Kur moti ngrohet, shumë prej nesh përdorin një dush të ftohtë për t’u freskuar. Por, edhe pse kjo mund të ndihet si lehtësim, mund të mos e ndihmojë fare trupin të ftohet.
Temperatura optimale e trupit tonë është rreth 37°C. Kjo temperaturë siguron që sistemet e trupit të funksionojnë siç duhet. Por kur bërthama e trupit nxehet shumë, qendra rregulluese e temperaturës në tru fillon të dërgojë sinjale nervore te enët e gjakut dhe muskujt në ose pranë lëkurës, duke u thënë të aktivizojnë mekanizmat e ftohjes.
Nëse temperatura e brendshme qëndron shumë e lartë për një kohë të gjatë (rreth 39–40°C), kjo mund të shkaktojë dëmtime të organeve. Prandaj, për të siguruar që temperatura të mbetet optimale, trupi përdor disa mënyra për t’u ftohur, shkruan The Independent.
Për shembull, trupi lëshon nxehtësi në mjedisin përreth përmes rrezatimit elektromagnetik (termik). Rreth 60 për qind e nxehtësisë së trupit humbet në këtë mënyrë.
Djersitja është një tjetër mekanizëm që përdor trupi. Rreth 22 për qind e nxehtësisë së trupit humbet në këtë mënyrë. Por kur temperatura e ajrit përreth nesh e kalon temperaturën e trupit, djersitja bëhet mekanizmi dominues për uljen e temperaturës së brendshme.
Çdo nxehtësi e mbetur e trupit humbet më pas përmes një përzierjeje të konvekcionit në ajrin ose lëngun me të cilin trupi është në kontakt dhe përçimit në objekte të ngurta me të cilat trupi mund të jetë në kontakt.
Për të mbështetur këto mekanizma, enët e gjakut ndryshojnë diametrin. Ato më afër lëkurës zgjerohen për të lejuar më shumë gjak që të afrohet me sipërfaqen relativisht më të ftohtë të lëkurës.
Trupi më pas qarkullon gjakun në mënyrë që nxehtësia nga brendësia të zhvendoset drejt periferisë për t’u ftohur. Po ashtu, në lëkurë, qimet qëndrojnë të sheshta për të lejuar që ajri pranë trupit të ftohet dhe të zëvendësohet, duke ndihmuar shpërndarjen e nxehtësisë.
Sigurisht, kur jashtë është shumë nxehtë, këto mekanizma mund të mos duken të mjaftueshme.
Edhe pse zhytja në një banjë apo dush të ftohtë menjëherë pas qëndrimit në vapë mund të ndihet mirë në lëkurë, ajo nuk bën atë që nevojitet për të ulur temperaturën e brendshme të trupit. Madje mund të jetë e rrezikshme për disa persona.
Kur ekspozohet ndaj të ftohtit, enët e gjakut pranë lëkurës ngushtohen, duke ulur rrjedhjen e gjakut në këto zona.
Pra, në kontekstin e ftohjes së trupit, një dush i ftohtë bën të kundërtën e asaj që duhet të ndodhë, sepse më pak gjak shkon në sipërfaqen e lëkurës. Kjo e mban nxehtësinë brenda dhe rreth organeve, në vend që ta largojë atë. Në thelb, trupi “mashtron” veten duke menduar se nuk ka nevojë të ftohet, por në fakt duhet të ruajë nxehtësinë.
Dhe, varësisht sa i ftohtë është uji, ekspozimi i papritur mund të shkaktojë pasoja të rrezikshme për disa njerëz.
Ekspozimi ndaj ujit rreth 15°C mund të shkaktojë reagimin e quajtur “shok i ftohtë”. Kjo bën që enët e gjakut në lëkurë të ngushtohen shumë shpejt, duke rritur presionin e gjakut sepse zemra pompon kundër një rezistence më të madhe.
Ky reagim mund të jetë veçanërisht i rrezikshëm për personat me sëmundje të zemrës, si sëmundja e arterieve koronare. Shoku i ftohtë mund të çojë edhe në ritme të çrregullta të zemrës dhe madje në vdekje kur kalimi është nga shumë nxehtë në shumë ftohtë.
Fatmirësisht, këto raste janë të rralla dhe zakonisht nuk ndodhin nga një dush i thjeshtë në shtëpi. Por mund të jetë më mirë të shmangen zhytjet shumë të ftohta ose banjat me akull në ditë të nxehta.
Edhe dushet e nxehta nuk janë ide e mirë në ditë të nxehta. Edhe pse ndonjëherë thuhet se një dush i nxehtë e ftoh trupin më shpejt, kjo nuk është e vërtetë. Uji më i ngrohtë se trupi i transferon nxehtësi trupit, duke penguar largimin e saj dhe duke rritur potencialisht temperaturën e brendshme.
Në ditë të nxehta, një banjë ose dush i vakët është zgjidhja më e mirë; studimet sugjerojnë se 26–27°C është më efektive. Kjo ndihmon që gjaku të shkojë në sipërfaqe për t’u ftohur, pa qenë aq i ftohtë sa trupi të mendojë se duhet të ruajë nxehtësinë.
Një arsye tjetër për të shmangur dushin e ftohtë në ditë të nxehta është se mund të mos ndihmojë në pastrimin e trupit.
Kur nxehemi, djersijmë, dhe kjo djersë përzihet me sebumin dhe bakteret në lëkurë, duke krijuar erë trupi. Uji i ftohtë është më pak efektiv në largimin dhe shpërbërjen e sebumit krahasuar me ujin më të ngrohtë, që do të thotë se era e trupit mund të mbetet.
Uji i ftohtë gjithashtu e ngushton lëkurën, duke bllokuar papastërtitë në pore, gjë që mund të çojë në pika të zeza, pika të bardha dhe akne. Uji i ngrohtë ose i vakët ndihmon në shpërbërjen dhe lirimin e këtyre materialeve nga poret.
