Ata janë një sensacion i Kupës së Botës, një komb futbolli që mezi i ka një dekadë me më pak banorë sesa shteti i Australisë Jugore. Një “West Virginia” ballkanike, por me një pjesë të vogël të sipërfaqes dhe një të kaluar të trazuar, kështu shkruan prestigjiozja britanike për fitoren e mbrëmshme të Kosovës ndaj Sllovakisë.
Kosova “e vogël” është vetëm një ndeshje larg paraqitjes së saj të parë në një Kupë Bote, dhe një vend në Grupin D së bashku me Australinë, Paraguain dhe bashkorganizatorët, Shtetet e Bashkuara.
Gjithçka që i ndan është një ndeshje e vetme play-off, gjithçka ose asgjë, kundër Turqisë në shtëpi në Prishtinë të martën. Është një përmbyllje e mrekullueshme e një fushate kualifikuese që është kthyer në një thirrje për optimizëm dhe krenari kombëtare.
Trajneri i Kosovës, Franco Foda, tha se ndeshja e së martës do të tërhiqte 100,000 njerëz – afër gjysmën e popullsisë së kryeqytetit, Prishtinës – nëse Stadiumi “Fadil Vokrri” do të ishte mjaftueshëm i madh për t’i pritur të gjithë. Fatkeqësisht, kapaciteti i tij është vetëm 14,000, megjithëse 25,000 u futën për një performancë të reperit 50 Cent në vitin 2007, që ishte një moment i rëndësishëm i shërimit pas luftës.
Ky është një vend ku konflikti nuk harrohet lehtë. Jo larg stadiumit, një stacion policie u bombardua nga NATO gjatë luftës së viteve 1998-99. Në veri të vendit, tensionet ende ziejnë me Serbinë fqinje.
Për një vend si Kosova, futbolli ka një domethënie më të madhe. “Si kombëtare, ne u bëmë simbol që gjithçka është e mundur”, thotë anësori i Melbourne City, Elbasan Rashani, i cili luajti 29 herë për Kosovën mes viteve 2016 dhe 2024. “Ne i treguam popullit të Kosovës rrugën drejt njohjes”.
Pas fitores dramatike 4-3 ndaj Sllovakisë në gjysmëfinalen e play-off-it në Bratislavë të enjten, presidenti i Federatës së Futbollit të Kosovës, Agim Ademi, i quajti lojtarët e Kosovës “gladiatorë”. Kosovarët e festuan fitoren me fishekzjarre në rrugët e Prishtinës dhe në komentet në rrjetet sociale. Sllovakia, ashtu si Serbia, nuk e njeh pavarësinë e Kosovës. U theksua se asnjëra prej këtyre dy përfaqësueseve nuk do të kalojë Atlantikun këtë verë.
Kosova mund të jetë më afër se kurrë një paraqitjeje historike në Kupën e Botës, por Foda tha se njerëzit nuk duhet të rrëmbehen nga emocionet. “Kemi tifozë emocionalë, por duhet të jemi të kujdesshëm dhe të mos lejojmë veten të bëjmë gabime. Suksesi arrihet vetëm duke ruajtur qetësinë”.
Sulmuesi yll i Kosovës, Vedat Muriqi, i cili luan për Mallorca në Spanjë, tha se arritja në Kupën e Botës është kulmi i karrierës së një futbollisti dhe se ka mbetur vetëm “një hap i vogël”. “Pastaj mund të sjellim lumturi për njerëzit në mbarë Kosovën”, tha ai.
Megjithatë, Turqia – e renditur e 23-ta në botë – paraqet një sfidë të fortë. “Ne i dimë cilësitë e Turqisë. Ata janë një ekip më i mirë se Sllovakia. Po ashtu i njohim edhe dobësitë e tyre”, tha sulmuesi. “Do të japim më të mirën tonë. Me mbështetjen e tifozëve, besoj se do të jetë pak më e lehtë”.
Në vitin 2021, Kosova përfundoi në vendin e fundit në grupin e saj kualifikues për Kupën e Botës, duke fituar vetëm një ndeshje. Para shortit për edicionin e vitit 2026, kosovarët renditeshin në vendin e 99-të kur nisën kualifikimet, madje pas edhe “të vegjëlve” historikë, Luksemburgut.
Ata ishin qartësisht ‘outsiderë’ në një grup të përbërë nga Suedia, Zvicra dhe Sllovenia, dhe kualifikimi dukej pothuajse i pamundur pas humbjes 4-0 në Bazel në ndeshjen e parë. Por dy fitore befasuese kundër Suedisë, si dhe një tjetër surprizë ndaj Sllovenisë, i siguruan Kosovës një vend në play-off.
Një paraqitje në Kupën e Botës do të ishte një arritje frymëzuese për një vend që shpalli pavarësinë në vitin 2008 dhe që iu bashkua FIFA-s dhe UEFA-s vetëm në vitin 2016.
Rashani – i lindur në Suedi dhe i rritur në Norvegji nga prindër kosovarë që u larguan nga vendlindja në vitin 1992 – ishte pjesë e madhe e periudhës formuese të ekipit, si një nga disa lojtarë kosovarë nga diaspora që u ftuan të luanin. “Ne gjithmonë kemi besuar,” tha ai.
“Më kujtohet trajneri ynë i parë, Albert Bunjaki, në kohën kur donin të krijonin një ekip kombëtar. Ai merrte makinën e tij dhe udhëtonte nëpër gjithë Europën për të na takuar një nga një, ne lojtarët, për të na treguar për projektin dhe për të na bindur të luanim për Kosovën. Që herët, mund ta ndjeje se kjo ishte diçka e veçantë”.
Kosova ishte vetëm 90 minuta larg kualifikimit për Euro 2020, kur një ekip i dobësuar nga mungesat për shkak të kufizimeve të Covid-19 humbi 2-1 në një ndeshje play-off ndaj Maqedonisë së Veriut. Rashani luajti në atë ndeshje në Shkup dhe e di mirë avantazhin që do të japë këtë herë publiku vendas. “Unë gjithmonë u them miqve të mi, nuk ke nevojë për nxehje para se të luash për Kosovën – të rrëqethet trupi vetëm duke dëgjuar tifozët”.
Këtë herë, megjithatë, Rashani do të zgjohet para orës 5 të mëngjesit për ta parë ndeshjen si tifoz, nga shtëpia e tij në Australi. “Njerëz nga e gjithë bota që kanë ndonjë lidhje me Kosovën do ta ndjekin. Është një ndeshje shumë e madhe për ne dhe, shpresojmë, mund t’ia dalim”.
