Çmimet që aplikoi kompania nga Tirana “Noa Energy Trade” për KESCO-n në vitin 2024, ishin herë dyfish e herë trefish më të larta se çmimi zyrtar i energjisë elektrike në bursat ndërkombëtare. Buletini Ekonomik sjell analizën krahasimore mes çmimit të importit të kontraktuar nga “NOA” dhe çmimit referues në bursën HUPX.
Agon Sinanaj
Gjatë muajit shtator 2024, një megavat-orë energji elektrike, e ardhur përmes kompanisë “Noa Energy Trade” i ka kushtuar KESCO-s mesatarisht 345.33 euro. Kjo është për 225 për qind më shumë se mesatarja mujore në bursën HUPX, ku çmimi i një megavati në të njëjtin muaj është 106.11 euro.
Në fakt, shtatori del të jetë muaji më i shtrenjtë në vitin 2024, sa i përket çmimit të importit të energjisë elektrike nga KESCO, edhe pse në secilin muaj të këtij viti, rryma nga importi ishte larg më e shtrenjtë se çmimi referues në bursat ndërkombëtare.
Në përgjithësi, çmimet që aplikoi kompania nga Tirana “Noa Energy Trade” për importet e Kosovës në vitin 2024, ishin herë dyfish e herë trefish më të larta se çmimi zyrtar i energjisë elektrike në bursat ndërkombëtare.
Buletini Ekonomik ka krahasuar çmimin e kontraktuar vetëm përmes kompanisë “Noa Energy Trade”, pasi 90 për qind e importit në vitin 2024 erdhi përmes kësaj kompanie. Prej rreth 70 milionë euro sa është vlera e importit nga KESCO, mbi 62 milionë është import vetëm nga kompania “Noa Energy Trade”.
Mesatarja vjetore, 79.87% më shtrenjtë se në bursën HUPX
Krahasimi është bërë duke ndjekur mesataren mujore, pasi Zyra e Rregullatorit të Energjisë (ZRrE) ia ka lejuar mediumit qasjen vetëm në të dhënat mujore, ndonëse kërkesa ka qenë për qasje në blerjet e energjisë elektrike sipas ditëve dhe orëve të caktuara.
Të dhënat e pranuara nga ZRrE janë krahasuar me mesataren mujore të çmimit të energjisë elektrike në bursën HUPX, e cila është një nga bursat më kredibile në rajon sa i përket tregtimit me energji elektrike.
Mesatarja vjetore e çmimit për një megavat/orë sipas bursës HUPX në vitin 2024, ka qenë 100.81 euro, aq sa ka qenë përafërsisht edhe parashikimi i ZRrE-së prej 97.79 euro për megavat/orë.
Por, përkundër faktit se mesatarja e parashikuar nga ZRrE dhe çmimi mesatar në HUPX është i përafërt, në realitet ndodhi diçka tjetër. Importi i rrymës përmes NOA-s doli dyfish më i shtrenjtë se parashikimi i ZRrE-së, ose 79.87% më i shtrenjtë se në bursën HUPX.
Sipas ZRrE-së, në vitin 2024, çmimi mesatar i një megavati – KESCO-s i kushtoi 181.34 euro.
Çmime të “kripura” në korrik, shator, nëntor e dhjetor
Në muajt dhjetor dhe janar, zakonisht kërkesa për rrymë arrin pikun, për shkak të ngrohjes me rrymë nga qytetarët. Maksimumi i kërkesës në dhjetor ka shkuar mbi 1400 MWh, derisa prodhimi nga termocentralet e KEK-ut, maksimumi mund të arrijë deri në 800 MWh. Diferenca mbulohet nga importi.
Nëse analizohen edhe vitet paraprake, në këta dy muaj çmimi i rrymës nga importi është më i larti. Por ajo që ndodhi në vitin 2024 përbën ‘anomali në vete’ për një fakt tjetër. Në muajin shtator kur kërkesa bie dhe po ashtu edhe nevoja për import, “NOA” aplikoi çmimet më të larta për KESCO-n. Këtë muaj, “NOA” importoi rrymë me një mesatare prej 345.33 euro për megavat/orë, apo 225 për qind më shumë se mesatarja e çmimit në bursën HUPX për të njëjtin muaj, që është 106.11 euro për megavat/orë.
Ndërsa, mesatarja e çmimit për megavat/orë në muajin dhjetor, përmes kompanisë “NOA Energy Trade”, është 199.46 euro, derisa çmimi mesatar në bursën HUPX për këtë muaj është 143.86 euro.
Sipas asaj që KESCO ka raportuar në ZRrE, krahasuar me periudhën e njëjtë të vitit të kaluar, gjatë muajit dhjetor blerjet në total janë rritur për 7.3%, ku pjesa më e madhe e blerjeve është mbuluar nga KEK-u prej 75.02% dhe pjesa tjetër nga importi dhe BRE-të.
Prej 509 mijë e 867 megavatë/orë sa ishte konsumi në muajin dhjetor, 446 mijë e 278 MWh erdhën nga KEK-u, 109 mijë e 714 MWh nga importi dhe 38 mijë e 875 MWh nga burimet e ripërtëritshme. Mbi 75 për qind e rrymës që erdhi nga KEK-u kushtoi gati dyfish më shtrenjtë se 18 përqindëshi i rrymës së ardhur nga importi.
Rryma nga importi me “NOA-n” doli e shtrenjtë edhe gjatë muajve tetor e nëntor, nëse krahasohet me mesataren mujore në bursën HUPX. Në muajin nëntor, një megavat/orë u importua me një mesatare prej 261.58 euro, derisa çmimi referues në bursën HUPX është 163.72 euro. Në tetor, çmimi mesatar i megavatit me NOA-n u importua për 145.07 euro, kurse çmimi mesatar në bursë ishte 92.20 euro.
I njëjti trend përcillet edhe në muajt tjerë të vitit 2024. Kështu, në korrik, një megavat/orë kushtoi 174.17 euro, derisa në bursë ishte 135.54 euro. Në gusht – 155.50 euro me NOA-n, 120.81 euro në HUPX. Diferencë në çmim vërehet edhe gjatë muajve janar e shkurt. Derisa në janar një mgavat/orë me NOA-n u importua mesatarisht 110.97 euro, në HUPX mesatarja doli 85.73 euro. Në shkurt ishte 115.07 me NOA-n, kurse në bursë 69.35 euro. /Buletini Ekonomik/
