Një analizë e re e “Fëmijës së Taungut”, një prej fosileve më të rëndësishme të zbuluara ndonjëherë, sugjeron se disa të afërm të hershëm të njeriut mund të kenë bashkëjetuar në Afrikën Jugore. Studimi vë në pikëpyetje mënyrën se si janë klasifikuar disa fosile për dekada me radhë.
Pema e evolucionit njerëzor mund të ketë qenë shumë më e degëzuar dhe më e ndërlikuar nga sa sugjerojnë disa klasifikime tradicionale.
Ky është përfundimi që propozon një studim i ri ndërkombëtar mbi “Fëmijën e Taungut”, fosilin e famshëm të zbuluar në Afrikën e Jugut më 1924.
Kafka e fëmijës u bë një nga provat e para bindëse se origjina e njerëzimit duhej kërkuar në Afrikë, në një kohë kur shumë studiues e vendosnin atë në Evropë ose Azi.
Prej më shumë se një shekulli, fosili shërben si ekzemplari tip, ose holotipi, i species Australopithecus africanus: ekzemplari mbi të cilin u mbështet përshkrimi dhe emërtimi shkencor i saj.
Analiza e re nuk sugjeron se Fëmija i Taungut është vendosur në specien e gabuar. Ajo ngre një pyetje tjetër: a i përkasin vërtet së njëjtës specie të gjitha fosilet e tjera që janë grupuar me të?
Një botë me disa të afërm të hershëm të njeriut
Studiuesit e vendosin moshën e fosilit mes 2,96 dhe 3,03 milionë vjetësh. Kjo e lidh jetën e fëmijës me një periudhë ndryshimesh të rëndësishme mjedisore në Afrikën Jugore.
“Për më shumë se 100 vjet kemi supozuar se Fëmija i Taungut ishte thjesht një nga shumë fosile të ngjashme të asaj periudhe”, tha profesoresha Gabriele Macho, nga Vrije Universiteit Brussel.
“Gjetjet tona e përmbysin këtë këndvështrim. Pema e familjes njerëzore nuk ishte një trung i drejtë dhe i rregullt, por një shkurre e dendur dhe e ngatërruar, e formësuar nga ndryshimet klimatike.”
Ekipi analizoi strukturën e dhëmbëve të fëmijës dhe krahasoi modelet e zhvillimit të trurit dhe të dhëmbëve me ato të të afërmve të tjerë të hershëm të njeriut.
Dallimet e vërejtura, veçanërisht në zhvillimin e trurit, i shtynë studiuesit të propozojnë se në rajonin e njohur fosilmbajtës të Sterkfonteinit mund të kenë jetuar disa specie homininësh, njëkohësisht ose në periudha të njëpasnjëshme.
Homininët përfshijnë njeriun modern dhe të afërmit e tij të zhdukur në degën evolucionare pas ndarjes nga paraardhësi i përbashkët me shimpanzetë.
Nëse interpretimi konfirmohet, Afrika Jugore do të paraqitej si një mjedis me disa grupe të afërta mes tyre, marrëdhëniet evolucionare të të cilave ende duhen sqaruar.
Klima mund të ketë nxitur larminë
Studimi, i publikuar në revistën npj Palaeoecosystems, thekson se pozita evolucionare e Fëmijës së Taungut dhe marrëdhënia e tij me homininët e tjerë mbeten të paqarta, pavarësisht zbulimeve të shumta në Afrikën Lindore dhe Jugore.
Sipas autorëve, kalimet e përsëritura mes kushteve më të lagështa dhe më të thata ndryshuan peizazhin dhe mund të kenë izoluar popullata nga njëra-tjetra.
Ndërsa habitatet zgjeroheshin ose tkurrëshin, këta të afërm të hershëm të njeriut zhvendoseshin, përballeshin me grabitqarë e sëmundje të ndryshme dhe mund të hynin sërish në kontakt me grupe fqinje.
Studiuesit argumentojnë se pozita gjeografike e Afrikës Jugore, në ndërthurjen e mjediseve tropikale me ato të brezit të butë, mund të ketë krijuar kushte për ndarjen dhe ribashkimin e popullatave përgjatë mijëra brezave.
Këto procese mund të kenë kontribuar në larminë e tipareve trupore që shfaqen në fosile.
Një peizazh më i lagësht dhe më i pyllëzuar
Edhe poleni i fosilizuar ofron të dhëna për mjedisin ku jetoi Fëmija i Taungut.
Sipas analizës, rajoni duket se ka qenë dukshëm më i lagësht dhe më i pyllëzuar sesa peizazhet e thata që shihen sot në disa pjesë të Afrikës së Jugut.
Kjo pamje mjedisore ka rëndësi për të kuptuar mënyrën se si jetonin homininët, burimet ushqimore që përdornin dhe lidhjet mes popullatave të ndryshme.
Çfarë ndryshon në kuptimin e evolucionit?
Gjetjet vënë në pikëpyetje idenë se fosilet e kësaj periudhe mund të ndahen lehtësisht në një numër të vogël speciesh me kufij të qartë.
Autorët propozojnë se disa specie të afërta mund të kenë bashkëjetuar në Afrikën Jugore rreth tre milionë vjet më parë. Megjithatë, dallimet mes fosileve dhe shkaqet e tyre kërkojnë hetime të mëtejshme.
Sipas studiuesve, sqarimi i ndikimit të klimës, gjeografisë dhe dinamikës së popullatave do të jetë i vështirë, por thelbësor për të kuptuar prejardhjen e gjinisë Homo, ku bën pjesë edhe njeriu modern.
Ata theksojnë se Fëmija i Taungut, si holotip i Australopithecus africanus, duhet të mbetet në qendër të kërkimeve të ardhshme.
Sa vjeç ishte fëmija kur vdiq?
Mosha e fosilit dhe mosha e fëmijës në momentin e vdekjes janë dy çështje të ndryshme.
Ndërsa fosili datohet rreth tre milionë vjet më parë, vlerësimi më i pranuar është se fëmija ishte afërsisht 3,3 vjeç kur vdiq. Kjo përllogaritje mbështetet në analiza të hollësishme të zhvillimit të dhëmbëve dhe rritjes së smaltit.
Vlerësimet e hershme sugjeronin një moshë prej pesë deri në shtatë vjeç, por analizat e mëvonshme e kanë ulur atë.
Një shekull pas zbulimit, ky fosil vazhdon të ngrejë pyetje themelore për prejardhjen tonë — dhe për degët e shumta të një historie që ende po rindërtohet.
