Negociatat për kuadrin e ri financiar shumëvjeçar të Bashkimit Evropian kanë shkaktuar përplasje mes vendeve anëtare, ndërsa një grup prej gjashtë shtetesh po kundërshton planin e Komisionit Evropian për buxhetin e ardhshëm. Sipas raportimeve të “Politico”, Gjermania, Holanda, Austria, Danimarka, Suedia dhe Finlanda kërkojnë që shuma e përgjithshme e buxhetit të reduktohet ndjeshëm.
Gjashtë vendet kanë firmosur një letër të përbashkët, në të cilën kundërshtojnë madhësinë e propozuar të kuadrit financiar që do të zbatohet nga viti 2028. Dokumenti, i siguruar nga “Politico”, pritet të ndikojë në negociatat që po zhvillohen në Bruksel për ndarjen e fondeve në shtatë vitet e ardhshme.
Kuadri i ri financiar do të përcaktojë shpenzimet e BE-së për një sërë sektorësh, përfshirë bujqësinë, mbrojtjen, infrastrukturën strategjike dhe fondet e kohezionit për rajonet më pak të zhvilluara.
Komisioni Evropian ka propozuar një buxhet që i afrohet 2 trilionë eurove. Kjo shifër është kundërshtuar nga vendet që janë kontribuues neto në buxhetin e BE-së, të cilat argumentojnë se barra financiare është bërë shumë e madhe.
Në letrën e tyre, gjashtë vendet theksojnë se ato së bashku financojnë pothuajse 40% të kontributeve të të gjitha shteteve anëtare. Sipas tyre, një rritje nominale prej rreth 60% krahasuar me kuadrin aktual financiar është “thjesht jorealiste”.
Në anën tjetër të debatit janë vendet që përfitojnë në mënyrë të konsiderueshme nga fondet e Bashkimit Evropian dhe që kërkojnë ruajtjen, ose në disa raste rritjen, e financimit për programet e përbashkëta.
Debati për taksat e reja
Për të financuar buxhetin e ardhshëm, Komisioni Evropian po shqyrton edhe mundësinë e zgjerimit të burimeve të veta të të ardhurave. Në këtë kuadër janë diskutuar propozime për taksa mbi cigaret elektronike, produktet e avullimit dhe transaksionet me kriptomonedha.
Megjithatë, vendet kontribuuese neto janë skeptike ndaj kësaj qasjeje. Në letrën e përbashkët, ato argumentojnë se çdo burim i ri financiar për BE-në përfundimisht paguhet nga qytetarët evropianë, pavarësisht mekanizmit përmes të cilit mblidhen të ardhurat.
“Buxheti i BE-së në fund të fundit paguhet nga qytetarët evropianë. Kjo mbetet e vërtetë pavarësisht se çfarë mekanizmi financimi ose burimesh vetanake shpikim”, thuhet në dokument.
Presidenca irlandeze e Këshillit të BE-së po përgatitet të paraqesë një version të rishikuar të kuadrit negociues, të njohur si “negobox”. Dokumenti pritet të përmbajë shifra dhe ndarje më të detajuara të fondeve dhe do të shërbejë si bazë për fazën e ardhshme të negociatave.
Udhëheqësit e 27 vendeve anëtare pritet ta diskutojnë çështjen në samitin e Brukselit që nis më 15 tetor.
Negociatorët synojnë të arrijnë një marrëveshje në parim deri në fund të vitit 2026, në mënyrë që buxheti i ri të jetë gati për zbatim në vitin 2028, kur përfundon kuadri aktual financiar.
Por diferencat mes vendeve mbeten të theksuara. Ndërsa Presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, ka shprehur publikisht optimizëm për arritjen e një kompromisi, një dokument diplomatik gjerman i siguruar nga “Politico” sugjeron se deri tani nuk janë identifikuar fusha të qarta kompromisi mes kampeve.
Sipas këtij dokumenti, pozicionet e vendeve anëtare vijojnë të jenë të konsoliduara, ndërsa presidenca irlandeze po u kërkon vendeve të fillojnë procesin e lëshimeve të ndërsjella.
Negociatat pritet të bëhen edhe më të ndërlikuara për shkak të zhvillimeve politike dhe zgjedhjeve të ardhshme në disa vende anëtare, përfshirë Francën dhe Poloninë.
