Disa ekspertë të sigurisë besojnë kështu, të tjerë thonë se është vetëm çështje kohe derisa pushtimi rus të ndezë shkëndijën që shkakton një konflikt ekzistencial global.
Ekziston ende një realitet ku një fatkeqësi e tillë shmanget – ose të paktën vonohet.
Por tani për tani, me dhunën që po përhapet në të gjithë Ukrainën dhe armiqësitë që po rriten midis Moskës dhe aleatëve perëndimorë, rreziku i ngjarjeve që shpërthejnë në Luftën e Tretë Botërore nuk ka qenë kurrë më i madh.
Dhe, duke pasur parasysh përparimin në armë – duke përfshirë armët bërthamore – që nga viti 1945, pasojat e mundshme për të gjithë planetin nuk mund të ishin më të rënda se tani.
Vlen të merret në konsideratë se si mund të zhvillohen ngjarjet dhe pse është e rrezikshme të supozohet se tragjedia dhe vuajtjet e shkaktuara mbi Ukrainën do të përmbahen brenda kufijve të saj.
Para së gjithash – siç edhe tha Jens Stoltenberg, sekretari i përgjithshëm i aleancës së NATO-s këtë javë – “lufta është e rrezikshme. Është gjithashtu e paparashikueshme”.
Më e rëndësishmja, lufta në Ukrainë është shndërruar në një fushë beteje ndërmjetëse në një garë shumë më të gjerë midis demokracive perëndimore, liberale dhe regjimeve autoritare të botës.
Vendimi i Vladimir Putin për të pushtuar Ukrainën përqendrohet rreth dëshirës për të rikthyer një zgjerim në lindje të aleancës së NATO-s që nga fundi i Luftës së Ftohtë dhe për të rivendosur ekuilibrin e sigurisë dhe ndikimit në rajon në mënyrë më të favorshme në drejtimin e tij.
Kjo do të thotë se rezultati i veprimeve të tij mund të formësojë fatin e të gjithë Evropës.
Aksionet nuk mund të ishin më të larta.
Menjëherë, pushtimi i Rusisë është një katastrofë për një brez të tërë ukrainassh, që luftojnë për mbijetesën e tyre ose detyrohen të largohen.
Por valët tronditëse të sulmit kanë pasur gjithashtu një efekt të thellë në sistemin ndërkombëtar, me lidhjet ekonomike, financiare, tregtare, kulturore, udhëtimit, lajmeve dhe sporteve midis Rusisë dhe Perëndimit, megjithatë të ndërprera.
Presidenti Putin të shtunën e përshkroi një vendim të Perëndimit për të vendosur sanksione të paprecedentë kundër regjimit të tij si “i ngjashëm me shpalljen e luftës”.
Lufta e Tretë Botërore tashmë ka filluar, por jo në fushën e betejës
Ai ka te drejte. Të dy palët janë të mbyllura në një luftë ekonomike dhe politike.
Por Britania e Madhe, SHBA dhe aleatët e tjerë reaguan ndaj Rusisë në mënyrën më të ashpër të mundshme, duke i vendosur sanksione, dhe jo konfrontimit ushtarak ndaj agresionit të liderit rus në Ukrainë.
Pyetja kryesore është nëse të dy palët kanë kufizimin dhe/ose dëshirën për ta mbajtur këtë konflikt më të gjerë nën pragun e një konflikti të plotë ushtarak.
Është një ekuacion i balancuar në mënyrë delikate dhe nënvizon brishtësinë dhe grinë e vijës midis asaj që konvencionalisht shihet si paqe dhe luftë.
Si mund të shpërthejë lufta midis Rusisë dhe Perëndimit
Për sa i përket pikave të mundshme të ndezjes që e çojnë botën në konfrontim të armatosur, ka shumë.
Për shembull, aleatët e NATO-s e kanë bërë shumë të qartë se nuk do të dërgojnë trupa në Ukrainë për të ndihmuar forcat e armatosura të Ukrainës të mbrohen.
