Republika e Maqedonisë së Veriut sot shënon 34-vjetorin e shpalljes së pavarësisë nga ish-Federata Jugosllave, përmes referendumit të 8 shtatorit 1991.
Në atë kohë, mbi 95 për qind e qytetarëve që morën pjesë u deklaruan pro shtetit të pavarur, edhe pse referendumi u bojkotua nga pjesa më e madhe e shqiptarëve në Maqedonisë, të cilët kërkonin status të autonomisë dhe nuk ishin të kënaqur me pozitën e tyre në Kushtetutën e re.
Jahja Abazi, aktivist për të drejtat e shqiptarëve në Maqedoni të Veriut, për GazetaBlic tha se shqiptarët që nga shpallja e pavarësisë së Maqedonisë gjenden në situatë të rënduar dukë kërkua gjithmonë barazi e të drejta.
“Që nga shpallja e pavarësisë së Maqedonisë në fillim të viteve ’90, shqiptarët u gjendën në një pozitë të dyfishtë: nga njëra anë, si popull autokton me kërkesë legjitime për barazi, e nga ana tjetër, të përballur me një shtet që ngurroi ta pranojë realitetin multietnik. Prej ditës së parë, rrugëtimi i tyre ka qenë i ngarkuar me tensione, padrejtësi dhe përpjekje të pareshtura për të fituar statusin që u takon me të drejtë. Një rrugë që shpeshherë u pagua shtrenjtë, por që mbeti gjithnjë e gjallë falë rezistencës politike, kulturore dhe shpirtërore”, tha Abazi për GazetaBlic.
Tutje Abazi, thotë se pikat e marrëveshjes së Ohrit mbeten të parealizuara, si pasojë e mos interesimit nga e elitave politike shqiptare, të cilat shpesh e kanë përdorur kauzën kombëtare si kartë për pushtet.
“Marrëveshja e Ohrit në vitin 2001 u paraqit si një kthesë historike, duke ofruar shpresë për një barazi të premtuar. Megjithatë, realiteti tregoi se shumë nga ato premtime mbetën në letër, ose u zbatuan në mënyrë të cunguar. Arsimi, përfaqësimi në institucione, përdorimi i gjuhës shqipe dhe zhvillimi ekonomik në zonat shqiptare janë fusha ku diferencat dhe diskriminimi shpeshherë janë të dukshme. Kjo gjendje nuk është vetëm pasojë e vullnetit të munguar të shtetit, por edhe e elitave politike shqiptare, të cilat shpesh e kanë përdorur kauzën kombëtare si kartë për pushtet, pa arritur ta përkthejnë në rezultate të prekshme. Pozita e opozita shpesh janë ndërruar role, por asnjëherë përgjegjësi”, u shpreh ai.
Veç kësaj, ai tha se shqiptarët vazhdojnë të përballen me kontradikta të ndryshme. Sipas tij ata e mbajnë sistemin në Maqedoni por në shumë raste mbesin në periferi.
“Sot, në këtë 34-vjetor të pavarësisë së Maqedonisë, shqiptarët vazhdojnë të përballen me një kontradiktë të madhe: ata janë gjysma e forcës politike që e mban në këmbë sistemin, por shpesh ndihen sikur janë në periferi të tij. Ky paradoks thellohet kur shihet se partitë shqiptare, në vend që të jenë zë i barazisë së vërtetë, shpesh janë bërë pjesë e pazareve të pushtetit. E ardhmja e shqiptarëve nuk mund të matet më me premtime boshe, por me rezultate konkrete që prekin jetën e përditshme nga shkolla deri te spitali, nga punësimi deri te barazia para ligjit. Shqiptarët nuk kanë më luksin të presin gjenerata të tjera, barazia nuk është privilegj, por e drejtë që kërkon lidership të ndershëm, të përgjegjshëm dhe të paanshëm ndaj interesit kombëtar”, tha ai.
