Kancelari Friedrich Merz shkaktoi habi dhe pasiguri, kur e quajti pensionin shtetëror si “siguri bazë”. Çfarë donte të thoshte ai me këtë? Dhe ku qëndron Gjermania në krahasim ndërkombëtar?
Pensionet, ose sigurimi i pensioneve, kanë qenë një çështje shumë e diskutueshme në Gjermani për vite me radhë. Këtë herë, edhe Kancelari Friedrich Merz (CDU) hapi një debat serioz në këtë drejtim.
“Sigurimi shtetëror me ligjor i pensioneve, në rastin më të mirë, do të ofrojë vetëm siguri bazë për pleqërinë. Nuk do të jetë më i mjaftueshëm për të siguruar standardet e jetesës afatgjatë”, tha Merz së fundmi në një aktivitet të organizuar nga Shoqata e Bankave Gjermane në Berlin.
Merz vazhdoi duke thënë se kjo është arsyeja pse individët apo kompanitë private duhet të rezervojnë kapital shtesë. “Dhe kjo në një shkallë shumë më të madhe se sa kemi aktualisht, kryesisht bazuar në kontribute vullnetare”, tha Merz. Kjo do të thotë një mbështetje më të madhe në aksione dhe forma të tjera investimi në të ardhmen.
Kjo është një strategji e diskutueshme, pasi tregu i aksioneve u nënshtrohet luhatjeve të mëdha të çmimeve. Fitimet e sotme mund të jenë humbjet e nesërme dhe anasjelltas.
Komisioni i pensioneve dhe propozimet
Ministrja e Punës dhe e Çështjeve Sociale, Bärbel Bas (SPD), i kritikoi ashpër deklaratat e Kancelarit mbi pensionet. Ajo tha se Merz “la përshtypjen se të gjithë njerëzit tani duhet të kenë sigurim privat”. Shumë i kuptuan deklaratat e Merzit që ai mendonte se “njerëzit më nuk do të marrin një pension të mirë”.
Mosmarrëveshja mbi pensionet midis Unionit CDU/CSU në pushtet dhe SPD mund të jetë një aluzion i asaj që së shpejti mund të ndezë më tej emocionet. Një komision pensionesh i emëruar nga koalicioni pritet të paraqesë rekomandimet e tij deri në fund të qershorit.
Pasojat financiare të shoqërisë në plakje
Pikat kryesore fillestare për të gjitha modelet e pensioneve të qëndrueshme për të ardhmen janë trendet e popullsisë nga njëra anë dhe jetëgjatësia nga ana tjetër. Shkalla e ulët e lindjeve në Gjermani, si në shumë vende të tjera, ka pasoja të rënda financiare: Më pak njerëz po punojnë dhe po paguajnë kontribute në sistemin shtetëror të pensioneve, ndërsa numri i pensionistëve po rritet.
Organizata për Bashkëpunim dhe Zhvillim Ekonomik (OECD) analizoi sistemet e pensioneve të 38 shteteve të saj anëtare në studimin “Pensionet me një vështrim”. Përfundimi kryesor: Strategjitë politike ndryshojnë shumë dhe janë të vështira për t’u krahasuar në shumë aspekte.
Pensionet neto në Gjermani janë nën mesatare
Duke parë ekskluzivisht shumën e pensionitnë raport me të ardhurat përfundimtare pas taksave dhe kontributeve të sigurimeve shoqërore, Gjermania është në mes me 53 përqind dhe për këtë arsye shumë nën mesataren prej 61 përqind. Vende të tjera evropiane me popullsi të madhe, si Franca dhe Italia, kanë vlera midis 70 dhe 80 përqind.
Por ka ekstreme më të mëdha, si lart ashtu edhe poshtë. Në Estoni, Lituani dhe Irlandë, niveli i pensioneve shtetërore është ndonjëherë nën 40 përqind. Në Holandë, Portugali dhe Turqi, është më shumë se dyfish më i lartë, me më shumë se 90 përqind.
Dalja në pension në moshën 67 vjeç është tashmë një realitet në SHBA dhe Japoni.
Sipas OECD-së, mosha në të cilën njerëzit në fakt e përfundojnë jetën e tyre të punës luan një rol kyç në financimin e pensioneve. Në Gjermani, ata aktualisht dalin në pension mesatarisht pak mbi 64 vjeç, pothuajse tre vjet më herët se sa kërkohet ligjërisht për të gjithë ata që kanë lindur që nga viti 1964. Ata që dalin në pension më herët në përgjithësi marrin një pension më të ulët.
Në disa vende, njerëzit tashmë duhet të punojnë deri në moshën 67 vjeç. Midis tyre janë SHBA-të dhe Japonia, ekonomitë e para dhe të katërta më të mëdha në botë. Nga perspektiva e OECD-së, ka kuptim të lidhet mosha e daljes në pension me një rritje të jetëgjatësisë dhe kështu të shtyhet ajo në shumë vende.
Kontribute më të larta pensionesh në Francë dhe Itali
Niveli i kontributeve në pensione ndryshon ndjeshëm ndërkombëtarisht. Në Francë, sipas të dhënave të OECD-së, është rreth 30 përqind e të ardhurave, ndërsa në Itali deri në 33 përqind. Gjermania, me 18.6 përqind, është pozicionuar shumë më poshtë. Kontributet paguhen në mënyrë të barabartë nga punonjësi dhe punëdhënësi.
Një aspekt që po vihet gjithnjë e më shumë në fokus është varfëria në pleqëri. Në Gjermani, rreziku është veçanërisht i lartë për ata që fituan pak gjatë jetës së tyre të punës dhe mezi mund të vinin mënjanë para për kursimet private të pensioneve. Në Danimarkë, politikëbërësit po përpiqen ta kundërshtojnë këtë me një pension bazë të financuar nga taksat.
Gjermano-lindorët më të prekur nga varfëria në pleqëri
Dallimet midis Gjermanisë Lindore dhe asaj Perëndimore janë një rast unik në Gjermani. Njerëzit që jetuan dhe punuan në RDGJ-në komuniste gjatë ekzistencës së dy Gjermanive deri në vitin 1990 morën pensione dukshëm më të ulëta për një kohë të gjatë krahasuar me vitet e punës. Barazimi gradual me Perëndimin nuk u përfundua deri në vitin 2025 – 35 vjet pas ribashkimit.
Prandaj, varfëria në pleqëri potencialisht i prek gjermano-lindorët më shpesh. Një arsye tjetër: Për shkak të ekonomisë së planifikuar nga shteti në RDGJ, ata nuk kishin mundësi të investonin në fonde pensionesh, për shembull. Ndryshe nga kapitalizmi, nuk kishte bursa në komunizëm./DW
