Rënia e popullaritetit të presidentit, shqetësimet ekonomike dhe betejat në shtetet kyçe mund të ndryshojnë balancat politike në Uashington. Demokratët synojnë të rimarrin kontrollin e Kongresit, ndërsa republikanët mbështeten te avantazhi financiar dhe mobilizimi i votuesve.
Zgjedhjet e mesmandatit në SHBA pritet të jenë një provë e rëndësishme për presidentin Donald Trump dhe partinë e tij. Rezultati do të përcaktojë nëse republikanët do të ruajnë kontrollin e Kongresit apo demokratët do të arrijnë të rimarrin shumicën, duke kufizuar kështu hapësirën politike të presidentit për dy vitet e fundit të mandatit.
Vëmendja kryesore është përqendruar te Dhoma e Përfaqësuesve dhe Senati, dy institucionet që kanë rol vendimtar në miratimin e ligjeve dhe zbatimin e agjendës presidenciale.
Një prej faktorëve që favorizon demokratët është rënia e mbështetjes për Trumpin. Sipas të dhënave të Silver Bulletin, presidenti e nisi mandatin e dytë me një popullaritet mbi 50%, por më pas shifra zbriti në rreth 38%. Historikisht, partia e presidentit ka tendencë të humbasë vende në zgjedhjet e mesmandatit, pasi votuesit shpesh i përdorin ato për të shprehur pakënaqësinë ndaj administratës në pushtet.
Dhoma e Përfaqësuesve, objektivi kryesor i demokratëve
Beteja më e favorshme për demokratët duket ajo për Dhomën e Përfaqësuesve, ku republikanët kanë një shumicë shumë të ngushtë, me 218 vende.
Të 435 vendet e kësaj dhome janë në garë, ndërsa sipas analizave të Cook Political Report, 18 zona zgjedhore konsiderohen të pasigurta. Nga këto, 14 aktualisht kontrollohen nga republikanët dhe katër nga demokratët.
Të dhënat historike u japin shpresë demokratëve. Që nga viti 1934, partia e presidentit ka humbur mesatarisht 27 vende në zgjedhjet e mesmandatit. Kjo e bën Dhomën e Përfaqësuesve objektivin më të arritshëm për opozitën.
Senati, një sfidë më e vështirë
Në Senat, republikanët kanë një avantazh më të qëndrueshëm, me 53 vende, ndërsa demokratët dhe senatorët e pavarur që votojnë me ta kanë gjithsej 47.
Nga 35 vendet që janë në garë, vetëm gjashtë konsiderohen veçanërisht konkurruese dhe të gjitha aktualisht mbahen nga republikanët.
Një prej përballjeve më të rëndësishme pritet të zhvillohet në Maine, ku demokratët synojnë të mposhtin senatoren republikane Susan Collins, e cila e mban këtë post që nga viti 1997.
Vëmendje të veçantë ka edhe Teksasi, ku kandidati demokrat James Talarico synon të fitojë përballë republikanit Ken Paxton. Një fitore demokrate në këtë shtet do të përbënte një ndryshim të rëndësishëm në hartën politike amerikane.
Ekonomia, çështja që mund të vendosë zgjedhjet
Kostoja e jetesës mbetet shqetësimi kryesor i amerikanëve. Gjatë fushatës së vitit 2024, Trump premtoi uljen e inflacionit dhe përmirësimin e kushteve ekonomike, por çmimet e larta vazhdojnë të rëndojnë familjet amerikane.
Rritja e çmimeve të karburanteve dhe pasojat ekonomike të konfliktit me Iranin kanë shtuar pakënaqësinë ndaj administratës. Përveç ekonomisë, kujdesi shëndetësor dhe imigracioni janë ndër çështjet që mund të ndikojnë në votën e qytetarëve.
Demokratët po përqendrohen te kostot e larta të sigurimeve shëndetësore dhe ndikimi i politikave të Trumpit në sistemin shëndetësor, ndërsa republikanët mbrojnë rezultatet e politikave të tyre për kontrollin e kufirit dhe emigracionin.
Avantazhi financiar i republikanëve
Pavarësisht rënies së popullaritetit të Trumpit, republikanët kanë një avantazh të rëndësishëm në financimin e fushatës.
Në mesin e tetorit, Komiteti Kombëtar Republikan dhe organizatat e lidhura me të dispononin rreth 320 milionë dollarë, krahasuar me më pak se 230 milionë dollarë të demokratëve. Përveç kësaj, grupi MAGA Inc. kishte në dispozicion mbi 160 milionë dollarë.
Këto fonde po përdoren për reklama politike dhe fushata intensive në shtetet ku rezultati mbetet i pasigurt. Sipas AdImpact, vetëm gjatë shtatorit reklamat politike në SHBA kaluan vlerën e një miliard dollarëve, ndërsa republikanët shpenzuan rreth 200 milionë dollarë më shumë se demokratët.
Çfarë rrezikon Trumpi?
Nëse demokratët fitojnë Dhomën e Përfaqësuesve, apo arrijnë të marrin kontrollin e të dyja dhomave, Trump do ta ketë shumë më të vështirë të miratojë ligje dhe të zbatojë programin e tij politik. Demokratët do të fitonin gjithashtu më shumë fuqi për të kontrolluar dhe hetuar veprimtarinë e administratës.
Nëse republikanët ruajnë shumicën, presidenti do të vazhdojë të ketë mbështetjen parlamentare për politikat e tij.
Përtej rezultatit të nëntorit, këto zgjedhje do të shërbejnë si një tregues i rëndësishëm për garën presidenciale të vitit 2028. Për momentin, demokratët shpresojnë të përfitojnë nga pakënaqësia ndaj Trumpit, ndërsa republikanët synojnë të ruajnë pushtetin përmes mobilizimit të elektoratit dhe avantazhit financiar.
Beteja për Kongresin do të përcaktojë jo vetëm raportin e forcave mes dy partive, por edhe sa e fortë do të jetë presidenca e Trumpit në dy vitet e fundit të mandatit.
