Kina ka paralajmëruar se ekziston një “rrezik i lartë” që një liqen i formuar pas një rrëshqitjeje masive dheu pranë kufirit mes Nepalit dhe Tibetit të dalë nga brigjet, duke shkaktuar një tjetër përmbytje në rrjedhën e poshtme.
Paralajmërimi vjen pas përmbytjeve vdekjeprurëse të së mërkurës në të njëjtën zonë, të cilat, sipas shkencëtarëve, u shkaktuan nga shembja e një pjese të një akullnaje malore pranë majës Langtang Lirung, duke shkaktuar një dallgë të fuqishme uji dhe mbeturinash përgjatë lumit.
Sipas transmetuesit shtetëror CCTV, deri të premten në liqenin e ri barrierë ishin grumbulluar rreth 2.5 milionë metra kub ujë, ndërsa zyrtarët paralajmëruan se rreth 3 milionë metra kub ujë pritej të hynin në të nga e enjtja deri në fundjavë, duke krijuar “rrezik të lartë për daljen nga brigjet”.
Liqeni është formuar në bashkimin e lumenjve Chhochen Khola dhe Purepu Tsangpo. Ai ndodhet disa kilometra në rrjedhën e sipërme nga Porti Gyirong, një nga pikat kryesore tokësore që lidh Nepalin me Kinën dhe që u prek rëndë nga përmbytjet e së mërkurës.
Situata u përkeqësua të premten në mëngjes, kur një dron ushtarak kinez filmoi një ortek në një mal të mbuluar me dëborë. Rreth 50 mijë metra kub akull dhe mbeturina u depozituan në liqenin barrierë, duke rritur shqetësimet për një tjetër përmbytje.
Autoritetet kineze lëshuan paralajmërime dhe urdhëruan përgatitjen për evakuime emergjente. Operacionet e shpëtimit u pezulluan përkohësisht pasi disa prej ekipeve të emergjencës u ndalën në një fshat rreth 7 kilometra larg Portit Gyirong, për shkak të rrezikut të tejmbushjes së liqenit dhe mundësisë së rrjedhjeve të reja të ujit dhe mbeturinave.
Megjithatë, gjatë së premtes pasdite, mediat shtetërore kineze raportuan se “rreziku nga liqeni barrierë në rrjedhën e sipërme ishte vënë nën kontroll” dhe se operacionet e kërkim-shpëtimit kishin rifilluar.
Ekipet inxhinierike janë angazhuar për të monitoruar vazhdimisht nivelin e ujit dhe kushtet atmosferike, ndërsa dronët po përdoren për transportimin e pajisjeve dhe furnizimeve.
Gjeoshkencëtari Jakob Steiner nga Universiteti i Grazit, i cili ka studiuar shpërthimet e liqeneve akullnajore në Nepal, tha për BBC-në se rreziku që liqeni të dalë nga brigjet mbetet.
“Jo i gjithë materiali në mal mund të ketë rënë, është ende i paqëndrueshëm, kështu që ekziston mundësia që diçka të bjerë”, tha Steiner, duke paralajmëruar se një tjetër shembje në liqen ose në rrjedhën e sipërme mund të përkeqësonte situatën.
Parashikimet për reshje të dendura shiu dhe stuhi në rajon gjatë ditëve në vijim kanë shtuar shqetësimet, pasi reshjet mund të rrisin më tej nivelin e ujit në liqen.
Megjithatë, ekspertët vlerësojnë se, edhe nëse liqeni del nga brigjet, nuk pritet të shkaktojë një përmbytje me përmasat e asaj të së mërkurës, pasi është formuar së fundmi dhe nuk është shumë i thellë.
Sipas Steiner, rreziku kryesor lidhet me dëmtimin e mëtejshëm të shpateve të luginës. Shkarkimi i ujit mund të shkaktojë erozion dhe rrëshqitje të reja dheu, duke rritur rrezikun për komunitetet në rrjedhën e poshtme.
Mohd Farooq Azam, hidrolog akullnajash në Qendrën Ndërkombëtare për Zhvillim të Integruar Malor, paralajmëroi se autoritetet duhet të tregohen veçanërisht të kujdesshme gjatë operacioneve të shpëtimit dhe të jenë të përgatitura për valë të tjera përmbytjesh apo rrëshqitje dheu.
Ekspertët thonë se ndërhyrja për zbrazjen artificiale të liqenit është e vështirë. Steiner theksoi se, megjithëse teknikisht do të ishte e mundur të përdorej makineri e rëndë për të hapur një kanal dhe për të kontrolluar nivelin e ujit, mungesa e rrugëve të përshtatshme e bën pothuajse të pamundur transportimin e pajisjeve në atë terren.
Një tjetër skenar është që liqeni të thahet gradualisht në mënyrë natyrore. Steiner tha se me përfundimin e sezonit të shkrirjes deri në tetor, prurjet e ujit pritet të bien dhe gjatë dimrit pjesa e mbetur e liqenit mund të ngrijë.
Ndërkohë, autoritetet nepaleze kanë paralajmëruar për rrezikun e bllokimeve të reja përgjatë lumenjve Bhote Koshi dhe Trishuli, të cilat mund të shkaktojnë përmbytje të tjera. Banorëve u është kërkuar të qëndrojnë larg brigjeve të lumenjve deri në një njoftim të mëtejshëm.
Shkencëtarët besojnë se përmbytja katastrofike e së mërkurës u shkaktua nga shembja e një pjese të akullnajës pranë Langtang Lirung, e cila ra në lumin poshtë dhe shkaktoi një dallgë masive që përshkoi rrjedhën e poshtme duke transportuar sasi të mëdha uji dhe mbeturinash.
Qindra persona kanë humbur jetën në Nepal dhe shumë të tjerë rezultojnë ende të zhdukur pas përmbytjeve të menjëhershme. Vetëm në anën e kufirit me Tibetin, më shumë se 550 persona raportohen të zhdukur, ndërsa pothuajse gjysma e tyre janë shtetas të huaj.
