Derisa presidenti i Iranit, Masoud Pezeshkian, ecte pranë arkivolit të Udhëheqësit Suprem Ali Khamenei në Teheran javën e kaluar, disa nga pjesëmarrësit e veshur me të zeza nuk brohorisnin në nder të liderit të ndjerë, por drejtpërdrejt kundër tij, duke thirrur: “Vdekje kompromis-bërësit!”
Jo shumë larg atij vendi, Abbas Araghchi, diplomati më i lartë i Iranit, i cili negocioi armëpushimin me administratën Trump dhe arriti të siguronte heqjen e disa sanksioneve ndaj Republikës Islamike, u detyrua të largohej nga ceremonia mortore pasi një turmë e qëlloi me gurë, ndërsa brohoriste slogane që e cilësonin si “tradhtar që e ka shitur vendin”.
Armiqësia e shfaqur ndaj zyrtarëve të lartë gjatë ceremonisë pasqyron një teori që prej muajsh po fiton terren brenda fraksioneve më radikale të Republikës Islamike: se udhëheqësit iranianë të kohës së luftës, të cilët negociuan dhe nënshkruan marrëveshjen me Uashingtonin, po organizojnë një grusht shteti të butë kundër Republikës Islamike dhe idealeve të saj revolucionare, ndërsa udhëheqësi i ri suprem mbetet kryesisht i padukshëm për shkak të frikës për jetën e tij – ose, siç kanë sugjeruar disa, sepse është i paaftë të ushtrojë detyrën.
Fraksionet e linjës së ashpër, të cilat morën pjesë në numër të madh në funeral, besojnë se në vend që të hakmerreshin për vrasjen e Khameneit, zyrtarët iranianë janë dorëzuar duke nënshkruar një marrëveshje që bie ndesh me urdhrat e Udhëheqësit Suprem Mojtaba Khamenei, djalit dhe pasuesit të liderit të ndjerë. Megjithatë, Mojtaba Khamenei ka mbetur larg syrit të publikut; ai nuk i është drejtuar drejtpërdrejt kombit dhe nuk e ka shfaqur publikisht autoritetin e tij, edhe pse zyrtarët negociojnë dhe qeverisin në emrin e tij.
Radikalët kanë akuzuar udhëheqjen e dukshme të Iranit – ata që drejtojnë dhe përfaqësojnë vendin ndërsa Khamenei vazhdon të qëndrojë i fshehur – se po përpiqen të konsolidojnë pushtetin duke pezulluar parlamentin, duke sfiduar urdhrat e tij gjatë negociatave dhe duke tentuar të shpërndajnë protestat e natës në rrugë, të cilat janë bërë një bazë e rëndësishme mbështetjeje për fundamentalistët.
“Paralajmërim për popullin e Iranit: A po përgatitet një grusht shteti??”, shkroi në platformën X deputeti radikal Mahmoud Nabavian, disa ditë para funeralit të Khameneit.
“Duke i dhënë lamtumirën Imamit martir (Khamenei), ne ngremë flamurin e hakmarrjes për gjakun e tij dhe qëndrojmë të palëkundur kundër grushtit të shtetit,” shkroi ai disa ditë më vonë.
Në mungesë të Mojtaba Khameneit, kryenegociatori Mohammad Bagher Ghalibaf, presidenti Masoud Pezeshkian dhe diplomati Abbas Araghchi janë bërë figurat më të dukshme që drejtojnë Iranin pas luftës. Duke mos pasur qasje te udhëheqësi i ri suprem, radikalët e pakënaqur me performancën e tyre i kanë akuzuar ata se po përgatisin një grusht shteti, tha për CNN eksperti për Iranin me bazë në SHBA, Arash Azizi, autor i librit “What Iranians Want” (“Çfarë duan iranianët”).
“Mungesa e vazhdueshme e Mojtabës do të thotë se ata nuk kanë qasje tek ai dhe, në të njëjtën kohë, Ghalibaf dhe aleatët e tij po drejtojnë në praktikë vendin… Prandaj, ultra-radikalët kanë akuzuar Ghalibafin dhe Pezeshkianin se po organizojnë një ‘grusht shteti’ kundër Mojtabës”, tha Azizi.
Pavarësisht thirrjeve të përhapura në mbarë Iranin për unitet gjatë kohës së luftës, ceremonia madhështore njëjavore e funeralit të Khameneit, i cili u vra në fund të shkurtit nga sulmet ajrore izraelite të koordinuara me Shtetet e Bashkuara, u shndërrua në një demonstrim të fuqishëm të mbështetësve më të vijës së ashpër të Republikës Islamike. Ata e shfrytëzuan këtë rast për të përforcuar kërkesat për hakmarrje ndaj vrasjes së liderit të tyre përmes rifillimit të luftës me Uashingtonin dhe për të shpallur refuzimin e tyre ndaj çdo marrëveshjeje me presidentin Trump.
Duket se dëshira e tyre tani është bërë realitet. Armëpushimi i brishtë mes Iranit dhe Shteteve të Bashkuara pothuajse u shemb plotësisht këtë javë, pasi Garda Revolucionare ndërmori sulme ndaj anijeve në Ngushticën e Hormuzit, në përpjekje për të vendosur kontroll mbi këtë rrugë ujore strategjike. Kjo shkaktoi sulme hakmarrëse nga Uashingtoni dhe kërkesa të reja nga radikalët iranianë për ta hedhur poshtë armëpushimin.
