Personat që kanë kaluar kancerin dhe ndjekin me përpikëri një dietë të tipit mesdhetar mund të jetojnë më gjatë sesa ata që nuk e ndjekin, sugjeron një studim i ri shkencor.
Hulumtimi zbuloi se respektimi i dietës mesdhetare – e pasur me fruta, perime, drithëra të plota, bishtajore, peshk dhe vaj ulliri – lidhet me një rrezik më të ulët vdekshmërie tek njerëzit që janë diagnostikuar me kancer.
Duke shkruar në revistën **European Heart Journal**, studiuesit theksojnë se këto gjetje i shtohen provave gjithnjë në rritje se të njëjtat zakone jetese që mbrojnë zemrën mund të përmirësojnë edhe mbijetesën pas kancerit.
Analiza u bazua në të dhëna nga **779 të rritur italianë** me histori kanceri, pjesë e studimit afatgjatë *Moli–sani*, i zhvilluar në jug të Italisë. Pjesëmarrësit u ndoqën për një periudhë mesatare prej rreth **14 vitesh**.
Në fillim të studimit, shëndeti i tyre u vlerësua përmes indeksit **Life’s Simple 7 (LS7)**, një sistem vlerësimi i zhvilluar nga Shoqata Amerikane e Zemrës për të matur shëndetin kardiovaskular.
Ky indeks përfshin shtatë faktorë të modifikueshëm: duhanpirjen, aktivitetin fizik, dietën, indeksin e masës trupore (BMI), tensionin e gjakut, kolesterolin total dhe nivelin e sheqerit në gjak.
Në kuadër të LS7, dieta vlerësohet sipas udhëzimeve të përgjithshme të ushqyerjes së shëndetshme – si konsumimi i bollshëm i frutave dhe perimeve, zgjedhja e ushqimeve të pasura me fibra, përfshirja e peshkut dhe kufizimi i kripës dhe pijeve me sheqer – pa u fokusuar në ndonjë dietë specifike me emër.
Gjatë periudhës së ndjekjes, **269 pjesëmarrës ndërruan jetë**. Prej tyre, 141 vdekje u shkaktuan nga kanceri, 67 nga sëmundjet e zemrës dhe 54 nga shkaqe të tjera, përfshirë sëmundjet respiratore, cerebrovaskulare dhe neurodegjenerative.
Kur studiuesit zëvendësuan vlerësimin e përgjithshëm të dietës në LS7 me një indeks që matte sa afër ishte dieta e pjesëmarrësve me modelin mesdhetar, përfitimet u bënë më të qarta.
Personat që ushqeheshin më afër dietës mesdhetare kishin **15–20% më pak rrezik për vdekje**, në varësi të shkakut.
Dieta mesdhetare është lidhur prej kohësh me rrezik më të ulët për sëmundje të zemrës dhe vdekje të parakohshme në popullatën e përgjithshme. Ky studim sugjeron se përfitimet e saj mund të shtrihen edhe tek personat që jetojnë me kancer ose pas tij.
Në një plan më të gjerë, studiuesit zbuluan se **shëndeti i përgjithshëm kardiovaskular**, i matur përmes indeksit të plotë LS7, ishte fort i lidhur me mbijetesën pas kancerit.
Pjesëmarrësit me shëndet kardiovaskular “ideal” (rezultat LS7 nga 10 deri në 14) kishin **38% më pak rrezik për vdekje nga çdo shkak** krahasuar me ata me shëndet të dobët kardiovaskular (rezultat LS7 nga 0 deri në 6), edhe pas marrjes parasysh të moshës, gjinisë, llojit të kancerit, trajtimit, sëmundjeve të mëparshme të zemrës dhe faktorëve socialë.
Analiza tregoi gjithashtu një lidhje graduale: **çdo rritje me një pikë në rezultatin LS7 shoqërohej me një ulje prej 10% të vdekshmërisë nga kanceri**.
“Studimi ynë tregon se një indeks i bazuar në faktorët klasikë të rrezikut kardiovaskular, tashmë i validuar në popullatën e përgjithshme, mund të parashikojë mbijetesë më të mirë edhe tek personat me histori kanceri,” tha Marialaura Bonaccio, autorja kryesore e studimit dhe studiuese në Njësinë e Epidemiologjisë dhe Parandalimit të IRCCS Neuromed.
Këto gjetje mbështesin idenë se kanceri dhe sëmundjet kardiovaskulare ndajnë mekanizma biologjikë të përbashkët – një teori e njohur si hipoteza e “tokës së përbashkët”.
Për ta eksploruar këtë, studiuesit analizuan tregues në gjak të lidhur me inflamacionin, ritmin e zemrës dhe nivelin e vitaminës D. Së bashku, këta faktorë shpjegonin **më shumë se gjysmën** e lidhjes së vëzhguar mes stilit të shëndetshëm të jetesës dhe rrezikut më të ulët të vdekshmërisë.
Inflamacioni kronik i shkallës së ulët përbënte gati **një të pestën** e kësaj lidhjeje. Ritmi i zemrës në gjendje pushimi shpjegonte rreth **30%** të lidhjes me vdekshmërinë totale dhe atë nga kanceri, ndërsa niveli i vitaminës D luante gjithashtu një rol të rëndësishëm.
Studiuesit krahasuan gjithashtu rezultatet tek personat që kishin kaluar kancerin me mbi **21,000 pjesëmarrës pa histori kanceri** nga i njëjti studim.
Lidhja mes shëndetit kardiovaskular të lidhur me stilin e jetesës dhe vdekshmërisë ishte e ngjashme në të dy grupet, duke sugjeruar se të njëjtët faktorë rreziku kanë rëndësi pavarësisht historisë së kancerit.
Megjithatë, autorët theksojnë se studimi **nuk provon shkak–pasojë**. Vlerësimi i stilit të jetesës dhe shëndetit kardiovaskular u bë në vizitën fillestare të studimit, mesatarisht **8.4 vite pas diagnostikimit të kancerit**, çka do të thotë se personat me forma më agresive të sëmundjes mund të mos jenë përfshirë.
Sidoqoftë, studiuesit theksojnë se rezultatet përforcojnë rëndësinë e dietës dhe zakoneve të shëndetshme – përfshirë aktivitetin fizik, shmangien e duhanit dhe kontrollin e peshës – në kujdesin afatgjatë të të mbijetuarve nga kanceri.
Ata shtojnë se këto gjetje mbështesin qasje më të integruara në parandalim dhe ndjekje mjekësore, duke lidhur trajtimin e kancerit me shëndetin kardiovaskular brenda fushës në rritje të **kardio–onkologjisë**. /GazetaExpress/
