklipsit ata fjetën më keq, u zgjuan gjatë natës, panë ëndrra të çuditshme ose u ndjenë të rraskapitur në mënyrë të pashpjegueshme.
Në Instagram, një përdorues shkroi shkurtimisht nën një postim kushtuar eklipsit: “As unë nuk munda të flija mbrëmë.”
Pohime të ngjashme u shfaqën në Threads edhe para vetë ngjarjes. Një përdoruese shkroi se kishte qenë “zgjuar deri në orën 5:30 gjithë javën”, ndërsa një tjetër deklaroi: “Gjumi im është ndërprerë gjithë javën dhe kam ëndrra të çuditshme.”
Ky detaj është i rëndësishëm: disa njerëz raportuan probleme me gjumin edhe para vetë eklipsit. Kjo do të thotë që deklaratat e tyre mund të jenë të vërteta, por në vetvete ato nuk vërtetojnë se eklipsi ishte shkaku, shkruan Index.hr, transmeton Klankosova.tv.
Histori të ngjashme shfaqen pas pothuajse çdo eklipsi
Fenomeni nuk është i ri. Pas eklipsit total diellor të vitit 2024, një përdorues i Reddit shkroi se nuk mund të flinte dhe ishte jashtëzakonisht i menduar dhe emocional pas ngjarjes. Përdorues të tjerë përshkruan se ndihen të lodhur ose kanë nevojë të flenë për periudha të gjata kohore.
Në diskutime të tjera, njerëzit përmendën ëndrra shumë të gjalla, shqetësim dhe një ndjenjë mbingarkese emocionale. Përvoja të tilla mund të jenë tërësisht reale në një nivel individual, por pyetja është nëse ekziston një mekanizëm biologjik me anë të të cilit eklipsi mund të shkaktojë drejtpërdrejt simptoma të tilla.
A mund ta prishin disa minuta errësirë orën tonë të brendshme?
Ritmi ynë cirkadian, ose ora e brendshme biologjike që rregullon zgjimin dhe gjumin, varet shumë nga alternimi i dritës dhe errësirës. Drita që marrin sytë tanë është një nga sinjalet kryesore që truri përdor për të përcaktuar se kur duhet të jemi zgjuar dhe kur të përgatitemi për gjumë. Hulumtimet konfirmojnë se ekspozimi ndaj dritës, veçanërisht në mbrëmje dhe natën, mund të ndikojë në sekretimin e melatoninës dhe të ndryshojë ritmin tonë cirkadian.
Megjithatë, kjo nuk do të thotë që disa minuta ose më pak errësirë gjatë një eklipsi mund të prishin gjumin natën.
Literatura shkencore është e dokumentuar mirë në literaturën shkencore mbi reagimet e kafshëve ndaj reduktimit të papritur të dritës gjatë një eklipsi total. Për shembull, studimet kanë treguar se zogjtë mund të kalojnë për një kohë të shkurtër në sjellje tipike të muzgut ose agimit gjatë gjumit. Tek njerëzit, një efekt i tillë në gjumë nuk është demonstruar në mënyrë përfundimtare.
Studimet që janë përpjekur të lidhin ngjarjet diellore ose hënore me sjelljen njerëzore nuk kanë gjetur një lidhje të fortë dhe të qëndrueshme. Një studim i pacientëve psikiatrikë, për shembull, nuk gjeti ndonjë lidhje të rëndësishme midis eklipseve dhe ndryshimeve në sjellje.
Ka disa hulumtime që sugjerojnë se gjumi mund të ndryshojë disi gjatë fazave të ndryshme të hënës. Një studim i madh suedez i 852 personave gjeti ndryshime në kohëzgjatjen dhe efikasitetin e gjumit gjatë fazave të rritjes dhe uljes së hënës, por vetë autorët theksojnë se për shkak të modelit të studimit, nuk është e mundur të konkludohet se vetë hëna është shkaku i këtyre ndryshimeve. Ky është një fenomen i ndryshëm nga një eklips diellor.
Pra, pse disa njerëz flenë vërtet më keq?
Ka disa shpjegime shumë më të thjeshta.
Një eklips është një ngjarje e pazakontë dhe e pritur. Njerëzit lexojnë për të për ditë të tëra, kontrollojnë parashikimin e motit, planifikojnë udhëtimin e tyre, qëndrojnë jashtë më gjatë se zakonisht ose kalojnë orë pas ngjarjes duke parë foto dhe video.
Hulumtimet mbi pagjumësinë tregojnë se pritjet mund të ndikojnë në mënyrën se si njerëzit e përjetojnë gjumin e tyre.
