Ish-diplomati Blerim Canaj ka theksuar rëndësinë e rolit të presidentit në ruajtjen e balancës së pushteteve në Republika e Kosovës, duke vlerësuar se ai duhet të jetë i pavarur nga shumica parlamentare, raporton GazetaBlic.Sipas tij, në kushtet kur qeveria kontrollon Kuvendin, presidenti mbetet një mekanizëm kyç për kontroll institucional, përmes mundësisë së dërgimit të ligjeve në Gjykatën Kushtetuese dhe kërkimit për rishqyrtim.
Canaj ka shtuar se në situatën aktuale do të ishte e preferueshme që presidenti të vinte nga opozita, në mënyrë që të sigurohej një kundërpeshë reale ndaj pushtetit. Ai gjithashtu ka kritikuar opozitën për mungesë alternative të qartë, duke theksuar se pa vizion konkret dhe besueshmëri, ajo rrezikon të mbetet e dobët edhe në zgjedhje.Postimi i plotë:
Pushtet pa kontroll, president pa zë, opozitë pa alternativë!
Në një sistem ku qeveria kontrollon shumicën parlamentare, i bije që është e dobësuar balanca reale e pushteteve. Pikërisht kjo e bën vendimtar rolin e presidentit.Edhe pse në Kosovë presidenti nuk ka veto absolute ai megjithatë si një mjet të fuqishëm e ka mundësinë e dërgimit të ligjeve dhe vendimeve për shqyrtim në Gjykatën Kushtetuese të Kosovës dhe të kërkojë rishqyrtim nga Kuvendi.
Prandaj, për të funksionuar realisht “checks and balances”, presidenti duhet të jetë i pavarur nga shumica, por në rastin aktual në Kosovë ku qeveria ka gjithçka, ideale do ishte poqëse presidenti do të ishte nga opozita. Edhe nëse është figurë partiake, fakti që nuk i përket shumicës e bën atë një kundërpeshë reale institucionale. Vetëm kështu ai mund të jetë garant i Kushtetutës, e jo zgjatim i qeverisë.
Në të kundërtën, kur presidenti dhe shumica parlamentare janë të njëanshme, kontrolli institucional rrezikon të bëhet formal. Ligjet mund të kalojnë pa filtër real kushtetues, emërimet do të centralizohen sikur që janë centralizuar dhe zvogëlohet hapësira për kontroll. Ky përqëndrim i pushtetit krijon terren për deformim të rendit politik dhe në rastin më të keq, për rrëshqitje graduale drejt një sistemi qeverisës të rrezikshëm ku balancat ekzistojnë vetëm në letër.
Në një situatë të tillë zbehet edhe vetë kuptimi i opozitës sepse ajo mbetet pa instrumente reale ndikimi institucional, reduktohet në rol simbolik dhe humb funksionin e saj thelbësor si kontrolluese e pushtetit. Kjo e dobëson pluralizmin dhe në thelb e varfëron demokracinë.E nëse në një situatë të tillë vendi shkon në zgjedhje, partitë opozitare nëse nuk ndryshojnë asgjë brenda vetes, rrezikojnë të dalin edhe më keq sepse gjatë mandatit kanë mbetur pa instrumente reale dhe pa një diferencë të qartë politike që bind qytetarin pse janë alternativë më e mirë. Pra, ato hyjnë në garë të dobësuara dhe pa besueshmëri të mjaftueshme për ndryshim.
Kjo, për arsye se partitë opozitare shpesh bien në grackën e kritikës së vazhdueshme, por pa ndërtuar një alternativë që bind qytetarin. Në realitet, votuesi nuk kërkon vetëm të ndëshkojë pushtetin, por të zgjedhë diçka më të mirë. Prandaj, opozita duhet të dalë nga roli reaktiv dhe të ofrojë një vizion të qartë, me zgjidhje konkrete për problemet kryesore ku si element thelbësor të jetë dallimi i qartë nga qeveria. Kur opozita duket si një version i zbehtë i pushtetit, ajo humb identitetin dhe nuk krijon besim. Ky besim ndërtohet përmes figurave me integritet por edhe qëndrimeve konsistente.
Po aq e rëndësishme është mënyra e komunikimit. Mesazhet duhet të jenë të thjeshta, të drejtpërdrejta dhe të lidhura me jetën e përditshme të qytetarëve. E kaluara na ka mësuar që një program i mirë nuk ka vlerë nëse nuk kuptohet. Përtej kësaj, opozita nuk guxon të mbyllet por duhet të jetë e pranishme në terren, të dëgjojë realisht qytetarët dhe të reflektojë shqetësimet e tyre në politikat që propozon.Në një skenë politike të fragmentuar, bashkëpunimi mes partive opozitare shpesh bëhet i domosdoshëm për të shmangur ndarjen e votës dhe për të krijuar një alternativë më të fuqishme. Në të njëjtën kohë, opozita duhet të jetë e përgatitur të shfrytëzojë momentet e pakënaqësisë publike. Por pakënaqësia vetë nuk mjafton, ajo duhet të përkthehet në besim se ekziston një alternativë më e mirë dhe më e gatshme për të qeverisur.
Në fund, gjithçka përmblidhet në një pyetje të thjeshtë që bën çdo votues: a është kjo opozitë realisht më e mirë se pushteti aktual? Nëse përgjigjja nuk është e qartë dhe bindëse, atëherë edhe ndryshimi mbetet i pamundur.
Apo edhe më thjeshtë: a janë partitë opozitare më të bindura që kanë arritur në pikën që mund të fitojnë, apo mendojnë që mund të humbë pushteti?! Nëse është kjo e fundit, atëherë nuk kanë pse të dalin në zgjedhje!