Një veprim i tillë do të ishte në fakt një shpallje lufte me Rusinë që nga momenti që të dy palët fillojnë të vrasin njëra-tjetrën në luftime të drejtpërdrejta.
I njëjti argument është përdorur nga Perëndimi për të refuzuar lutjet gjithnjë e më të ankthshme të Presidentit Volodymyr Zelenskyy dhe qeverisë së tij për të vendosur një zonë ndalim-fluturimi mbi qiejt e Ukrainës.
Çdo tank i djegur ndihmon moralin
Në vend të kësaj, aleatët individualë, duke përfshirë Britaninë e Madhe, SHBA-në dhe madje – që nga fillimi i pushtimit të Rusisë – Gjermania në fillimet e saj më pacifiste, po përpiqen të gjurmojnë një vijë të mesme midis ndërhyrjes së drejtpërdrejtë dhe mosbërjes së asgjëje.
Kjo përfshin dërgimin e armëve dhe municioneve për të forcuar ushtrinë e Ukrainës për të mbrojtur veten.
“Çdo tank i djegur është ajo që na shtyn më shumë përpara,” u shpreh një zyrtar perëndimor.
Kontributet përfshijnë raketa tokë-ajër dhe së fundmi është vendosur të përfshijë avionë luftarakë.
Rezultati përfundimtar nuk është aq efektiv sikur NATO-ja do të kishte mbrojtur drejtpërdrejt hapësirën ajrore të Ukrainës, por në mënyrë të qartë po e ndihmon në mundësitë e saj Ukrainën, të bëjë pothuajse të njëjtën gjë.
Fitorja e Rusisë mund të përmbushte edhe më tutje synimet e saja
Por edhe kjo është çështje zgjedhjeje dhe me këtë vjen edhe rreziku.
Po sikur Moska të vendosë ta shohë rrëzimin e një prej avionëve të saj nga një raketë e dhuruar ukrainasve nga Amerika si e ngjashme me atë që SHBA-ja e rrëzon atë drejtpërdrejt?
Rezultati – lufta e gjithanshme midis Rusisë dhe Perëndimit – do të ishte i njëjtë.
Por alternativa për aleatët perëndimorë për të mos bërë asgjë për të mbështetur ushtarakisht Ukrainën, thjesht do ta bënte të pashmangshme humbjen e Ukrainës, duke i mundësuar Rusisë të fitonte çmimin e mbylljes së fqinjit të saj drejt lindjes dhe jo perëndimit.
Kjo do të ishte një goditje shkatërruese për Ukrainën.
Sa më gjatë të zgjasë konflikti, aq më i madh është rreziku që një raketë ose raketë e humbur ruse të godasë një nga vendet e NATO-s që kufizojnë Ukrainën, ose të nxjerrë jashtë një anije luftarake ose avione aleate që veprojnë afër.
Aleatët kanë forcuar mbrojtjen e tyre përgjatë krahut të tyre lindor në përgjigje të veprimeve të Rusisë në Ukrainë, që do të thotë se ka shumë më tepër pajisje ushtarake dhe personel në rajon, duke rritur rrezikun e një gabimi.
Ka kanale komunikimi midis dy palëve për të ç’ndërprerë lëvizjet ushtarake dhe për të zbutur krizën nëse ndodh diçka e paqëllimshme.
Por nuk është e garantuar.
Së fundi – dhe kjo nuk është një listë shteruese – ekziston mundësia e një llogaritjeje të gabuar nga Rusia duke shkaktuar një zinxhir ngjarjesh që shpërthejnë në luftë globale.
Kjo mund të ketë ndodhur tashmë me vendimin e Putinit për të pushtuar Ukrainën.
Por, çka nëse ai vendos të shkojë më tej, si për shembull të synojë Moldavinë fqinje, ose të testojë drejtpërdrejt unitetin e NATO-s duke sulmuar drejtpërdrejt një anëtar të aleancës?
Aftësia e botës për të thithur goditje të tilla pa prishje të sigurisë është e kufizuar dhe tashmë është duke u testuar deri në kufi.
